I ACa 2992/23Uchylenie decyzji VAT blad organu
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuSprawa dotyczyła ustalenia nieważności umowy kredytu hipotecznego denominowanego w CHF oraz zapłaty. Sąd Okręgowy w Kielcach wydał wyrok częściowo uwzględniający powództwo. Sąd Apelacyjny w Krakowie, rozpoznając apelacje obu stron, zmienił wyrok Sądu Okręgowego. Kluczowym elementem rozstrzygnięcia było uznanie umowy kredytu za nieważną w całości z powodu abuzywności klauzul przeliczeniowych. Sąd Apelacyjny podkreślił, że bank nie dopełnił obowiązku informacyjnego, a postanowienia dotyczące kursu waluty dawały mu arbitralność w kształtowaniu zobowiązania kredytobiorcy, co naruszało zasady współżycia społecznego i rażąco naruszało interes konsumenta. W związku z nieważnością umowy, zasądzono od banku na rzecz powodów kwotę 159.094,64 zł tytułem zwrotu nienależnego świadczenia, oddalając apelację pozwanego w pozostałej części i uwzględniając apelację powodów w przeważającej części. Rozstrzygnięto również o kosztach postępowania.
Przeanalizuj tę sprawę w pełnym kontekście orzecznictwa.
Analiza orzecznictwa · odpowiedzi na pytania · badanie przepisów · drafting pism.
Wartość praktyczna
Siła precedensu: WysokaPotwierdzenie nieważności umów kredytów frankowych z powodu abuzywności klauzul przeliczeniowych i braku przejrzystości.
Orzeczenie dotyczy konkretnego stanu faktycznego i treści umowy, ale stanowi ważny głos w utrwalającej się linii orzeczniczej dotyczącej kredytów frankowych.
Zagadnienia prawne (4)
Czy umowa kredytu hipotecznego denominowanego w walucie obcej (CHF) zawierająca klauzule przeliczeniowe, które pozwalają bankowi na jednostronne ustalanie kursów walut, jest nieważna z powodu abuzywności?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Tak, umowa kredytu hipotecznego denominowanego w CHF jest nieważna w całości z powodu abuzywności klauzul przeliczeniowych, które naruszają zasady współżycia społecznego i rażąco naruszają interes konsumenta.
Uzasadnienie
Sąd Apelacyjny uznał, że postanowienia umowne dotyczące przeliczenia kwoty kredytu i rat na walutę obcą były niedozwolone, ponieważ dawały bankowi arbitralność w ustalaniu kursów, nie były przejrzyste dla konsumenta i naruszały jego interesy. Brak indywidualnego uzgodnienia tych klauzul oraz naruszenie obowiązków informacyjnych przez bank potwierdziły ich abuzywny charakter.
Czy w przypadku stwierdzenia nieważności umowy kredytu denominowanego w CHF, sąd może zastąpić abuzywne postanowienia innymi mechanizmami przeliczeniowymi?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Nie, sąd nie może zastępować abuzywnych postanowień innymi mechanizmami przeliczeniowymi. Stwierdzenie abuzywności klauzul indeksacyjnych prowadzi do nieważności całej umowy, a działania sądu mają charakter sankcyjny.
Uzasadnienie
Sąd Apelacyjny powołując się na orzecznictwo Sądu Najwyższego i Trybunału Sprawiedliwości Unii Europejskiej, stwierdził, że zastąpienie niedozwolonego postanowienia poprzez wprowadzenie innego mechanizmu przeliczenia stanowiłoby zbyt daleko idącą modyfikację umowy. Celem sankcji jest zniechęcenie profesjonalnych kontrahentów do stosowania nieuczciwych postanowień.
Jaki jest skutek stwierdzenia nieważności umowy kredytu denominowanego w CHF dla wzajemnych rozliczeń stron?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
W przypadku nieważności umowy kredytu, płatności dokonane przez konsumenta są świadczeniami nienależnymi podlegającymi zwrotowi, podobnie jak wypłacone przez bank środki.
Uzasadnienie
Sąd Apelacyjny wskazał, że zgodnie z przepisami o świadczeniach nienależnych (art. 410 k.c. w zw. z art. 405 k.c.), powstają wzajemne zobowiązania restytucyjne: bank zwraca konsumentowi uiszczone płatności, a konsument zwraca bankowi udostępnione środki.
Czy bank może skutecznie podnieść zarzut potrącenia wierzytelności z kapitału kredytu z wierzytelnością konsumenta z tytułu zwrotu nienależnego świadczenia?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Tak, bank może podnieść zarzut potrącenia, jeśli wierzytelności są wymagalne i nadają się do potrącenia, co skutkuje umorzeniem wzajemnych zobowiązań.
Uzasadnienie
Sąd Apelacyjny uznał, że zarzut potrącenia był częściowo uzasadniony. Bank wykazał wierzytelność z tytułu wypłaconego kapitału, która została częściowo skompensowana z wierzytelnością powodów z tytułu zwrotu nienależnego świadczenia, co wpłynęło na ostateczną kwotę zasądzonego świadczenia.
Rozstrzygnięcie
Strony
| Nazwa | Typ | Rola |
|---|---|---|
| T. I. (1) | osoba_fizyczna | powód |
| T. I. (3) | osoba_fizyczna | powód |
| T. (2) | osoba_fizyczna | powód |
| T. P. | osoba_fizyczna | powód |
| (...) Bank (...) S.A. w R. | spółka | pozwany |
Przepisy (25)
Główne
k.c. art. 58 § 1
Kodeks cywilny
Dotyczy nieważności czynności prawnej sprzecznej z ustawą lub mającej na celu obejście ustawy. Sąd uznał, że umowa nie była sprzeczna z ustawą w całości, ale klauzule przeliczeniowe mogły prowadzić do nieważności.
k.c. art. 58 § 2
Kodeks cywilny
Dotyczy nieważności czynności prawnej sprzecznej z zasadami współżycia społecznego. Sąd uznał, że klauzule były sprzeczne z dobrymi obyczajami, ale zastosowanie art. 58 § 2 k.c. było uzasadnione tylko w ostateczności.
k.c. art. 58 § 3
Kodeks cywilny
Dotyczy nieważności umowy w części, gdy jej część jest nieważna. Sąd pierwszej instancji błędnie zastosował ten przepis, uznając umowę za nieważną jedynie w części.
k.c. art. 353 § 1
Kodeks cywilny
Dotyczy zasady swobody umów i jej granic. Sąd uznał, że konstrukcja denominacji do CHF naruszała granice swobody umów.
k.c. art. 358 § 1
Kodeks cywilny
Dotyczy przeliczenia waluty obcej. Sąd uznał, że klauzule przeliczeniowe były wadliwe.
Pr. bank. art. 69 § 1
Prawo bankowe
Definicja umowy kredytu. Sąd uznał, że umowa spełniała cechy umowy kredytu, ale zawierała wadliwe postanowienia.
k.c. art. 385 § 1
Kodeks cywilny
Dotyczy niedozwolonych postanowień umownych (klauzul abuzywnych). Sąd uznał klauzule przeliczeniowe za abuzywne.
k.c. art. 410 § 1
Kodeks cywilny
Dotyczy świadczeń nienależnych. Sąd uznał, że płatności konsumenta w ramach nieważnej umowy są świadczeniami nienależnymi.
k.c. art. 405
Kodeks cywilny
Dotyczy bezpodstawnego wzbogacenia. Sąd uznał, że strony wzajemnie się wzbogaciły w wyniku nieważnej umowy.
Pomocnicze
k.p.c. art. 233 § 1
Kodeks postępowania cywilnego
Dotyczy oceny dowodów i ustaleń faktycznych. Zarzut naruszenia tego przepisu przez powodów został uznany za niezasadny, choć sąd pierwszej instancji słusznie dostrzegł niewystarczające pouczenie o ryzyku kursowym.
k.c. art. 481
Kodeks cywilny
Dotyczy odsetek za opóźnienie. Sąd zasądził odsetki od określonej daty.
k.c. art. 455
Kodeks cywilny
Dotyczy terminu spełnienia świadczenia. Sąd ustalił wymagalność roszczenia.
k.c. art. 98 § 1
Kodeks cywilny
Dotyczy kosztów procesu. Sąd zasądził koszty postępowania apelacyjnego od strony pozwanej.
k.c. art. 386 § 1
Kodeks cywilny
Dotyczy zmiany wyroku przez sąd drugiej instancji.
k.c. art. 373 § 1
Kodeks cywilny
Dotyczy odrzucenia apelacji.
k.c. art. 385
Kodeks cywilny
Dotyczy oddalenia apelacji.
k.c. art. 102
Kodeks cywilny
Dotyczy zasad słuszności przy orzekaniu o kosztach.
k.c. art. 65 § 1
Kodeks cywilny
Dotyczy wykładni oświadczeń woli. Sąd uznał, że interpretacja sądu pierwszej instancji była błędna.
k.c. art. 384 § 1
Kodeks cywilny
Dotyczy stosowania wzorców umownych. Sąd stwierdził, że bank posługiwał się wzorcem umowy.
k.c. art. 385 § 1
Kodeks cywilny
Dotyczy ciężaru dowodu indywidualnego uzgodnienia postanowień. Sąd uznał, że ciężar ten spoczywał na banku.
k.c. art. 385 § 1
Kodeks cywilny
Dotyczy ciężaru dowodu indywidualnego uzgodnienia postanowień. Sąd uznał, że ciężar ten spoczywał na banku.
k.c. art. 499
Kodeks cywilny
Dotyczy oświadczenia o potrąceniu.
k.c. art. 498 § 1
Kodeks cywilny
Dotyczy potrącenia wzajemnych wierzytelności.
k.c. art. 60
Kodeks cywilny
Dotyczy sposobu złożenia oświadczenia woli.
k.c. art. 61
Kodeks cywilny
Dotyczy chwili złożenia oświadczenia woli.
Argumenty
Skuteczne argumenty
Abuzywność klauzul przeliczeniowych w umowie kredytu denominowanego w CHF. • Niewystarczający obowiązek informacyjny banku w zakresie ryzyka kursowego. • Nieważność umowy kredytu w całości z powodu abuzywności klauzul stanowiących główne świadczenia stron. • Prawo konsumenta do zwrotu nienależnego świadczenia w przypadku nieważności umowy.
Odrzucone argumenty
Argumenty banku dotyczące rynkowego charakteru kursów walut i braku dowolności w ich ustalaniu. • Argumenty banku o braku naruszenia zasad współżycia społecznego i równowagi kontraktowej. • Argumenty banku o dopuszczalności zastąpienia abuzywnych klauzul innymi mechanizmami przeliczeniowymi. • Argumenty banku dotyczące niewłaściwego ustalenia daty początkowej naliczania odsetek.
Godne uwagi sformułowania
Sąd Apelacyjny nie podzielił zarzutów materialnoprawnych zawartych w apelacji pozwanego, natomiast uwzględnił w znakomitej części te podniesione w środku odwoławczym powodów. • Kredytodawca dysponował arbitralnością w kształtowaniu kursów walut, co było sprzeczne z dobrymi obyczajami, a tym samym naruszało interesy strony powodowej. • W razie stwierdzenia abuzywności postanowień umowy kredytu indeksowanego odnoszących się do sposobu określania kursu waluty obcej, umowa nie może obowiązywać w pozostałym zakresie. • Działania sądu w razie stwierdzenia klauzuli abuzywnej mają mieć charakter sankcyjny, co oznacza osiągnięcie swoistego skutku zniechęcającego profesjonalnych kontrahentów.
Skład orzekający
Marek Boniecki
przewodniczący
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Wysoka
Powoływalne dla: "Potwierdzenie nieważności umów kredytów frankowych z powodu abuzywności klauzul przeliczeniowych i braku przejrzystości."
Ograniczenia: Orzeczenie dotyczy konkretnego stanu faktycznego i treści umowy, ale stanowi ważny głos w utrwalającej się linii orzeczniczej dotyczącej kredytów frankowych.
Wartość merytoryczna
Ocena: 8/10
Sprawa dotyczy powszechnego problemu kredytów frankowych i ich abuzywności, co jest tematem budzącym duże zainteresowanie zarówno wśród prawników, jak i konsumentów.
“Bank przegrywa w sądzie apelacyjnym: umowa kredytu frankowego uznana za nieważną z powodu abuzywnych klauzul!”
Dane finansowe
WPS: 228 047,18 PLN
zwrot nienależnego świadczenia: 159 094,64 PLN
Sektor
bankowość
Twój asystent do analizy prawnej.
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka polskie orzecznictwo i aktualne akty prawne.
- Analiza orzecznictwa i przepisów
- Drafting pism i dokumentów
- Odpowiedzi na pytania prawne
- Pogłębiona analiza z doktryny
Powiązane przepisy
Powiązane tematy
Pełny tekst orzeczenia
Oryginalna treść postanowienia (niezmieniona). Otwiera się jako osobna strona.