VII Ka 570/15
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuSąd Okręgowy w Olsztynie rozpoznał apelację obrońcy od wyroku Sądu Rejonowego w Olsztynie, który skazał M. O. za oszustwo (art. 286 § 1 kk). Oskarżony miał wprowadzić w błąd pracownika firmy telekomunikacyjnej, posługując się podrobionym zaświadczeniem i podpisem, co doprowadziło do niekorzystnego rozporządzenia mieniem w kwocie 1.356,73 zł. Sąd Rejonowy uznał go winnym, wymierzył karę 6 miesięcy pozbawienia wolności z warunkowym zawieszeniem na 2 lata oraz grzywnę, a także nakazał naprawienie szkody na rzecz S. O. w kwocie 2.253,11 zł. Obrońca zaskarżył wyrok, podnosząc zarzuty dotyczące m.in. obrazy przepisów postępowania (błędna ocena opinii biegłego, naruszenie zasady in dubio pro reo, dowolna ocena dowodów) oraz błędu w ustaleniach faktycznych. Sąd Okręgowy, analizując apelację, uznał, że czyn oskarżonego, biorąc pod uwagę niską wartość szkody, czas popełnienia czynu (ponad 13 lat przed wydaniem wyroku odwoławczego) oraz nienaganne życie oskarżonego po tym zdarzeniu, należy zakwalifikować jako wypadek mniejszej wagi z art. 286 § 3 kk. Zgodnie z przepisami obowiązującymi w 2002 roku, karalność takiego przestępstwa ustawała po 5 latach. Pomimo że nowelizacja kodeksu karnego wydłużyła termin przedawnienia do 15 lat dla czynów z art. 286 § 1 kk, nie dotyczyło to wypadków mniejszej wagi. W związku z tym, sąd odwoławczy stwierdził przedawnienie karalności i na podstawie art. 17 § 1 pkt 6 kpk w zw. z art. 4 § 1 kk uchylił zaskarżony wyrok i umorzył postępowanie. Jednocześnie, na podstawie art. 632a kpk, obciążył oskarżonego kosztami procesu, uznając, że jego sprawstwo zostało wykazane, a postępowanie karne było uzasadnione.
Przeanalizuj tę sprawę w pełnym kontekście orzecznictwa.
Analiza orzecznictwa · odpowiedzi na pytania · badanie przepisów · drafting pism.
Wartość praktyczna
Siła precedensu: WysokaUmorzenie postępowania z powodu przedawnienia w przypadku kwalifikacji czynu jako wypadku mniejszej wagi, nawet jeśli pierwotnie zakwalifikowano go jako przestępstwo z typem podstawowym. Interpretacja pojęcia 'bezpośrednio pokrzywdzonego' w kontekście art. 286 kk. Ustalanie wysokości szkody w sprawach o oszustwo.
Orzeczenie dotyczy przepisów o przedawnieniu obowiązujących w dacie popełnienia czynu (2002 r.) oraz specyfiki kwalifikacji czynu jako wypadku mniejszej wagi. Kwestia ustalenia wysokości szkody i pokrzywdzonego jest istotna w kontekście art. 286 kk.
Zagadnienia prawne (5)
Czy czyn kwalifikowany jako oszustwo (art. 286 § 1 kk) może zostać uznany za wypadek mniejszej wagi (art. 286 § 3 kk) i jakie są tego konsekwencje w zakresie przedawnienia karalności?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Tak, czyn oskarżonego, biorąc pod uwagę niską wartość szkody, czas popełnienia czynu oraz jego osobowość, należy zakwalifikować jako wypadek mniejszej wagi. W związku z tym, zgodnie z przepisami obowiązującymi w dacie popełnienia czynu, nastąpiło przedawnienie karalności.
Uzasadnienie
Sąd odwoławczy uznał, że niska wartość szkody (1.356,73 zł), popełnienie czynu ponad 13 lat przed wydaniem wyroku odwoławczego oraz nienaganne życie oskarżonego po tym zdarzeniu przemawiają za kwalifikacją czynu jako wypadku mniejszej wagi. Zgodnie z art. 101 § 1 pkt 4 k.k. w brzmieniu obowiązującym w 2002 r., karalność przestępstwa ustawała po 5 latach, co w tym przypadku nastąpiło z dniem 18 marca 2007 r.
Czy S. O. był bezpośrednio pokrzywdzonym w rozumieniu art. 49 § 1 k.p.k. w sprawie o oszustwo popełnione przez M. O. na szkodę firmy telekomunikacyjnej?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Nie, S. O. nie był bezpośrednio pokrzywdzonym w rozumieniu art. 49 § 1 k.p.k., ponieważ związek między przestępstwem a doznaną przez niego szkodą (ściągniętą w drodze postępowania egzekucyjnego ponad 10 lat po czynie) nie był bezpośredni. Bezpośrednio pokrzywdzonym było przedsiębiorstwo telekomunikacyjne.
Uzasadnienie
Sąd odwoławczy powołał się na orzecznictwo Sądu Najwyższego, zgodnie z którym dla bytu przestępstwa z art. 286 § 1 k.k. nie jest wymagane, aby rozporządzenie mieniem nastąpiło przez pokrzywdzonego, lecz by istniała tożsamość między osobą wprowadzoną w błąd a osobą rozporządzającą mieniem. W tej sprawie S. O. nie był osobą wprowadzoną w błąd, a szkoda została mu wyrządzona w wyniku postępowania egzekucyjnego, co nie czyni go pokrzywdzonym w rozumieniu art. 49 § 1 k.p.k.
Czy sąd odwoławczy może poprawić błędną kwalifikację czynu na korzyść oskarżonego, nawet jeśli nie było to przedmiotem apelacji?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Tak, sąd odwoławczy jest obowiązany poprawić błędną kwalifikację czynu na korzyść oskarżonego, o ile nie dokonuje odmiennych ustaleń faktycznych.
Uzasadnienie
Sąd odwoławczy powołał się na art. 455 k.p.k., który nakłada na niego obowiązek poprawienia błędnej kwalifikacji prawnej czynu na korzyść oskarżonego, niezależnie od granic zaskarżenia i podniesionych zarzutów, pod warunkiem braku odmiennych ustaleń faktycznych.
Czy opinia biegłego z zakresu badania pisma ręcznego była wystarczająco jasna i kompletna, aby mogła stanowić podstawę ustaleń faktycznych?
Odpowiedź sądu
Tak, opinia biegłego była wystarczająca, a zarzuty obrońcy dotyczące jej niejasności i niekompletności okazały się niezasadne.
Uzasadnienie
Sąd odwoławczy uznał, że biegły prawidłowo zastosował metodę graficzno-porównawczą, dysponował wystarczającą ilością materiału porównawczego i kategorycznie wskazał oskarżonego jako autora podrobionych podpisów. Zastrzeżenia obrońcy dotyczące kątów nachylenia pisma czy możliwości zastosowania innych metod badawczych zostały przez sąd odrzucone jako niezasadne.
Czy sąd pierwszej instancji prawidłowo ocenił zeznania świadków M. B. i D. M.?
Odpowiedź sądu
Tak, sąd pierwszej instancji prawidłowo dał wiarę zeznaniom świadków M. B. i D. M., które potwierdziły współpracę oskarżonego z salonem sprzedaży.
Uzasadnienie
Sąd odwoławczy uznał, że zeznania świadków M. B. i D. M. były wiarygodne, ponieważ potwierdziły fakt współpracy oskarżonego z salonem sprzedaży, czemu oskarżony zaprzeczał. Choć inni świadkowie zaprzeczyli wydawaniu poleceń służbowych, nie wykluczyli możliwości takiej współpracy, a istnienie nieprawidłowości w punkcie sprzedaży uwiarygodniało zeznania świadków.
Strony
| Nazwa | Typ | Rola |
|---|---|---|
| M. O. | osoba_fizyczna | oskarżony |
| S. O. | osoba_fizyczna | pokrzywdzony (pośrednio) |
| (...) | spółka | pokrzywdzony (bezpośrednio) |
| Prokuratura Okręgowa w Olsztynie | organ_państwowy | prokurator |
Przepisy (17)
Główne
k.k. art. 286 § 1
Kodeks karny
Podstawa kwalifikacji prawnej czynu oskarżonego jako oszustwa.
k.k. art. 286 § 3
Kodeks karny
Podstawa kwalifikacji prawnej czynu jako wypadku mniejszej wagi.
k.p.k. art. 17 § 1
Kodeks postępowania karnego
Podstawa umorzenia postępowania z powodu przedawnienia karalności.
k.p.k. art. 632a
Kodeks postępowania karnego
Podstawa obciążenia oskarżonego kosztami procesu w całości w przypadku umorzenia postępowania z powodu przedawnienia, gdy sprawstwo zostało wykazane.
k.k. art. 101 § 1
Kodeks karny
Określenie terminu przedawnienia karalności przestępstwa (5 lat dla czynu z art. 286 § 3 k.k. w brzmieniu z 2002 r.).
Pomocnicze
k.p.k. art. 4 § 1
Kodeks postępowania karnego
Zastosowanie przepisów ustawy nowej (o zmianie k.k.) do czynów popełnionych pod ustawą dawną.
k.p.k. art. 201
Kodeks postępowania karnego
k.p.k. art. 167
Kodeks postępowania karnego
k.p.k. art. 170 § 1
Kodeks postępowania karnego
k.p.k. art. 5 § 2
Kodeks postępowania karnego
k.p.k. art. 7
Kodeks postępowania karnego
k.p.k. art. 455
Kodeks postępowania karnego
k.p.k. art. 49 § 1
Kodeks postępowania karnego
k.k. art. 33 § 2
Kodeks karny
Ustawa o zmianie ustawy - Kodeks karny art. 1 i 2
Nowelizacja wydłużająca termin przedawnienia dla czynów z art. 286 § 1 k.k. do 15 lat.
Ustawa o opłatach w sprawach karnych art. 2 § 1
Ustawa o opłatach w sprawach karnych art. 3 § 1
Argumenty
Skuteczne argumenty
Czyn oskarżonego należy zakwalifikować jako wypadek mniejszej wagi z art. 286 § 3 k.k. • Nastąpiło przedawnienie karalności czynu z uwagi na przepisy obowiązujące w dacie jego popełnienia (5 lat). • S. O. nie był bezpośrednio pokrzywdzonym w rozumieniu art. 49 § 1 k.p.k. • Wysokość szkody powinna ograniczać się do kwoty 1.356,73 zł.
Odrzucone argumenty
Zarzuty apelacji dotyczące naruszenia przepisów postępowania (ocena opinii biegłego, ocena zeznań świadków, zasada in dubio pro reo). • Utrzymanie kwalifikacji prawnej czynu jako oszustwa z art. 286 § 1 k.k. • Utrzymanie ustalenia, że S. O. jest pokrzywdzonym i zasądzenie odszkodowania na jego rzecz. • Utrzymanie pierwotnie ustalonej wysokości szkody.
Godne uwagi sformułowania
„(...) przekonanie sądu o wiarygodności jednych dowodów i niewiarygodności innych pozostaje pod ochroną przepisu art. 7 k.p.k. , jeśli tylko: a) jest poprzedzone ujawnieniem w toku rozprawy głównej całokształtu okoliczności sprawy, b) stanowi wyraz rozważenia wszystkich okoliczności przemawiających zarówno na korzyść, jak i na niekorzyść oskarżonego, c) jest zgodne ze wskazaniami wiedzy i doświadczenia życiowego, a nadto zostało wyczerpująco i logicznie uargumentowane w uzasadnieniu wyroku.” • „(...) dla bytu przestępstwa określonego w art. 286 § 1 k.k. nie jest wymagane, aby rozporządzenie mieniem nastąpiło przez pokrzywdzonego, a konieczne jest tylko, by istniała tożsamość między osobą wprowadzoną w błąd (...) i osobą rozporządzającą mieniem własnym lub cudzym” • „szkodą, do której naprawienia sąd zobowiązuje skazanego, jest równowartość rzeczywistej szkody wynikłej bezpośrednio z przestępstwa i nie jest dopuszczalne uwzględnianie przy ustaleniu jej wysokości tych składników szkody, które wynikły z następstw czynu, na przykład odsetek” • „Skoro ustawodawca posłużył się zwrotem wypadek mniejszej wagi, a nie mniejsza waga czynu, to zasadne jest uwzględnienie okoliczności wykraczających poza sam czyn, a dotyczących osoby sprawcy”
Skład orzekający
Małgorzata Tomkiewicz
przewodniczący-sprawozdawca
Dariusz Firkowski
sędzia
Remigiusz Chmielewski
sędzia
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Wysoka
Powoływalne dla: "Umorzenie postępowania z powodu przedawnienia w przypadku kwalifikacji czynu jako wypadku mniejszej wagi, nawet jeśli pierwotnie zakwalifikowano go jako przestępstwo z typem podstawowym. Interpretacja pojęcia 'bezpośrednio pokrzywdzonego' w kontekście art. 286 kk. Ustalanie wysokości szkody w sprawach o oszustwo."
Ograniczenia: Orzeczenie dotyczy przepisów o przedawnieniu obowiązujących w dacie popełnienia czynu (2002 r.) oraz specyfiki kwalifikacji czynu jako wypadku mniejszej wagi. Kwestia ustalenia wysokości szkody i pokrzywdzonego jest istotna w kontekście art. 286 kk.
Wartość merytoryczna
Ocena: 7/10
Sprawa pokazuje, jak istotna jest prawidłowa kwalifikacja prawna czynu i jak może ona wpłynąć na przedawnienie karalności. Pokazuje również, że nawet po latach można doprowadzić do umorzenia postępowania, jeśli popełniono błędy proceduralne lub zastosowano niewłaściwe przepisy.
“Oszustwo sprzed lat umorzone przez sąd! Kluczowa była prawidłowa kwalifikacja czynu i przedawnienie.”
Dane finansowe
WPS: 1356,73 PLN
naprawienie szkody (zasądzone przez sąd I instancji): 2253,11 PLN
Twój asystent do analizy prawnej.
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
- Analiza orzecznictwa i przepisów
- Drafting pism i dokumentów
- Odpowiedzi na pytania prawne
- Pogłębiona analiza z doktryny
Pełny tekst orzeczenia
Oryginalna treść postanowienia (niezmieniona). Otwiera się jako osobna strona.