Orzeczenie · 2016-11-22

XVIII C 667/15Zasądzenie wynagrodzenia za bezumowne korzystanie z nieruchomości sieci energetyczne

Sąd

Sąd Okręgowy w Poznaniu

Miejsce

Poznań

Data

2016-11-22

SAOSnieruchomościprawa rzeczoweWysokaokręgowy

bezumowne korzystaniesłużebność przesyłunieruchomościsieci energetycznewynagrodzeniezasiedzenieprzedawnieniekoszty procesu

Podsumowanie

Przejdź do pełnego tekstu

Spółdzielnia Mieszkaniowa w Ś. pozwała spółkę z o.o. w P. o zapłatę ponad 3 milionów złotych tytułem wynagrodzenia za bezumowne korzystanie z nieruchomości, na których pozwana posiada sieci energetyczne. Pozwana kwestionowała roszczenie, podnosząc zarzuty przedawnienia (twierdząc, że roszczenie za okres od 1 stycznia 2011 r. do 30 kwietnia 2014 r. uległo przedawnieniu z uwagi na 3-letni termin) oraz zasiedzenia służebności przesyłu. Pozwana twierdziła również, że lokowanie urządzeń nastąpiło na wniosek Spółdzielni i za jej dorozumianą zgodą, a także że posiadała tytuł prawny lub działała w dobrej wierze. Sąd Okręgowy w Poznaniu, po analizie dowodów, w tym opinii biegłych i akt wcześniejszej sprawy między stronami (IX GC 121/11), uznał roszczenie powódki za uzasadnione. Sąd stwierdził, że pozwanej nie przysługuje skuteczny tytuł prawny do korzystania z nieruchomości, a jej posiadanie było w złej wierze, co zostało obalone przez dowody. Zarzut przedawnienia został oddalony ze względu na zastosowanie 10-letniego terminu przedawnienia dla roszczeń niezwiązanych z działalnością gospodarczą lub świadczeniami okresowymi. Zarzut zasiedzenia również nie został uwzględniony, gdyż pozwana nie wykazała spełnienia przesłanek, a termin zasiedzenia w złej wierze wynosi 30 lat, a jego bieg mógł rozpocząć się najwcześniej od 5 grudnia 1990 r. Sąd był związany ustaleniami z poprzedniej sprawy dotyczącymi współczynnika korzystania z nieruchomości. Ostatecznie zasądzono na rzecz powódki kwotę 3.179.390 zł wraz z ustawowymi odsetkami, obciążając pozwaną kosztami procesu.

Asystent · analiza prawna

Przeanalizuj tę sprawę w pełnym kontekście orzecznictwa.

Analiza orzecznictwa · odpowiedzi na pytania · badanie przepisów · drafting pism.

Wypróbuj Asystenta

Wartość praktyczna

Siła precedensu: Wysoka

Do czego można powołać

Ustalenie zasad odpowiedzialności za bezumowne korzystanie z nieruchomości przez przedsiębiorstwa przesyłowe, obalenie domniemania dobrej wiary, zastosowanie 10-letniego terminu przedawnienia, zasady dotyczące zasiedzenia służebności przesyłu, związanie sądu ustaleniami z poprzednich postępowań.

Ograniczenia stosowania

Konkretne ustalenia faktyczne dotyczące stanu nieruchomości i urządzeń, specyfika poprzedniego postępowania sądowego.

Zagadnienia prawne (5)

Czy pozwanej spółce przysługuje tytuł prawny do korzystania z nieruchomości powódki, na których znajdują się sieci energetyczne?Ratio decidendi

Odpowiedź sądu

Nie, pozwanej nie przysługuje skuteczny tytuł prawny do korzystania z nieruchomości powódki.

Uzasadnienie

Sąd stwierdził brak jakiejkolwiek umowy lub innego tytułu prawnego regulującego korzystanie z nieruchomości przez pozwaną. Pozwana nie wykazała posiadania takiego tytułu, a jej twierdzenia o dorozumianej zgodzie lub warunkach technicznych przyłączenia nie znalazły potwierdzenia w materiale dowodowym.

Czy pozwana korzystała z nieruchomości powódki w dobrej czy złej wierze?Ratio decidendi

Odpowiedź sądu

Pozwana korzystała z nieruchomości w złej wierze.

Uzasadnienie

Sąd obalił domniemanie dobrej wiary pozwanej, wskazując na brak tytułu prawnego do korzystania z nieruchomości, świadomość tego braku (potwierdzoną wcześniejszym postępowaniem sądowym między stronami) oraz profesjonalny charakter działalności pozwanej. Brak dokumentacji potwierdzającej uprawnienie do ingerencji w cudzą własność.

Czy roszczenie powódki o wynagrodzenie za bezumowne korzystanie z nieruchomości uległo częściowemu przedawnieniu?Ratio decidendi

Odpowiedź sądu

Nie, roszczenie nie uległo przedawnieniu.

Uzasadnienie

Sąd zastosował 10-letni termin przedawnienia (art. 118 k.c.) jako właściwy dla roszczeń o wynagrodzenie za bezumowne korzystanie z nieruchomości, które nie są świadczeniami okresowymi ani związanymi z działalnością gospodarczą w rozumieniu tego przepisu. W związku z tym, roszczenie za okres od 1 stycznia 2011 r. nie uległo przedawnieniu.

Czy doszło do zasiedzenia służebności przesyłu na rzecz pozwanej?Ratio decidendi

Odpowiedź sądu

Nie, zarzut zasiedzenia nie zasługuje na uwzględnienie.

Uzasadnienie

Pozwana nie wykazała spełnienia przesłanek zasiedzenia, w tym braku dokumentacji dotyczącej początku eksploatacji urządzeń oraz nieudowodnienia ciągłości posiadania przez poprzedników prawnych. Sąd uznał, że termin zasiedzenia w złej wierze wynosi 30 lat, a jego bieg mógł rozpocząć się najwcześniej od 5 grudnia 1990 r. Zarzut był również wadliwy formalnie.

Jaka jest wysokość wynagrodzenia za bezumowne korzystanie z nieruchomości?Ratio decidendi

Odpowiedź sądu

Wynagrodzenie wynosi 3.179.390 zł.

Uzasadnienie

Sąd oparł się na opinii biegłego z zakresu szacowania nieruchomości, który wyliczył wynagrodzenie, uwzględniając powierzchnię zajętą przez urządzenia, stawki czynszu dzierżawnego oraz współczynnik współkorzystania ustalony w poprzedniej sprawie między stronami. Sąd był związany ustaleniami z poprzedniego wyroku w zakresie powierzchni zajętej przez urządzenia.

Rozstrzygnięcie

Decyzja

Zasądzenie

Strona wygrywająca

Spółdzielnia Mieszkaniowa w Ś.

Strony

Nazwa	Typ	Rola
Spółdzielnia Mieszkaniowa w Ś.	spółdzielnia	powódka
(...) spółka z ograniczoną odpowiedzialnością z siedzibą w P.	spółka	pozwana

Przepisy (15)

Główne

k.c. art. 225

Kodeks cywilny

Podstawa prawna roszczenia o wynagrodzenie za bezumowne korzystanie z nieruchomości przez posiadacza w złej wierze.

Pomocnicze

k.c. art. 224 § 2

Kodeks cywilny

Obowiązki samoistnego posiadacza w dobrej wierze od chwili wytoczenia powództwa o wydanie rzeczy, stosowane odpowiednio do posiadacza w złej wierze.

k.c. art. 143

Kodeks cywilny

Zakres prawa własności gruntu rozciągający się na przestrzeń nad i pod jego powierzchnią.

k.c. art. 118

Kodeks cywilny

Terminy przedawnienia roszczeń, w tym 10-letni termin dla roszczeń niezwiązanych z działalnością gospodarczą lub świadczeniami okresowymi.

k.c. art. 365 § 1

Kodeks cywilny

Związanie prawomocnym orzeczeniem sądu.

k.c. art. 7

Kodeks cywilny

Domniemanie dobrej wiary.

k.c. art. 292

Kodeks cywilny

Warunki nabycia służebności gruntowej przez zasiedzenie (trwałe i widoczne urządzenie).

k.c. art. 305 § 4

Kodeks cywilny

Stosowanie przepisów o służebnościach gruntowych do służebności przesyłu.

k.c. art. 172

Kodeks cywilny

Terminy zasiedzenia nieruchomości (20 lat w dobrej wierze, 30 lat w złej wierze).

k.c. art. 352 § 2

Kodeks cywilny

Stosowanie przepisów o posiadaniu rzeczy do posiadania służebności.

k.p.c. art. 365 § 1

Kodeks postępowania cywilnego

Związanie prawomocnym orzeczeniem sądu.

k.p.c. art. 98 § 1

Kodeks postępowania cywilnego

Zasada odpowiedzialności za koszty procesu.

u.k.s.c. art. 13 § 1

Ustawa o kosztach sądowych w sprawach cywilnych

Ustalanie opłaty od pozwu.

u.k.s.c. art. 113 § 1

Ustawa o kosztach sądowych w sprawach cywilnych

Nakazanie ściągnięcia niepokrytych wydatków związanych z opiniami biegłych na rzecz Skarbu Państwa.

Rozporządzenie Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 września 2002 roku w sprawie opłat za czynności radców prawnych art. 2 § 1

Ustalanie wynagrodzenia pełnomocnika (radcy prawnego).

Argumenty

Skuteczne argumenty

Brak tytułu prawnego pozwanej do korzystania z nieruchomości. • Posiadanie nieruchomości przez pozwaną w złej wierze. • Zastosowanie 10-letniego terminu przedawnienia. • Niespełnienie przesłanek zasiedzenia służebności przesyłu. • Związanie sądu ustaleniami z poprzedniego prawomocnego wyroku w sprawie IX GC 121/11. • Prawidłowość wyliczenia wynagrodzenia za bezumowne korzystanie przez biegłego.

Odrzucone argumenty

Przedawnienie roszczenia za okres od 1 stycznia 2011 r. • Zasiedzenie służebności przesyłu na rzecz pozwanej. • Istnienie dorozumianej zgody powódki na posadowienie urządzeń. • Naruszenie zasad współżycia społecznego przez powódkę (art. 5 k.c.). • Nieprawidłowość wyliczenia powierzchni zajętej przez urządzenia. • Zastosowanie 3-letniego terminu przedawnienia.

Godne uwagi sformułowania

Sąd w ustalonym stanie faktycznym nie przywoływał szczegółowo dokumentów przedłożonych przez stronę powodową, które służyły do wydania opinii, albowiem biegli dokonali analizy tych dokumentów, w szczególności pod kątem stanu prawnego przedmiotowych nieruchomości i uwzględnili je w opinii. • Z przytoczonej wypowiedzi Sądu Najwyższego wynika zatem, że czym innym jest ustalanie zakresu koniecznego do korzystania z nieruchomości w ramach służebności przesyłu, a czym innym wyznaczenie strefy, w obrębie której trzeba liczyć się z istnieniem urządzenia w celu zapewnienia bezpiecznych warunków jego eksploatowania i funkcjonowania. • Władztwo przedsiębiorstwa eksploatującego urządzenia przesyłowe odpowiada władztwu wynikającemu z prawa służebności, co pozwala uznać je za posiadacza służebności, do którego na podstawie art. 352 § 2 k.c. stosuje się odpowiednio przepisy o posiadaniu rzeczy w tym art. 224 § 2 k.c. oraz art. 225 k.c. • W realiach rozpoznawanej sprawy pozwana nie wykazała jednak żadnej z wymienionych okoliczności, przeciwstawiając się twierdzeniu strony powodowej o braku legalnej podstawy do budowy i eksploatacji urządzeń przesyłowych. • Pozwana zatem miała pełną świadomość, że korzysta z nieruchomości powódki bezumownie. • Z powyższego wynika, że dopiero od dnia 5 grudnia 1990 r. mógł biec termin zasiedzenia i od tej daty można doliczyć do posiadania posiadanie poprzednika prawnego – Skarbu Państwa. […]

Skład orzekający

Magdalena Ławrynowicz

przewodniczący

Informacje dodatkowe

Wartość precedensowa

Siła: Wysoka

Powoływalne dla: "Ustalenie zasad odpowiedzialności za bezumowne korzystanie z nieruchomości przez przedsiębiorstwa przesyłowe, obalenie domniemania dobrej wiary, zastosowanie 10-letniego terminu przedawnienia, zasady dotyczące zasiedzenia służebności przesyłu, związanie sądu ustaleniami z poprzednich postępowań."

Ograniczenia: Konkretne ustalenia faktyczne dotyczące stanu nieruchomości i urządzeń, specyfika poprzedniego postępowania sądowego.

Wartość merytoryczna

Ocena: 7/10

Sprawa dotyczy wysokich kwot i powszechnego problemu korzystania z nieruchomości przez przedsiębiorstwa przesyłowe bez uregulowanego tytułu prawnego. Interpretacja przepisów o przedawnieniu i zasiedzeniu ma znaczenie praktyczne dla wielu właścicieli nieruchomości.

“Ponad 3 miliony złotych za bezumowne korzystanie z gruntu pod sieci energetyczne – sąd rozstrzyga spór.”

Dane finansowe

WPS: 3 179 390 PLN

wynagrodzenie za bezumowne korzystanie z nieruchomości: 3 179 390 PLN

zwrot kosztów procesu: 114 417 PLN

Sektor

nieruchomości

Asystent AI dla prawników