VII AGA 826/18
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuSprawa dotyczyła powództwa o uznanie za niedozwolone i zakazanie wykorzystywania przez P. S. postanowień zawartych w dziale 8 wzorca umowy, które przewidywały obciążenie klienta kosztami przesyłki zwrotnej i ponownego wysłania towaru, a w przeciwnym razie nałożenie kary 1000 zł lub przeniesienie wierzytelności na firmę windykacyjną, w przypadku nieodebrania przesyłki pobraniowej. Powodowie argumentowali, że klauzula ta jest abuzywna, rażąco naruszając interesy konsumentów. Pozwany wnosił o oddalenie powództwa, wskazując na zmianę regulaminu i brak zgłaszanych roszczeń przez konsumentów. Sąd Okręgowy uwzględnił powództwo, uznając klauzulę za niedozwoloną, podkreślając nieprecyzyjne sformułowanie i rażąco wygórowaną wysokość kary umownej (1000 zł), która nie była proporcjonalna do rzeczywistych kosztów. Sąd pierwszej instancji uznał również, że okoliczność zaprzestania stosowania klauzuli przed wniesieniem pozwu jest nieistotna dla abstrakcyjnej kontroli wzorca. Pozwany złożył apelację, zarzucając m.in. naruszenie art. 385^2 k.c. poprzez niezastosowanie i pominięcie przy ocenie klauzuli okoliczności jej wykorzystania w praktyce, a także naruszenie przepisów dotyczących prawomocności wyroków w sprawach o klauzule niedozwolone. Sąd Apelacyjny oddalił apelację, podzielając stanowisko sądu pierwszej instancji. Sąd odwoławczy podkreślił, że kontrola wzorca ma charakter abstrakcyjny i nie bada konkretnych stosunków umownych ani praktyki przedsiębiorcy. Stwierdził również, że prawomocność wyroku dotyczącego podobnej klauzuli stosowanej przez innego przedsiębiorcę nie wyłącza powództwa przeciwko pozwanemu. Sąd Apelacyjny uznał również, że powodowie mieli legitymację procesową do wniesienia powództwa, a pozwany jako strona przegrywająca proces powinien ponieść koszty postępowania, odrzucając argumenty o zastosowaniu art. 102 k.p.c. lub art. 101 k.p.c.
Przeanalizuj tę sprawę w pełnym kontekście orzecznictwa.
Analiza orzecznictwa · odpowiedzi na pytania · badanie przepisów · drafting pism.
Wartość praktyczna
Siła precedensu: WysokaPotwierdzenie abstrakcyjnego charakteru kontroli wzorców umownych w postępowaniach o uznanie klauzul za niedozwolone oraz oceny rażąco wygórowanych kar umownych.
Dotyczy specyficznej sytuacji nieodebrania przesyłki pobraniowej i kary umownej, ale zasady są szerzej stosowalne.
Zagadnienia prawne (3)
Czy postanowienie wzorca umowy nakładające na konsumenta karę umowną za nieodebranie przesyłki pobraniowej, w sytuacji gdy mogłoby ono skorzystać z prawa do odstąpienia od umowy, jest niedozwolonym postanowieniem umownym w rozumieniu art. 385^1 § 1 k.c.?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Tak, takie postanowienie jest niedozwolone, ponieważ kara umowna jest rażąco wygórowana i nieproporcjonalna do ewentualnej szkody przedsiębiorcy, a także narusza interesy konsumenta w kontekście możliwości odstąpienia od umowy.
Uzasadnienie
Sąd uznał, że kara 1000 zł za nieodebranie przesyłki jest rażąco wygórowana i stanowi niezasadne przysporzenie po stronie przedsiębiorcy. Dodatkowo, w sytuacji gdy konsument mógłby skorzystać z prawa do odstąpienia od umowy po wydaniu rzeczy, sankcjonowanie go za nieodebranie przesyłki przed jej wydaniem jest niezasadne i narusza jego interesy.
Czy ocena zgodności postanowienia wzorca umowy z dobrymi obyczajami w postępowaniu o uznanie za niedozwolone powinna uwzględniać sposób lub okoliczności jego wykorzystania w praktyce?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Nie, w postępowaniu o uznanie postanowień wzorca umowy za niedozwolone dokonuje się abstrakcyjnej oceny wzorca, a nie jego praktycznego stosowania.
Uzasadnienie
Sąd podkreślił, że kontrola wzorca ma charakter abstrakcyjny i dotyczy jego normatywnej treści, a nie konkretnych stosunków umownych czy praktyki przedsiębiorcy. Okoliczności faktyczne związane z indywidualnymi umowami nie mają znaczenia dla tej abstrakcyjnej oceny.
Czy prawomocność wyroku uznającego postanowienie wzorca umowy za niedozwolone, wpisanego do rejestru klauzul niedozwolonych, wyłącza możliwość wytoczenia powództwa o uznanie za niedozwolone postanowienia tej samej treści normatywnej stosowanego przez innego przedsiębiorcę?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Nie, prawomocność wyroku nie wyłącza powództwa przeciwko innemu przedsiębiorcy, który stosuje postanowienie o tej samej treści.
Uzasadnienie
Sąd odwołał się do uchwały Sądu Najwyższego, zgodnie z którą prawomocność wyroku wobec jednego przedsiębiorcy nie wyłącza powództwa wobec innego przedsiębiorcy stosującego tę samą klauzulę, nawet po jej wpisaniu do rejestru.
Strony
| Nazwa | Typ | Rola |
|---|---|---|
| P. P. | osoba_fizyczna | powód |
| S. L. | osoba_fizyczna | powód |
| P. M. | osoba_fizyczna | powód |
| I. H. | osoba_fizyczna | powód |
| P. S. | spółka | pozwany |
Przepisy (17)
Główne
k.c. art. 385 § § 1
Kodeks cywilny
Postanowienia umowy zawartej z konsumentem nieuzgodnione indywidualnie nie wiążą go, jeżeli kształtują jego prawa i obowiązki w sposób sprzeczny z dobrymi obyczajami i w konsekwencji rażąco naruszają jego interesy. Nie dotyczy to postanowień określających główne świadczenia stron, jeżeli zostały sformułowane w sposób jednoznaczny.
k.p.c. art. 479 § 38
Kodeks postępowania cywilnego
Legitymację do wniesienia powództwa w sprawach o uznanie postanowień wzorca umowy za niedozwolone miał każdy, kto według oferty pozwanego mógłby zawrzeć z nim umowę zawierającą postanowienie, którego uznania za niedozwolone żąda się pozwem.
Pomocnicze
k.c. art. 385 § § 2
Kodeks cywilny
Oceny zgodności postanowienia umowy z dobrymi obyczajami dokonuje się według stanu z chwili zawarcia umowy, biorąc pod uwagę jej treść, okoliczności zawarcia oraz umowy pozostające w związku z umową obejmującą postanowienie będące przedmiotem oceny.
k.c. art. 385 § § 3
Kodeks cywilny
W razie wątpliwości uważa się, że niedozwolonymi postanowieniami umownymi są w szczególności te, które w szczególności nakładają na konsumenta, który nie wykonał zobowiązania lub odstąpił od umowy, obowiązek zapłaty rażąco wygórowanej kary umownej lub odstępnego.
k.c. art. 471
Kodeks cywilny
Dłużnik obowiązany jest do naprawienia szkody wynikłej z niewykonania lub nienależytego wykonania zobowiązania, chyba że ponosi odpowiedzialność za niedotrzymanie terminu z powodu okoliczności, za które nie ponosi odpowiedzialności.
k.c. art. 483 § § 1
Kodeks cywilny
Jeżeli dłużnik dopuści się zwłoki z zaspokojeniem wierzyciela, wierzyciel może żądać zapłaty kary umownej w umówionej wysokości; jeżeli nie było zastrzeżonej kary umownej, wierzyciel może dochodzić odszkodowania na zasadach ogólnych.
k.p.c. art. 98
Kodeks postępowania cywilnego
Strona przegrywająca sprawę obowiązana jest zwrócić przeciwnikowi na jego żądanie koszty niezbędne do celowego dochodzenia praw i celowej obrony.
k.p.c. art. 101
Kodeks postępowania cywilnego
Zwrot kosztów należy się pozwanemu pomimo uwzględnienia powództwa, jeżeli nie dał powodu do wytoczenia sprawy i uznał przy pierwszej czynności procesowej żądanie pozwu.
k.p.c. art. 102
Kodeks postępowania cywilnego
W wypadkach szczególnie uzasadnionych sąd może zasądzić od strony przegrywającej tylko część kosztów albo nie obciążać jej w ogóle kosztami.
k.p.c. art. 365 § § 1
Kodeks postępowania cywilnego
Wyrok prawomocny ma powagę rzeczy osądzonej tylko co do tego, co w jego sentencji zostało rozstrzygnięte.
k.p.c. art. 366
Kodeks postępowania cywilnego
Wyrok prawomocny ma powagę rzeczy osądzonej.
k.p.c. art. 479 § 39
Kodeks postępowania cywilnego
Intencją ustawodawcy było umożliwienie wszczynania i prowadzenia postępowań o uznanie wzorca umowy za niedozwolone także w sytuacji zaniechania stosowania niedozwolonego postanowienia.
k.p.c. art. 479 § 43
Kodeks postępowania cywilnego
Prawomocność materialna wyroku uznającego postanowienie wzorca umowy za niedozwolone nie wyłącza powództwa o uznanie za niedozwolone postanowienia tej samej treści normatywnej, stosowanego przez przedsiębiorcę niebędącego pozwanym w sprawie, w której wydano ten wyrok.
k.p.c. art. 479 § 45
Kodeks postępowania cywilnego
Prawomocność materialna wyroku uznającego postanowienie wzorca umowy za niedozwolone, także po wpisaniu tego postanowienia do rejestru, nie wyłącza powództwa o uznanie za niedozwolone postanowienia tej samej treści normatywnej, stosowanego przez przedsiębiorcę niebędącego pozwanym w sprawie, w której wydano ten wyrok.
o.n.p.k. art. 7 § ust. 1
Ustawa o ochronie niektórych praw konsumentów oraz o odpowiedzialności za szkodę wyrządzoną przez produkt niebezpieczny
Konsument, który zawarł umowę na odległość, mógł od niej odstąpić bez podania przyczyn, składając stosowne oświadczenie na piśmie w terminie 10 dni.
o.n.p.k. art. 10 § ust. 1
Ustawa o ochronie niektórych praw konsumentów oraz o odpowiedzialności za szkodę wyrządzoną przez produkt niebezpieczny
Termin do odstąpienia od umowy liczony był od dnia wydania rzeczy.
u.o.k.i.k. art. 24 § ust. 1 i 2 pkt 2
Ustawa o ochronie konkurencji i konsumentów
Cel prowadzenia rejestru klauzul niedozwolonych.
Argumenty
Skuteczne argumenty
Abstrakcyjny charakter kontroli wzorców umownych. • Kara umowna była rażąco wygórowana i nieproporcjonalna. • Naruszenie interesów konsumenta w kontekście prawa do odstąpienia od umowy. • Powodowie mieli legitymację procesową do wniesienia powództwa.
Odrzucone argumenty
Ocena klauzuli powinna uwzględniać jej praktyczne stosowanie. • Prawomocność wyroków dotyczących podobnych klauzul wyłączała możliwość wytoczenia nowego powództwa. • Pozwany nie dał powodu do wytoczenia sprawy i powinien być zwolniony z kosztów.
Godne uwagi sformułowania
abstrakcyjnej oceny wzorca • kara w wysokości 1.000 zł należy ocenić jako rażąco wygórowaną • niezasadne przysporzenie po stronie przedsiębiorcy • nie mieści się ono w hipotezie powołanych wyżej norm • nie znajduje zastosowania art. 102 k.p.c.
Skład orzekający
Ewa Stefańska
przewodniczący-sprawozdawca
Jan Szachułowicz
sędzia
Tomasz Wojciechowski
sędzia
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Wysoka
Powoływalne dla: "Potwierdzenie abstrakcyjnego charakteru kontroli wzorców umownych w postępowaniach o uznanie klauzul za niedozwolone oraz oceny rażąco wygórowanych kar umownych."
Ograniczenia: Dotyczy specyficznej sytuacji nieodebrania przesyłki pobraniowej i kary umownej, ale zasady są szerzej stosowalne.
Wartość merytoryczna
Ocena: 7/10
Sprawa dotyczy powszechnego problemu nieodebranych przesyłek i kar umownych, a orzeczenie jasno określa granice dopuszczalności takich klauzul, co jest istotne dla konsumentów i przedsiębiorców.
“Nieodebrana paczka za 1000 zł? Sąd Apelacyjny wyjaśnia, kiedy kara jest niedozwolona.”
Sektor
e-commerce
Twój asystent do analizy prawnej.
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
- Analiza orzecznictwa i przepisów
- Drafting pism i dokumentów
- Odpowiedzi na pytania prawne
- Pogłębiona analiza z doktryny
Pełny tekst orzeczenia
Oryginalna treść postanowienia (niezmieniona). Otwiera się jako osobna strona.