Orzeczenie · 2019-05-14

I ACA 866/18Abuzywną opłata likwidacyjna w ubezpieczeniu ufk

Sąd

Sąd Apelacyjny w Krakowie

Miejsce

Kraków

Data

2019-05-14

SAOSUbezpieczenia społeczneubezpieczenia na życieWysokaapelacyjny

ubezpieczenie na życieUFKkonsumentklauzula abuzywnaopłata likwidacyjnaochrona konsumentanieuczciwe praktyki rynkoweinwestycjesąd apelacyjny

Podsumowanie

Przejdź do pełnego tekstu

Sprawa dotyczyła powództwa konsumenta J. B. przeciwko ubezpieczycielowi o zapłatę kwoty 97 158,76 zł, stanowiącej opłatę likwidacyjną potrąconą po rozwiązaniu umowy grupowego ubezpieczenia na życie i dożycie z Ubezpieczeniowym Funduszem Kapitałowym (UFK). Powód argumentował nieważność umowy z uwagi na sprzeczność z naturą stosunku ubezpieczeniowego, zasadami współżycia społecznego oraz przepisy Prawa bankowego, a także abuzywność klauzul dotyczących opłat likwidacyjnych. Sąd Okręgowy w Nowym Sączu zasądził na rzecz powoda dochodzoną kwotę, uznając umowę za nieważną. Sąd Apelacyjny w Krakowie, rozpoznając apelację strony pozwanej, oddalił ją. Sąd Apelacyjny uznał, że choć Sąd Okręgowy błędnie stwierdził nieważność całej umowy, to prawidłowo ocenił klauzulę opłaty likwidacyjnej jako abuzywną, rażąco naruszającą interesy konsumenta. W związku z tym, postanowienia dotyczące opłaty likwidacyjnej nie wiążą konsumenta, a potrącenie tej opłaty było nienależne. Sąd Apelacyjny oddalił apelację pozwanego, utrzymując w mocy wyrok Sądu Okręgowego w zakresie zasądzonej kwoty, a od kosztów postępowania apelacyjnego odstąpił.

Asystent · analiza prawna

Przeanalizuj tę sprawę w pełnym kontekście orzecznictwa.

Analiza orzecznictwa · odpowiedzi na pytania · badanie przepisów · drafting pism.

Wypróbuj Asystenta

Wartość praktyczna

Siła precedensu: Wysoka

Do czego można powołać

Potwierdzenie abuzywności klauzul dotyczących wysokich opłat likwidacyjnych w umowach ubezpieczenia z UFK, ochrona konsumenta przed nieuczciwymi praktykami rynkowymi.

Ograniczenia stosowania

Dotyczy umów ubezpieczenia z UFK o charakterze mieszanym (ubezpieczeniowo-inwestycyjnym) i klauzul nieuzgodnionych indywidualnie z konsumentem.

Zagadnienia prawne (3)

Czy klauzula opłaty likwidacyjnej w umowie grupowego ubezpieczenia na życie z Ubezpieczeniowym Funduszem Kapitałowym, która prowadzi do utraty znacznej części zgromadzonych środków konsumenta w przypadku wcześniejszego rozwiązania umowy, stanowi niedozwolone postanowienie umowne (klauzulę abuzywną) w rozumieniu art. 385¹ § 1 k.c.?Ratio decidendi

Odpowiedź sądu

Tak, klauzula opłaty likwidacyjnej w analizowanej umowie została uznana za abuzywną, rażąco naruszającą interesy konsumenta i sprzeczną z dobrymi obyczajami, w związku z czym nie wiąże konsumenta.

Uzasadnienie

Sąd Apelacyjny uznał, że opłata likwidacyjna była rażąco wysoka, nieuzasadniona kosztami ponoszonymi przez ubezpieczyciela, stanowiła sankcję za rezygnację z umowy i naruszała równowagę kontraktową, co kwalifikuje ją jako klauzulę abuzywną.

Czy umowa grupowego ubezpieczenia na życie i dożycie z Ubezpieczeniowym Funduszem Kapitałowym, zawarta z konsumentem, może być uznana za nieważną w całości z uwagi na sprzeczność z naturą stosunku zobowiązaniowego (art. 353¹ k.c. w zw. z art. 58 k.c.) lub zasady współżycia społecznego?

Odpowiedź sądu

Nie, Sąd Apelacyjny uznał, że Sąd Okręgowy nie miał podstaw do stwierdzenia nieważności całej umowy, mimo że umowa miała mieszany charakter (ubezpieczeniowy i inwestycyjny) i zawierała abuzywne postanowienia dotyczące opłaty likwidacyjnej.

Uzasadnienie

Sąd Apelacyjny stwierdził, że zasada swobody umów pozwala na zawieranie umów o mieszanym charakterze, a brak wiedzy konsumenta o mechanizmach finansowych nie prowadzi automatycznie do nieważności całej umowy, jeśli konsument miał możliwość zasięgnięcia porady profesjonalisty. Stwierdzono, że nie wszystkie wnioski Sądu Okręgowego dotyczące nieważności całej umowy znalazły wystarczające oparcie w materiale dowodowym.

Czy pracownik banku oferujący konsumentowi produkt ubezpieczeniowy działał w imieniu ubezpieczyciela, tak aby błąd konsumenta przy zawieraniu umowy mógł być przypisany ubezpieczycielowi na podstawie art. 84 § 1 zd. 2 k.c.?

Odpowiedź sądu

Nie, Sąd uznał, że pracownik banku nie miał stosunku umownego z ubezpieczycielem, a zatem nie działał w jego imieniu, co wyklucza zastosowanie art. 84 § 1 zd. 2 k.c. wobec ubezpieczyciela.

Uzasadnienie

Sąd stwierdził brak powiązania między pracownikiem banku a ubezpieczycielem, co uniemożliwia przypisanie ubezpieczycielowi odpowiedzialności za błąd konsumenta wywołany przez pracownika banku.

Rozstrzygnięcie

Decyzja

Oddalenie apelacji

Strona wygrywająca

J. B.

Strony

Nazwa	Typ	Rola
J. B.	osoba_fizyczna	powód
(...)	spółka	pozwany

Przepisy (21)

Główne

k.c. art. 385¹ § § 1

Kodeks cywilny

Postanowienia umowy zawieranej z konsumentem, nieuzgodnione indywidualnie, nie wiążą go, jeżeli kształtują jego prawa i obowiązki w sposób sprzeczny z dobrymi obyczajami, rażąco naruszając jego interesy.

k.c. art. 410

Kodeks cywilny

Przepisy dotyczące bezpodstawnego wzbogacenia stosuje się również do świadczeń nienależnych.

k.c. art. 405

Kodeks cywilny

Kto bez podstawy prawnej uzyskał korzyść majątkową kosztem innej osoby, obowiązany jest do jej zwrotu w zakresie wzbogacenia.

Pomocnicze

k.c. art. 353¹

Kodeks cywilny

Zasada swobody umów, z ograniczeniami wynikającymi z natury stosunku zobowiązaniowego, ustawy i zasad współżycia społecznego.

k.c. art. 58

Kodeks cywilny

Czynność prawna sprzeczna z ustawą albo mająca na celu obejście ustawy jest nieważna, chyba że właściwy przepis przewiduje inny skutek.

k.p.c. art. 233 § § 1

Kodeks postępowania cywilnego

Ocena dowodów przez sąd.

k.p.c. art. 278

Kodeks postępowania cywilnego

Dowód z opinii biegłego.

k.p.c. art. 98

Kodeks postępowania cywilnego

Zasady orzekania o kosztach procesu.

k.p.c. art. 102

Kodeks postępowania cywilnego

Szczególne zasady orzekania o kosztach procesu.

u.d.u. art. 154 § ust. 9