I C 193/17
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuPowód M. R. wniósł o zasądzenie od Skarbu Państwa odszkodowania w kwocie 4680,40 zł wraz z odsetkami, twierdząc, że nieprawidłowości proceduralne popełnione przez sędziego i sekretariat w prowadzonym z jego inicjatywy postępowaniu karnym z oskarżenia prywatnego doprowadziły do umorzenia postępowania i obciążenia go kosztami. Pozwany Skarb Państwa wniósł o oddalenie powództwa, argumentując, że nawet przy ewentualnych uchybieniach, nie można przesądzić o innej treści orzeczenia, a odpowiedzialność Skarbu Państwa powstaje tylko w przypadku rażących naruszeń prawa. Sąd Okręgowy ustalił, że w postępowaniu karnym (sygn. akt III K 14/14) doszło do nieprawidłowości związanych z wyznaczeniem i protokołowaniem rozprawy, a także z późniejszymi sprostowaniami protokołu. Te uchybienia, stwierdzone również przez Krajową Radę Sądownictwa, dotyczyły sposobu informowania stron o zmianach terminu rozprawy i odwoływania stawiennictwa, co wpłynęło na możliwość wniesienia zażalenia. Mimo tych ustaleń, Sąd Okręgowy oddalił powództwo o odszkodowanie. Kluczowe dla rozstrzygnięcia było stwierdzenie, że powód nie wykazał poniesienia szkody w rozumieniu art. 417 k.c. Sąd uznał, że nawet gdyby postępowanie karne toczyło się prawidłowo, umorzenie postępowania z powodu cofnięcia aktu oskarżenia (lub niestawiennictwa oskarżyciela) skutkowałoby obciążeniem powoda kosztami procesu na podstawie art. 632 k.p.k. Sąd podkreślił, że powód nie wykazał, aby inne rozstrzygnięcie w przedmiocie kosztów byłoby możliwe przy prawidłowym procedowaniu, a tym samym nie udowodnił adekwatnego związku przyczynowego między stwierdzonymi nieprawidłowościami a szkodą. W kwestii kosztów postępowania cywilnego, Sąd odstąpił od obciążania powoda kosztami na podstawie art. 102 k.p.c., biorąc pod uwagę charakter sprawy i subiektywne przekonanie powoda o słuszności swoich argumentów.
Przeanalizuj tę sprawę w pełnym kontekście orzecznictwa.
Analiza orzecznictwa · odpowiedzi na pytania · badanie przepisów · drafting pism.
Wartość praktyczna
Siła precedensu: ŚredniaWykazanie, że stwierdzenie nieprawidłowości proceduralnych nie zawsze prowadzi do odpowiedzialności odszkodowawczej Skarbu Państwa, jeśli nie zostanie wykazana szkoda i adekwatny związek przyczynowy. Podkreślenie specyfiki kosztów w sprawach z oskarżenia prywatnego.
Dotyczy specyficznej sytuacji nieprawidłowości proceduralnych w postępowaniu karnym z oskarżenia prywatnego i ich wpływu na odpowiedzialność odszkodowawczą Skarbu Państwa. Interpretacja przepisów k.p.k. dotyczących kosztów w sprawach z oskarżenia prywatnego.
Zagadnienia prawne (3)
Czy Skarb Państwa ponosi odpowiedzialność odszkodowawczą za szkodę wyrządzoną niezgodnymi z prawem działaniami organów władzy publicznej przy wykonywaniu władzy, w sytuacji gdy szkoda wynika z wydania prawomocnego orzeczenia lub ostatecznej decyzji?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Skarb Państwa ponosi odpowiedzialność na zasadzie ryzyka za szkodę wyrządzoną niezgodnym z prawem działaniem lub zaniechaniem przy wykonywaniu władzy publicznej. Jednakże, jeśli szkoda została wyrządzona przez wydanie prawomocnego orzeczenia, jej naprawienia można żądać po stwierdzeniu we właściwym postępowaniu jego niezgodności z prawem, chyba że strona skorzystała z przysługujących jej środków prawnych. W niniejszej sprawie, mimo stwierdzenia nieprawidłowości proceduralnych, powód nie wykazał, aby te nieprawidłowości doprowadziły do powstania szkody w rozumieniu adekwatnego związku przyczynowego.
Uzasadnienie
Sąd uznał, że mimo wykazania pewnych uchybień proceduralnych w postępowaniu karnym, powód nie udowodnił, że te uchybienia spowodowały szkodę. Nawet przy prawidłowym przebiegu postępowania, umorzenie i obciążenie powoda kosztami byłyby uzasadnione na gruncie przepisów kpk. Brak wykazania szkody i adekwatnego związku przyczynowego skutkuje oddaleniem powództwa.
Jakie są przesłanki odpowiedzialności odszkodowawczej Skarbu Państwa na podstawie art. 417 k.c. i art. 417¹ § 2 k.c.?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Przesłankami odpowiedzialności Skarbu Państwa na podstawie art. 417 k.c. są: szkoda, bezprawne działanie organu władzy publicznej ją wywołujące oraz związek przyczynowy między tym działaniem a szkodą. Jeżeli szkoda została wyrządzona przez wydanie prawomocnego orzeczenia, jej naprawienia można żądać po stwierdzeniu we właściwym postępowaniu jego niezgodności z prawem, chyba że strona skorzystała z przysługujących jej środków prawnych.
Uzasadnienie
Sąd przywołał treść art. 417 k.c. i art. 417¹ § 2 k.c. wskazując, że odpowiedzialność Skarbu Państwa opiera się na zasadzie ryzyka, ale w przypadku szkody wynikającej z prawomocnego orzeczenia, konieczne jest wykazanie niezgodności orzeczenia z prawem lub skorzystanie z przysługujących środków prawnych. W niniejszej sprawie powód nie wykazał szkody.
Czy niestawiennictwo oskarżyciela prywatnego i jego pełnomocnika na rozprawie głównej bez usprawiedliwionych powodów, skutkujące umorzeniem postępowania, uzasadnia obciążenie Skarbu Państwa kosztami procesu?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
W sprawach z oskarżenia prywatnego, niestawiennictwo oskarżyciela prywatnego i jego pełnomocnika na rozprawie głównej bez usprawiedliwionych powodów uważa się za odstąpienie od oskarżenia, co skutkuje umorzeniem postępowania. Zgodnie z art. 632 pkt 1 k.p.k., w takich przypadkach koszty procesu ponosi oskarżyciel prywatny. Sąd uznał, że nawet przy nieprawidłowościach proceduralnych, umorzenie i obciążenie powoda kosztami było zgodne z prawem.
Uzasadnienie
Sąd analizował przepisy k.p.k. dotyczące kosztów w sprawach z oskarżenia prywatnego, wskazując, że cofnięcie aktu oskarżenia lub niestawiennictwo skutkuje obciążeniem oskarżyciela prywatnego kosztami. Sąd stwierdził, że powód nie wykazał istnienia wyjątkowych okoliczności uzasadniających obciążenie kosztami Skarbu Państwa lub oskarżonych.
Strony
| Nazwa | Typ | Rola |
|---|---|---|
| M. R. | osoba_fizyczna | powód |
| Skarb Państwa | organ_państwowy | pozwany |
Przepisy (14)
Główne
k.c. art. 417 § § 1
Kodeks cywilny
Za szkodę wyrządzoną przez niezgodne z prawem działanie lub zaniechanie przy wykonywaniu władzy publicznej ponosi odpowiedzialność Skarb Państwa lub jednostka samorządu terytorialnego lub inna osoba prawna wykonująca tę władzę z mocy prawa. Odpowiedzialność ta jest niezależna od winy.
k.c. art. 417 § 1
Kodeks cywilny
Jeżeli szkoda została wyrządzona przez wydanie prawomocnego orzeczenia lub ostatecznej decyzji, jej naprawienia można żądać po stwierdzeniu we właściwym postępowaniu ich niezgodności z prawem, chyba że przepisy odrębne stanowią inaczej. Odnosi się to również do wypadku, gdy prawomocne orzeczenie lub ostateczna decyzja zostały wydane na podstawie aktu normatywnego niezgodnego z Konstytucją, ratyfikowaną umową międzynarodową lub ustawą.
k.p.k. art. 496 § 1
Kodeks postępowania karnego
Postępowanie w sprawach z oskarżenia prywatnego umarza się, jeżeli oskarżyciel prywatny odstąpi od oskarżenia przed prawomocnym zakończeniem postępowania.
k.p.k. art. 496 § 2
Kodeks postępowania karnego
Niestawiennictwo oskarżyciela prywatnego i jego pełnomocnika na rozprawie głównej bez usprawiedliwionych powodów uważa się za odstąpienie od oskarżenia.
k.p.k. art. 632 § 1
Kodeks postępowania karnego
Jeżeli ustawa nie stanowi inaczej, w razie uniewinnienia oskarżonego lub umorzenia postępowania koszty procesu ponosi w sprawach z oskarżenia prywatnego - oskarżyciel prywatny.
k.p.k. art. 30 § 1
Kodeks postępowania karnego
Dotyczy cofnięcia aktu oskarżenia.
k.p.k. art. 632 § 1
Kodeks postępowania karnego
W razie umorzenia postępowania koszty procesu ponosi w sprawach z oskarżenia prywatnego - oskarżyciel prywatny.
Pomocnicze
k.p.c. art. 6
Kodeks postępowania cywilnego
Ciężar dowodu spoczywa na stronie, która z określonych faktów wywodzi skutki prawne.
k.p.c. art. 232
Kodeks postępowania cywilnego
Sąd może dopuścić dowód z urzędu, jednak ciężar dowodu spoczywa na stronach.
k.p.c. art. 102
Kodeks postępowania cywilnego
W wypadkach szczególnie uzasadnionych sąd może zasądzić od strony przegrywającej wyższą lub niższą kwotę, niż określona w art. 98 § 2 i 3 lub w art. 100, albo nie obciążać jej w ogóle kosztami sądowymi.
k.p.k. art. 429
Kodeks postępowania karnego
Dotyczy zażaleń i sposobu ich rozpoznawania.
k.p.k. art. 153
Kodeks postępowania karnego
Dotyczy sposobu doręczania wezwań i zawiadomień.
k.p.c. art. 203
Kodeks postępowania cywilnego
Dotyczy skutków cofnięcia pozwu.
k.p.k. art. 632a
Kodeks postępowania karnego
Dotyczy wyjątkowych sytuacji obciążenia kosztami postępowania.
Argumenty
Skuteczne argumenty
Powód nie wykazał szkody. • Powód nie wykazał adekwatnego związku przyczynowego między stwierdzonymi nieprawidłowościami a szkodą. • Nawet przy prawidłowym przebiegu postępowania karnego, umorzenie i obciążenie powoda kosztami byłyby uzasadnione na gruncie przepisów kpk. • Brak podstaw do obciążenia Skarbu Państwa kosztami procesu w postępowaniu karnym.
Odrzucone argumenty
Nieprawidłowości proceduralne w postępowaniu karnym skutkowały powstaniem szkody po stronie powoda. • Skarb Państwa ponosi odpowiedzialność odszkodowawczą za stwierdzone uchybienia.
Godne uwagi sformułowania
Nie każde naruszenie prawa rodzi odpowiedzialność Skarbu Państwa lecz jedynie takie uchybienia, które uznać można za rażące. • Nie przesądza o bezprawności pozwanego jedynie fakt, że wydane orzeczenia są dla powoda niekorzystne. • Badanie, czy orzeczenie jest zgodne z prawem w procesie o odszkodowanie doprowadziłoby do wzruszania prawomocnych orzeczeń. • Występująca na etapie postępowania przed tutejszym Sądem PGSP wskazała nadto, iż nie zachodzą przesłanki odpowiedzialności odszkodowawczej pozwanego: strona powodowa nie wykazała bezprawności przy wydawaniu postanowienia z 26 czerwca 2014 roku, nie został wykazany adekwatny związek przyczynowy pomiędzy przebiegiem rozprawy a szkodą powoda. • W ocenie Sądu powód nie wykazał zajścia wszystkich przesłanek odpowiedzialności odszkodowawczej Skarbu Państwa.
Skład orzekający
Tadeusz Trojanowski
przewodniczący
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Średnia
Powoływalne dla: "Wykazanie, że stwierdzenie nieprawidłowości proceduralnych nie zawsze prowadzi do odpowiedzialności odszkodowawczej Skarbu Państwa, jeśli nie zostanie wykazana szkoda i adekwatny związek przyczynowy. Podkreślenie specyfiki kosztów w sprawach z oskarżenia prywatnego."
Ograniczenia: Dotyczy specyficznej sytuacji nieprawidłowości proceduralnych w postępowaniu karnym z oskarżenia prywatnego i ich wpływu na odpowiedzialność odszkodowawczą Skarbu Państwa. Interpretacja przepisów k.p.k. dotyczących kosztów w sprawach z oskarżenia prywatnego.
Wartość merytoryczna
Ocena: 6/10
Sprawa pokazuje, jak ważne jest udowodnienie szkody i związku przyczynowego w procesach odszkodowawczych przeciwko Skarbowi Państwa, nawet gdy doszło do błędów proceduralnych. Jest to pouczające dla prawników i osób poszkodowanych przez system.
“Błędy proceduralne w sądzie nie zawsze oznaczają odszkodowanie od Skarbu Państwa – kluczowe jest udowodnienie szkody.”
Dane finansowe
WPS: 4680,4 PLN
Twój asystent do analizy prawnej.
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
- Analiza orzecznictwa i przepisów
- Drafting pism i dokumentów
- Odpowiedzi na pytania prawne
- Pogłębiona analiza z doktryny
Pełny tekst orzeczenia
Oryginalna treść postanowienia (niezmieniona). Otwiera się jako osobna strona.