Orzeczenie · 2023-03-29

I ACa 938/21

Sąd
Sąd Apelacyjny w Krakowie
Miejsce
Kraków
Data
2023-03-29
SAOSCywilneochrona konsumentówWysokaapelacyjny
kredyt CHFklauzule abuzywneochrona konsumentanieważność umowyprawo bankoweryzyko walutoweSąd ApelacyjnySąd Okręgowy

Sprawa dotyczyła umowy kredytu budowlanego w walucie wymienialnej (CHF) zawartej w 2007 roku. Powodowie A. S. (1) i A. S. (2) domagali się ustalenia nieważności tej umowy, argumentując, że zawiera ona niedozwolone postanowienia dotyczące jednostronnego ustalania kursów walut przez bank oraz że nie zostali należycie poinformowani o ryzyku walutowym. Sąd Okręgowy w Krakowie uznał umowę za nieważną w całości, stwierdzając, że zawiera ona klauzule abuzywne, które rażąco naruszają interesy konsumentów, a także że umowa nie precyzowała jednoznacznie kwoty kredytu. Bank złożył apelację, podnosząc liczne zarzuty procesowe i materialne, w tym dotyczące naruszenia art. 233 §1 kpc, art. 353¹ kc, art. 58 §1 kc oraz art. 385¹ §1 kc. Bank argumentował, że umowa była ważna, a klauzule dotyczące kursów walut miały charakter przeliczeniowy, a nie waloryzacyjny, oraz że powodowie mieli wpływ na treść umowy. Sąd Apelacyjny w Krakowie oddalił apelację banku. Sąd uznał, że zarzuty procesowe banku są nieuzasadnione, ponieważ polegały głównie na polemice z ustaleniami sądu pierwszej instancji. Sąd Apelacyjny potwierdził, że klauzule dotyczące sposobu ustalania kursów walutowych przez bank były abuzywne, ponieważ kształtowały prawa i obowiązki konsumenta w sposób sprzeczny z dobrymi obyczajami i rażąco naruszały jego interesy, uzależniając wysokość świadczenia od swobodnej decyzji silniejszej strony. Sąd uznał, że eliminacja tych klauzul prowadzi do nieważności całej umowy, zgodnie z orzecznictwem TSUE i Sądu Najwyższego, ponieważ umowa bez tych postanowień nie może być dalej wykonywana, a jej uzupełnienie przez sąd byłoby sprzeczne z celem dyrektywy o nieuczciwych warunkach w umowach konsumenckich. Sąd Apelacyjny utrzymał w mocy wyrok Sądu Okręgowego stwierdzający nieważność umowy i zasądził od banku na rzecz powodów koszty postępowania apelacyjnego.

Asystent · analiza prawna

Przeanalizuj tę sprawę w pełnym kontekście orzecznictwa.

Analiza orzecznictwa · odpowiedzi na pytania · badanie przepisów · drafting pism.

Wypróbuj Asystenta

Wartość praktyczna

Siła precedensu: Wysoka
Do czego można powołać

Potwierdzenie abuzywności klauzul dotyczących przeliczeń walutowych w umowach kredytowych denominowanych w walucie obcej oraz skutków takiej abuzywności dla ważności całej umowy.

Ograniczenia stosowania

Dotyczy umów zawartych przed wejściem w życie przepisów umożliwiających bankom oferowanie kredytów walutowych na ściśle określonych zasadach. Interpretacja może być stosowana do podobnych umów z klauzulami waloryzacyjnymi.

Zagadnienia prawne (3)

Czy umowa kredytu budowlanego w walucie wymienialnej, zawarta z bankiem, zawierająca postanowienia dotyczące jednostronnego ustalania kursów walut przez bank i brak pełnej informacji o ryzyku walutowym, jest nieważna w całości?Ratio decidendi

Odpowiedź sądu

Tak, umowa jest nieważna w całości z powodu abuzywności klauzul dotyczących przeliczeń walutowych, które rażąco naruszają interesy konsumentów i są sprzeczne z dobrymi obyczajami.

Uzasadnienie

Sąd uznał, że klauzule pozwalające bankowi na jednostronne ustalanie kursów walutowych, bez wpływu konsumenta, są niedozwolone. Brak precyzyjnego określenia świadczeń stron oraz ryzyka walutowego prowadzi do nieważności umowy w całości, zgodnie z przepisami o ochronie konsumentów i orzecznictwem TSUE.

Czy istnienie interesu prawnego w ustaleniu nieważności umowy kredytowej, gdy strona dochodzi również roszczeń o świadczenie lub gdy istnieje ryzyko dalszych roszczeń banku?Ratio decidendi

Odpowiedź sądu

Tak, istnieje interes prawny w ustaleniu nieważności umowy, nawet jeśli strona ma roszczenie o świadczenie lub bank dochodzi zwrotu środków, ponieważ wyrok ustalający zapewnia trwałe usunięcie niepewności prawnej i zapobiega przyszłym sporom, a także pozwala na wykreślenie hipoteki.

Uzasadnienie

Wyrok ustalający nieważność umowy jest jedynym sposobem na trwałe usunięcie niepewności prawnej między stronami, zwłaszcza gdy umowa jest nadal wykonywana lub gdy istnieją zabezpieczenia (np. hipoteka). Samo zasądzenie świadczenia nie eliminuje tej niepewności.

Czy usunięcie niedozwolonych postanowień umownych prowadzi do nieważności całej umowy, jeśli umowa nie może być dalej wykonywana bez tych postanowień?Ratio decidendi

Odpowiedź sądu

Tak, jeśli usunięcie niedozwolonych postanowień uniemożliwia dalsze wykonywanie umowy lub znacząco zmienia jej charakter, umowa może zostać uznana za nieważną w całości, zgodnie z prawem unijnym i krajowym.

Uzasadnienie

Prawo unijne (Dyrektywa 93/13) stoi na przeszkodzie wypełnianiu luk w umowach spowodowanych eliminacją klauzul niedozwolonych przepisami krajowymi, które nie są dyspozytywne lub nie wynikają ze świadomej zgody stron. W tym przypadku, bez mechanizmu przeliczeniowego, umowa nie mogłaby być dalej wykonywana zgodnie z pierwotnym zamysłem stron.

Rozstrzygnięcie
Decyzja
Oddalenie apelacji
Strona wygrywająca
A. S. (1) i A. S. (2)

Strony

NazwaTypRola
A. S. (1)osoba_fizycznapowód
A. S. (2)osoba_fizycznapowód
(...) Bank (...) S.A. w W.spółkapozwany

Przepisy (14)

Główne

k.c. art. 58 § § 1

Kodeks cywilny

Umowa sprzeczna z ustawą albo mająca na celu obejście ustawy jest nieważna, chyba że przepis szczególny stanowi inaczej. Nieważna jest również czynność prawna, której cel lub treść sprzeciwia się zasadom współżycia społecznego lub jego cel społecznie dopuszczalny narusza.

k.c. art. 385 § § 1

Kodeks cywilny

Definicja i skutki stosowania niedozwolonych postanowień umownych (klauzul abuzywnych) w umowach z konsumentami.

Pr. bank. art. 69 § ust. 1

Prawo bankowe

Podstawowe zasady dotyczące umowy kredytu.

Pomocnicze

k.c. art. 353 § § 1

Kodeks cywilny

Podstawa nieważności umowy ze względu na przekroczenie granic swobody umów.

k.p.c. art. 189

Kodeks postępowania cywilnego

Podstawa prawna powództwa o ustalenie istnienia lub nieistnienia stosunku prawnego lub prawa.

k.p.c. art. 98 § § 1 i 3

Kodeks postępowania cywilnego

Zasada odpowiedzialności za wynik sprawy w zakresie kosztów postępowania.

k.p.c. art. 385

Kodeks postępowania cywilnego

Podstawa prawna oddalenia apelacji.

k.p.c. art. 233 § § 1

Kodeks postępowania cywilnego

Zasady oceny dowodów przez sąd.

k.p.c. art. 235 § § 2

Kodeks postępowania cywilnego

Postanowienia dowodowe sądu.

k.p.c. art. 227

Kodeks postępowania cywilnego

Przedmiot dowodu.

k.p.c. art. 278 § § 1

Kodeks postępowania cywilnego

Dowód z opinii biegłego.

k.c. art. 65 § § 1 i 2

Kodeks cywilny

Wykładnia oświadczeń woli.

k.c. art. 354

Kodeks cywilny

Zasady wykonania zobowiązania.

k.c. art. 358 § § 2

Kodeks cywilny

Przepis dotyczący waloryzacji świadczeń pieniężnych (nieobowiązujący w dacie zawarcia umowy).

Argumenty

Skuteczne argumenty

Umowa kredytu zawierała niedozwolone postanowienia dotyczące jednostronnego ustalania kursów walut przez bank. • Powodowie nie zostali należycie poinformowani o ryzyku walutowym i jego skali. • Brak równowagi między prawami i obowiązkami stron na niekorzyść konsumentów. • Niedozwolone postanowienia dotyczące mechanizmu przeliczeniowego prowadzą do nieważności całej umowy.

Odrzucone argumenty

Powodowie mieli możliwość współkształtowania postanowień umownych. • Powodowie mogli wybrać rodzaj kredytu (złotówkowy czy walutowy). • Umowa była kredytem walutowym denominowanym we franku szwajcarskim, co było dopuszczalne. • Kredytobiorcy znali kwotę kredytu i wysokość rat. • Bank informował o ryzyku walutowym. • Żadne z postanowień umownych nie narusza dobrych obyczajów ani zasad współżycia społecznego. • Klauzule miały charakter przeliczeniowy, a nie waloryzacyjny. • Istniał interes prawny w dochodzeniu roszczenia o świadczenie, a nie ustalenie.

Godne uwagi sformułowania

umowa zawiera postanowienia niedozwolone • bank zagwarantował sobie prawo do jednostronnego ustalania kursów przeliczania walut • nie zostali poinformowani w sposób szczegółowy i zrozumiały o istnieniu ryzyka walutowego i jego skali • brak równowagi na niekorzyść konsumentów • umowa jest nieważna w całości • klauzule waloryzacyjne • klauzule przeliczeniowe • nieuczciwe warunki w umowach konsumenckich • prawo unijne nie stoi na przeszkodzie unieważnieniu umowy

Skład orzekający

Grzegorz Krężołek

przewodniczący-sprawozdawca

Sławomir Jamróg

sędzia

Marek Boniecki

sędzia

Informacje dodatkowe

Wartość precedensowa

Siła: Wysoka

Powoływalne dla: "Potwierdzenie abuzywności klauzul dotyczących przeliczeń walutowych w umowach kredytowych denominowanych w walucie obcej oraz skutków takiej abuzywności dla ważności całej umowy."

Ograniczenia: Dotyczy umów zawartych przed wejściem w życie przepisów umożliwiających bankom oferowanie kredytów walutowych na ściśle określonych zasadach. Interpretacja może być stosowana do podobnych umów z klauzulami waloryzacyjnymi.

Wartość merytoryczna

Ocena: 8/10

Sprawa dotyczy powszechnego problemu kredytów frankowych i abuzywnych klauzul, co jest tematem budzącym duże zainteresowanie zarówno wśród prawników, jak i konsumentów.

Bank przegrał w sądzie apelacyjnym: umowa kredytu frankowego nieważna przez abuzywne klauzule!

Dane finansowe

koszty postępowania apelacyjnego: 8100 PLN

Sektor

finanse

Asystent AI dla prawników

Twój asystent do analizy prawnej.

Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.

  • Analiza orzecznictwa i przepisów
  • Drafting pism i dokumentów
  • Odpowiedzi na pytania prawne
  • Pogłębiona analiza z doktryny
Wypróbuj Asystenta AI za darmo
Powiązane tematy

Pełny tekst orzeczenia

Oryginalna treść postanowienia (niezmieniona). Otwiera się jako osobna strona.

Przeczytaj pełny tekst