VI Ka 635/18
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuSąd Okręgowy w Gliwicach, rozpoznając apelacje wniesione przez obrońców oskarżonych A. B., O. M. i M. M. (1) od wyroku Sądu Rejonowego w Gliwicach z dnia 26 października 2017 r. (sygn. akt III K 1640/12), stwierdził szereg istotnych uchybień procesowych, które mogły mieć wpływ na treść orzeczenia. W przypadku oskarżonej A. B. zarzucono Sądowi I instancji zaniechanie zbadania z urzędu jej stanu zdrowia psychicznego, co stanowiło naruszenie prawa do obrony. Choć biegli psychiatrzy stwierdzili, że w czasie popełnienia czynów oskarżona miała zachowaną poczytalność, to w późniejszym okresie jej stan psychiczny nie pozwalał na udział w postępowaniu. Sąd Okręgowy uznał to za naruszenie prawa do obrony, choć nie bezwzględną przyczynę odwoławczą, co skutkowało uchyleniem wyroku i przekazaniem sprawy do ponownego rozpoznania. W odniesieniu do oskarżonych O. M. i M. M. (1), zasadne okazały się zarzuty dotyczące naruszenia art. 392 § 1 kpk (odczytywanie zeznań świadków zamiast bezpośredniego przesłuchania) oraz art. 410 kpk (oparcie wyroku na dowodach nieujawnionych na rozprawie). Sąd Okręgowy wskazał, że odczytanie zeznań świadków, będących jednocześnie pokrzywdzonymi, było nieprawidłowe w wielu przypadkach, a także że Sąd Rejonowy oparł swoje ustalenia na dowodach, które nie zostały wprowadzone do materiału dowodowego. Z tych powodów wyrok został uchylony i sprawa przekazana do ponownego rozpoznania. Sąd Okręgowy odniósł się również do zarzutów dotyczących przedawnienia karalności, uznając je za niezasadne. Zmieniono natomiast wyrok w części dotyczącej oskarżonego Ł. P., który nie wniósł apelacji, w zakresie obowiązku naprawienia szkody, uchylając rozstrzygnięcie z wyjątkiem zobowiązania do częściowego naprawienia szkody na rzecz dwóch pokrzywdzonych, z uwagi na brak skutecznych wniosków o naprawienie szkody i zasądzenie jej na rzecz zmarłych osób. Sąd Okręgowy wskazał Sądowi Rejonowemu wytyczne co do dalszego postępowania, w tym konieczność ponownego przesłuchania świadków w określonych sytuacjach oraz dokładnego przeanalizowania kwestii obowiązku naprawienia szkody.
Przeanalizuj tę sprawę w pełnym kontekście orzecznictwa.
Analiza orzecznictwa · odpowiedzi na pytania · badanie przepisów · drafting pism.
Wartość praktyczna
Siła precedensu: WysokaNaruszenia przepisów postępowania karnego, w szczególności dotyczące prawa do obrony, prawidłowego przeprowadzania dowodów (odczytywanie zeznań świadków), ujawniania materiału dowodowego oraz stosowania przepisów dotyczących obowiązku naprawienia szkody.
Dotyczy specyficznych uchybień procesowych popełnionych przez sąd pierwszej instancji w kontekście sprawy o oszustwo.
Zagadnienia prawne (5)
Czy zaniechanie zbadania z urzędu stanu zdrowia psychicznego oskarżonej w toku postępowania pierwszoinstancyjnego stanowi naruszenie prawa do obrony?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Tak, jeśli istnieją uzasadnione wątpliwości co do stanu psychicznego oskarżonej, które powinny zostać zbadane przez sąd.
Uzasadnienie
Sąd Okręgowy uznał, że mimo braku wątpliwości w postępowaniu przygotowawczym i sądowym pierwszoinstancyjnym, późniejsze ujawnienie informacji o leczeniu psychiatrycznym oskarżonej A. B. mogło stanowić podstawę do zbadania jej stanu psychicznego, a zaniechanie tego było naruszeniem prawa do obrony.
Czy odczytanie zeznań świadków zamiast ich bezpośredniego przesłuchania, w sytuacji gdy zeznania te są istotne i sprzeczne z wyjaśnieniami oskarżonych, narusza przepisy postępowania karnego?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Tak, jeśli nie zostały spełnione przesłanki z art. 392 § 1 kpk lub art. 391 § 1 kpk, a zeznania te mają zasadnicze znaczenie dla sprawy.
Uzasadnienie
Sąd Okręgowy stwierdził, że Sąd Rejonowy wadliwie zinterpretował przesłankę 'nie jest niezbędne' w art. 392 § 1 kpk, odczytując zeznania świadków, którzy byli pokrzywdzonymi i których zeznania stały w sprzeczności z wyjaśnieniami oskarżonych. W niektórych przypadkach odczytano zeznania świadków, mimo że nie istniały podstawy prawne do ich odczytania.
Czy sąd może oprzeć wyrok na dowodach, które nie zostały ujawnione na rozprawie głównej lub nie zostały zaliczone w poczet materiału dowodowego?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Nie, sąd nie może opierać wyroku na dowodach, które nie zostały ujawnione na rozprawie głównej ani na części ujawnionego materiału dowodowego.
Uzasadnienie
Sąd Okręgowy uznał, że Sąd Rejonowy oparł ustalenia faktyczne częściowo na dowodach, których w żaden sposób nie wprowadził w poczet materiału dowodowego, co stanowi naruszenie art. 410 kpk.
Czy obowiązek naprawienia szkody z art. 46 § 1 kk może być orzeczony bez skutecznego wniosku pokrzywdzonego lub innej uprawnionej osoby, złożonego w ustawowym terminie?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Nie, orzeczenie obowiązku naprawienia szkody wymaga skutecznego wniosku złożonego w terminie określonym w przepisach kpk.
Uzasadnienie
Sąd Okręgowy stwierdził, że w wielu przypadkach wnioski o naprawienie szkody nie zostały złożone przez pokrzywdzonych lub zostały złożone po terminie, co w świetle przepisów obowiązujących w czasie popełnienia czynów, a także przepisów względniejszych dla sprawcy, uniemożliwiało orzeczenie obowiązku naprawienia szkody.
Czy można orzec obowiązek naprawienia szkody na rzecz zmarłego pokrzywdzonego lub jego spadkobierców?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Nie, przepisy nie przewidują zasądzenia obowiązku naprawienia szkody na rzecz zmarłego pokrzywdzonego lub jego spadkobierców, chyba że sami są poszkodowani w rozumieniu prawa cywilnego.
Uzasadnienie
Sąd Okręgowy wskazał, że niedopuszczalne jest zasądzenie obowiązku naprawienia szkody na rzecz osoby zmarłej, a osoby najbliższe mogą dochodzić odszkodowania tylko wówczas, gdy same są poszkodowane w rozumieniu prawa cywilnego, co w przypadku oszustwa nie zachodzi.
Strony
| Nazwa | Typ | Rola |
|---|---|---|
| A. B. | osoba_fizyczna | oskarżona |
| O. M. | osoba_fizyczna | oskarżona |
| M. M. (1) | osoba_fizyczna | oskarżona |
| Ł. P. | osoba_fizyczna | oskarżony |
| S. S. (1) | osoba_fizyczna | pokrzywdzony |
| S. S. (2) | osoba_fizyczna | pokrzywdzony |
| Marek Dutkowski | inne | Prokurator Prokuratury Okręgowej w G. |
Przepisy (23)
Główne
k.k. art. 286 § 1
Kodeks karny
Pomocnicze
k.p.k. art. 437
Kodeks postępowania karnego
k.p.k. art. 438
Kodeks postępowania karnego
k.p.k. art. 435
Kodeks postępowania karnego
k.k. art. 33 § 1
Kodeks karny
k.k. art. 33 § 2
Kodeks karny
k.p.k. art. 424
Kodeks postępowania karnego
k.p.k. art. 410
Kodeks postępowania karnego
k.k. art. 4 § 1
Kodeks karny
Stosuje się ustawę nową, jednakże ustawę obowiązującą poprzednio, jeżeli jest względniejsza dla sprawcy.
k.k. art. 46 § 1
Kodeks karny
Obowiązek naprawienia szkody orzeka się na wniosek pokrzywdzonego lub innej osoby uprawnionej. Względniejsza jest ustawa obowiązująca poprzednio, gdy brak wniosku lub złożono go nieskutecznie.
k.p.k. art. 5 § 2
Kodeks postępowania karnego
k.p.k. art. 49a § 1
Kodeks postępowania karnego
Wniosek o naprawienie szkody może być złożony do zamknięcia przewodu sądowego na rozprawie głównej.
k.p.k. art. 52 § 1
Kodeks postępowania karnego
k.p.k. art. 52 § 2
Kodeks postępowania karnego
k.p.k. art. 392 § 1
Kodeks postępowania karnego
Odczytanie zeznań świadka jest dopuszczalne, gdy bezpośrednie przesłuchanie nie jest niezbędne i żadna ze stron się temu nie sprzeciwia.
k.p.k. art. 11 § 1
Kodeks postępowania karnego
k.p.k. art. 79 § 1
Kodeks postępowania karnego
k.p.k. art. 366 § 1
Kodeks postępowania karnego
k.p.k. art. 143 § 1
Kodeks postępowania karnego
k.p.k. art. 386 § 1
Kodeks postępowania karnego
k.p.k. art. 391 § 1
Kodeks postępowania karnego
k.k. art. 101 § 1
Kodeks karny
k.k. art. 102
Kodeks karny
Argumenty
Skuteczne argumenty
Naruszenie prawa do obrony oskarżonej A. B. poprzez zaniechanie zbadania jej stanu psychicznego. • Naruszenie art. 392 § 1 kpk i art. 391 § 1 kpk przez nieprawidłowe odczytanie zeznań świadków. • Naruszenie art. 410 kpk poprzez oparcie wyroku na dowodach nieujawnionych na rozprawie. • Naruszenie art. 4 § 1 kk, art. 46 § 1 kk i art. 49a kpk w zakresie obowiązku naprawienia szkody. • Naruszenie art. 52 kpk poprzez zasądzenie obowiązku naprawienia szkody na rzecz zmarłych pokrzywdzonych.
Odrzucone argumenty
Zarzut przedawnienia karalności. • Zarzut podwójnego lub poczwórnego skazania za tożsame zachowania.
Godne uwagi sformułowania
szereg uchybień procesowych, które miały i mogły mieć wpływ na treść zapadłego wyroku • nie można mówić o bezwzględnej przyczynie odwoławczej, ale o naruszeniu istotnego prawa oskarżonej do obrony • wadliwie natomiast Sąd Rejonowy zinterpretował pierwszą z przesłanek [art. 392 § 1 kpk] • Sąd Rejonowy swoje ustalenia faktyczne oparł częściowo na dowodach, których w żaden sposób nie wprowadził w poczet materiału dowodowego • nie sposób przyjąć pokrzywdzenia najbliższych osób zmarłych pokrzywdzonych. Przepisy nie przewidują zatem zasądzania na rzecz tych osób obowiązku naprawienia szkody powstałej w związku z oszustwem.
Skład orzekający
Krzysztof Ficek
przewodniczący-sprawozdawca
Piotr Mika
sędzia
Grażyna Tokarczyk
sędzia
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Wysoka
Powoływalne dla: "Naruszenia przepisów postępowania karnego, w szczególności dotyczące prawa do obrony, prawidłowego przeprowadzania dowodów (odczytywanie zeznań świadków), ujawniania materiału dowodowego oraz stosowania przepisów dotyczących obowiązku naprawienia szkody."
Ograniczenia: Dotyczy specyficznych uchybień procesowych popełnionych przez sąd pierwszej instancji w kontekście sprawy o oszustwo.
Wartość merytoryczna
Ocena: 7/10
Sprawa pokazuje, jak istotne są uchybienia procesowe i jak mogą one wpłynąć na wynik postępowania, nawet w sprawach o poważne przestępstwa. Podkreśla znaczenie prawidłowego prowadzenia dowodów i ochrony praw oskarżonego.
“Uchylony wyrok: Jak błędy proceduralne zniweczyły sprawę o oszustwo?”
Twój asystent do analizy prawnej.
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
- Analiza orzecznictwa i przepisów
- Drafting pism i dokumentów
- Odpowiedzi na pytania prawne
- Pogłębiona analiza z doktryny
Pełny tekst orzeczenia
Oryginalna treść postanowienia (niezmieniona). Otwiera się jako osobna strona.