I ACa 938/21
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuSprawa dotyczyła umowy kredytu budowlanego w walucie wymienialnej (CHF) zawartej w 2007 roku. Powodowie A. S. (1) i A. S. (2) domagali się ustalenia nieważności tej umowy, argumentując, że zawiera ona niedozwolone postanowienia dotyczące jednostronnego ustalania kursów walut przez bank oraz że nie zostali należycie poinformowani o ryzyku walutowym. Sąd Okręgowy w Krakowie uznał umowę za nieważną w całości, stwierdzając, że zawiera ona klauzule abuzywne, które rażąco naruszają interesy konsumentów, a także że umowa nie precyzowała jednoznacznie kwoty kredytu. Bank złożył apelację, podnosząc liczne zarzuty procesowe i materialne, w tym dotyczące naruszenia art. 233 §1 kpc, art. 353¹ kc, art. 58 §1 kc oraz art. 385¹ §1 kc. Bank argumentował, że umowa była ważna, a klauzule dotyczące kursów walut miały charakter przeliczeniowy, a nie waloryzacyjny, oraz że powodowie mieli wpływ na treść umowy. Sąd Apelacyjny w Krakowie oddalił apelację banku. Sąd uznał, że zarzuty procesowe banku są nieuzasadnione, ponieważ polegały głównie na polemice z ustaleniami sądu pierwszej instancji. Sąd Apelacyjny potwierdził, że klauzule dotyczące sposobu ustalania kursów walutowych przez bank były abuzywne, ponieważ kształtowały prawa i obowiązki konsumenta w sposób sprzeczny z dobrymi obyczajami i rażąco naruszały jego interesy, uzależniając wysokość świadczenia od swobodnej decyzji silniejszej strony. Sąd uznał, że eliminacja tych klauzul prowadzi do nieważności całej umowy, zgodnie z orzecznictwem TSUE i Sądu Najwyższego, ponieważ umowa bez tych postanowień nie może być dalej wykonywana, a jej uzupełnienie przez sąd byłoby sprzeczne z celem dyrektywy o nieuczciwych warunkach w umowach konsumenckich. Sąd Apelacyjny utrzymał w mocy wyrok Sądu Okręgowego stwierdzający nieważność umowy i zasądził od banku na rzecz powodów koszty postępowania apelacyjnego.
Przeanalizuj tę sprawę w pełnym kontekście orzecznictwa.
Analiza orzecznictwa · odpowiedzi na pytania · badanie przepisów · drafting pism.
Wartość praktyczna
Siła precedensu: WysokaPotwierdzenie abuzywności klauzul dotyczących przeliczeń walutowych w umowach kredytowych denominowanych w walucie obcej oraz skutków takiej abuzywności dla ważności całej umowy.
Dotyczy umów zawartych przed wejściem w życie przepisów umożliwiających bankom oferowanie kredytów walutowych na ściśle określonych zasadach. Interpretacja może być stosowana do podobnych umów z klauzulami waloryzacyjnymi.
Zagadnienia prawne (3)
Czy umowa kredytu budowlanego w walucie wymienialnej, zawarta z bankiem, zawierająca postanowienia dotyczące jednostronnego ustalania kursów walut przez bank i brak pełnej informacji o ryzyku walutowym, jest nieważna w całości?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Tak, umowa jest nieważna w całości z powodu abuzywności klauzul dotyczących przeliczeń walutowych, które rażąco naruszają interesy konsumentów i są sprzeczne z dobrymi obyczajami.
Uzasadnienie
Sąd uznał, że klauzule pozwalające bankowi na jednostronne ustalanie kursów walutowych, bez wpływu konsumenta, są niedozwolone. Brak precyzyjnego określenia świadczeń stron oraz ryzyka walutowego prowadzi do nieważności umowy w całości, zgodnie z przepisami o ochronie konsumentów i orzecznictwem TSUE.
Czy istnienie interesu prawnego w ustaleniu nieważności umowy kredytowej, gdy strona dochodzi również roszczeń o świadczenie lub gdy istnieje ryzyko dalszych roszczeń banku?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Tak, istnieje interes prawny w ustaleniu nieważności umowy, nawet jeśli strona ma roszczenie o świadczenie lub bank dochodzi zwrotu środków, ponieważ wyrok ustalający zapewnia trwałe usunięcie niepewności prawnej i zapobiega przyszłym sporom, a także pozwala na wykreślenie hipoteki.
Uzasadnienie
Wyrok ustalający nieważność umowy jest jedynym sposobem na trwałe usunięcie niepewności prawnej między stronami, zwłaszcza gdy umowa jest nadal wykonywana lub gdy istnieją zabezpieczenia (np. hipoteka). Samo zasądzenie świadczenia nie eliminuje tej niepewności.
Czy usunięcie niedozwolonych postanowień umownych prowadzi do nieważności całej umowy, jeśli umowa nie może być dalej wykonywana bez tych postanowień?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Tak, jeśli usunięcie niedozwolonych postanowień uniemożliwia dalsze wykonywanie umowy lub znacząco zmienia jej charakter, umowa może zostać uznana za nieważną w całości, zgodnie z prawem unijnym i krajowym.
Uzasadnienie
Prawo unijne (Dyrektywa 93/13) stoi na przeszkodzie wypełnianiu luk w umowach spowodowanych eliminacją klauzul niedozwolonych przepisami krajowymi, które nie są dyspozytywne lub nie wynikają ze świadomej zgody stron. W tym przypadku, bez mechanizmu przeliczeniowego, umowa nie mogłaby być dalej wykonywana zgodnie z pierwotnym zamysłem stron.
Strony
| Nazwa | Typ | Rola |
|---|---|---|
| A. S. (1) | osoba_fizyczna | powód |
| A. S. (2) | osoba_fizyczna | powód |
| (...) Bank (...) S.A. w W. | spółka | pozwany |
Przepisy (14)
Główne
k.c. art. 58 § § 1
Kodeks cywilny
Umowa sprzeczna z ustawą albo mająca na celu obejście ustawy jest nieważna, chyba że przepis szczególny stanowi inaczej. Nieważna jest również czynność prawna, której cel lub treść sprzeciwia się zasadom współżycia społecznego lub jego cel społecznie dopuszczalny narusza.
k.c. art. 385 § § 1
Kodeks cywilny
Definicja i skutki stosowania niedozwolonych postanowień umownych (klauzul abuzywnych) w umowach z konsumentami.
Pr. bank. art. 69 § ust. 1
Prawo bankowe
Podstawowe zasady dotyczące umowy kredytu.
Pomocnicze
k.c. art. 353 § § 1
Kodeks cywilny
Podstawa nieważności umowy ze względu na przekroczenie granic swobody umów.
k.p.c. art. 189
Kodeks postępowania cywilnego
Podstawa prawna powództwa o ustalenie istnienia lub nieistnienia stosunku prawnego lub prawa.
k.p.c. art. 98 § § 1 i 3
Kodeks postępowania cywilnego
Zasada odpowiedzialności za wynik sprawy w zakresie kosztów postępowania.
k.p.c. art. 385
Kodeks postępowania cywilnego
Podstawa prawna oddalenia apelacji.
k.p.c. art. 233 § § 1
Kodeks postępowania cywilnego
Zasady oceny dowodów przez sąd.
k.p.c. art. 235 § § 2
Kodeks postępowania cywilnego
Postanowienia dowodowe sądu.
k.p.c. art. 227
Kodeks postępowania cywilnego
Przedmiot dowodu.
k.p.c. art. 278 § § 1
Kodeks postępowania cywilnego
Dowód z opinii biegłego.
k.c. art. 65 § § 1 i 2
Kodeks cywilny
Wykładnia oświadczeń woli.
k.c. art. 354
Kodeks cywilny
Zasady wykonania zobowiązania.
k.c. art. 358 § § 2
Kodeks cywilny
Przepis dotyczący waloryzacji świadczeń pieniężnych (nieobowiązujący w dacie zawarcia umowy).
Argumenty
Skuteczne argumenty
Umowa kredytu zawierała niedozwolone postanowienia dotyczące jednostronnego ustalania kursów walut przez bank. • Powodowie nie zostali należycie poinformowani o ryzyku walutowym i jego skali. • Brak równowagi między prawami i obowiązkami stron na niekorzyść konsumentów. • Niedozwolone postanowienia dotyczące mechanizmu przeliczeniowego prowadzą do nieważności całej umowy.
Odrzucone argumenty
Powodowie mieli możliwość współkształtowania postanowień umownych. • Powodowie mogli wybrać rodzaj kredytu (złotówkowy czy walutowy). • Umowa była kredytem walutowym denominowanym we franku szwajcarskim, co było dopuszczalne. • Kredytobiorcy znali kwotę kredytu i wysokość rat. • Bank informował o ryzyku walutowym. • Żadne z postanowień umownych nie narusza dobrych obyczajów ani zasad współżycia społecznego. • Klauzule miały charakter przeliczeniowy, a nie waloryzacyjny. • Istniał interes prawny w dochodzeniu roszczenia o świadczenie, a nie ustalenie.
Godne uwagi sformułowania
umowa zawiera postanowienia niedozwolone • bank zagwarantował sobie prawo do jednostronnego ustalania kursów przeliczania walut • nie zostali poinformowani w sposób szczegółowy i zrozumiały o istnieniu ryzyka walutowego i jego skali • brak równowagi na niekorzyść konsumentów • umowa jest nieważna w całości • klauzule waloryzacyjne • klauzule przeliczeniowe • nieuczciwe warunki w umowach konsumenckich • prawo unijne nie stoi na przeszkodzie unieważnieniu umowy
Skład orzekający
Grzegorz Krężołek
przewodniczący-sprawozdawca
Sławomir Jamróg
sędzia
Marek Boniecki
sędzia
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Wysoka
Powoływalne dla: "Potwierdzenie abuzywności klauzul dotyczących przeliczeń walutowych w umowach kredytowych denominowanych w walucie obcej oraz skutków takiej abuzywności dla ważności całej umowy."
Ograniczenia: Dotyczy umów zawartych przed wejściem w życie przepisów umożliwiających bankom oferowanie kredytów walutowych na ściśle określonych zasadach. Interpretacja może być stosowana do podobnych umów z klauzulami waloryzacyjnymi.
Wartość merytoryczna
Ocena: 8/10
Sprawa dotyczy powszechnego problemu kredytów frankowych i abuzywnych klauzul, co jest tematem budzącym duże zainteresowanie zarówno wśród prawników, jak i konsumentów.
“Bank przegrał w sądzie apelacyjnym: umowa kredytu frankowego nieważna przez abuzywne klauzule!”
Dane finansowe
koszty postępowania apelacyjnego: 8100 PLN
Sektor
finanse
Twój asystent do analizy prawnej.
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
- Analiza orzecznictwa i przepisów
- Drafting pism i dokumentów
- Odpowiedzi na pytania prawne
- Pogłębiona analiza z doktryny
Pełny tekst orzeczenia
Oryginalna treść postanowienia (niezmieniona). Otwiera się jako osobna strona.