V KK 354/11
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuWnioskodawca Władysław P. dochodził odszkodowania i zadośćuczynienia za okres stosowania wobec niego środka zabezpieczającego w postaci pobytu w zakładzie psychiatrycznym, który nastąpił po umorzeniu postępowania z powodu niepoczytalności. Postępowanie zostało następnie wznowione, a ostatecznie ponownie umorzone, tym razem bez stosowania środka zabezpieczającego. Wnioskodawca argumentował, że ponowne umorzenie stworzyło podstawę do dochodzenia roszczeń na podstawie art. 552 k.p.k. Sądy niższych instancji oddaliły jego żądania, wskazując, że ponowne umorzenie nastąpiło z tej samej przyczyny co poprzednie (niepoczytalność), a rezygnacja ze środka zabezpieczającego była wynikiem poprawy stanu zdrowia psychicznego wnioskodawcy, a nie nowych okoliczności. Sąd Najwyższy, rozpoznając kasację, potwierdził, że prawo do odszkodowania w takich przypadkach powstaje tylko wtedy, gdy umorzenie nastąpiło wskutek okoliczności nieuwzględnionych wcześniej. W tej sprawie obie podstawy umorzenia (2004 i 2010 r.) opierały się na niepoczytalności sprawcy. Różnica polegała na tym, że w 2004 r. zastosowano środek zabezpieczający, a w 2010 r. z niego zrezygnowano z uwagi na poprawę stanu zdrowia psychicznego wnioskodawcy. Sąd Najwyższy uznał, że nie wykazano niesłuszności zastosowania środka zabezpieczającego w 2004 r. ani nie podważono trafności opinii biegłych z tamtego okresu w sposób skuteczny w postępowaniu wznowionym. Oddalono kasację jako bezzasadną.
Przeanalizuj tę sprawę w pełnym kontekście orzecznictwa.
Analiza orzecznictwa · odpowiedzi na pytania · badanie przepisów · drafting pism.
Wartość praktyczna
Siła precedensu: WysokaInterpretacja art. 552 k.p.k. w kontekście dochodzenia odszkodowania i zadośćuczynienia po wznowieniu postępowania i umorzeniu bez stosowania środka zabezpieczającego, gdy przyczyna umorzenia jest ta sama.
Dotyczy specyficznej sytuacji prawnej związanej z umorzeniem postępowania z powodu niepoczytalności i późniejszym wznowieniem.
Zagadnienia prawne (3)
Czy można dochodzić odszkodowania i zadośćuczynienia z tytułu stosowania środka zabezpieczającego, jeśli postępowanie zostało umorzone z powodu niepoczytalności sprawcy, następnie wznowione i ponownie umorzone, ale bez stosowania tego środka, a umorzenie nastąpiło z tych samych przyczyn?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Tak, ale tylko wtedy, gdy w postępowaniu wznowionym wykazano, że środek zabezpieczający został orzeczony mimo braku wysokiego prawdopodobieństwa popełnienia ponownie czynu o znacznej szkodliwości społecznej, a nie gdy rezygnacja ze środka wynika z poprawy stanu zdrowia sprawcy.
Uzasadnienie
Sąd Najwyższy wyjaśnił, że zgodnie z art. 552 § 3 k.p.k., prawo do odszkodowania w związku z umorzeniem postępowania po wznowieniu powstaje tylko wtedy, gdy umorzenie nastąpiło wskutek okoliczności, których nie uwzględniono wcześniej. W tej sprawie obie podstawy umorzenia (pierwotna i po wznowieniu) opierały się na niepoczytalności sprawcy. Rezygnacja ze środka zabezpieczającego wynikała z poprawy stanu zdrowia psychicznego, a nie z nowych okoliczności, co nie spełniało wymogu z art. 552 § 3 k.p.k.
Czy w postępowaniu o odszkodowanie i zadośćuczynienie można podważać trafność opinii biegłych, która była podstawą do zastosowania środka zabezpieczającego w poprzednim, prawomocnie zakończonym postępowaniu?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Nie, podważanie trafności opinii mogło nastąpić jedynie w postępowaniu prowadzonym po uchyleniu prawomocnego orzeczenia, na podstawie którego zastosowano środek zabezpieczający, a nie w postępowaniu o odszkodowanie i zadośćuczynienie.
Uzasadnienie
Sąd Najwyższy stwierdził, że postępowanie o odszkodowanie i zadośćuczynienie nie jest procesem, w którym można podważać ustalenia z innego, prawomocnie zakończonego postępowania lub dokonywać ustaleń, które powinny być tam dokonane. Wnioskodawca nie podjął skutecznych działań w postępowaniu wznowionym, aby podważyć opinię z 2003 r.
Czy sąd orzekający w sprawie o odszkodowanie i zadośćuczynienie naruszył prawo procesowe (art. 4 k.p.k.) przez oddalenie wniosku o powołanie kolejnego zespołu biegłych w celu ustalenia, czy zasadne było zastosowanie środka zabezpieczającego?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Nie, wniosek był bezzasadny, ponieważ postępowanie to nie służyło do ponownego ustalania kwestii już rozstrzygniętych w innych postępowaniach.
Uzasadnienie
Sąd Najwyższy uznał, że wniosek o powołanie biegłych był bezzasadny, gdyż nie można w tym postępowaniu podważać ustaleń z innego, prawomocnie zakończonego postępowania, ani próbować dokonywać ustaleń, które powinny być tam dokonane. Opinie wydane w sprawie nie były niepełne ani sprzeczne, a stan zdrowia psychicznego wnioskodawcy uległ zmianie.
Strony
| Nazwa | Typ | Rola |
|---|---|---|
| Władysław P. | osoba_fizyczna | wnioskodawca |
| Sąd Apelacyjny w P. | instytucja | sąd niższej instancji |
| Sąd Okręgowy w Z. | instytucja | sąd niższej instancji |
| Sąd Rejonowy w N. | instytucja | sąd niższej instancji |
| Prokurator Prokuratury Generalnej | organ_państwowy | inna strona |
| Prokurator Prokuratury Apelacyjnej w P. | organ_państwowy | inna strona |
Przepisy (14)
Główne
k.p.k. art. 552 § § 1
Kodeks postępowania karnego
Warunki nabycia prawa do odszkodowania i zadośćuczynienia w związku z zastosowaniem środka zabezpieczającego po wznowieniu postępowania lub kasacji.
k.p.k. art. 552 § § 2
Kodeks postępowania karnego
Warunki nabycia prawa do odszkodowania i zadośćuczynienia w związku z umorzeniem postępowania wskutek okoliczności nieuwzględnionych wcześniej.
k.p.k. art. 552 § § 3
Kodeks postępowania karnego
Prawo do odszkodowania i zadośćuczynienia powstaje jedynie w warunkach określonych w § 1 i 2.
Pomocnicze
k.k. art. 94 § § 1
Kodeks karny
Dotyczy środka zabezpieczającego.
k.p.k. art. 478
Kodeks postępowania karnego
Dawny przepis, na gruncie którego podkreślano rozumienie art. 552 k.p.k.
k.p.k. art. 439 § § 1 pkt 11
Kodeks postępowania karnego
Podstawa wznowienia postępowania z urzędu (nieuczestniczenie podejrzanego w posiedzeniu).
k.p.k. art. 324 § § 1
Kodeks postępowania karnego
Wniosek prokuratora o zastosowanie środka zabezpieczającego.
k.p.k. art. 324 § § 2
Kodeks postępowania karnego
Przekazanie sprawy prokuratorowi do dalszego prowadzenia.
k.p.k. art. 17 § § 1 pkt 2
Kodeks postępowania karnego
Umorzenie postępowania z powodu niepoczytalności sprawcy.
k.k. art. 190 § § 1
Kodeks karny
Groźba karalna.
k.k. art. 288 § § 1
Kodeks karny
Uszkodzenie rzeczy.
k.p.k. art. 4
Kodeks postępowania karnego
Obowiązek przeprowadzenia wszystkich dowodów potrzebnych do rozstrzygnięcia istoty sprawy.
k.p.k. art. 264 § § 3
Kodeks postępowania karnego
Tymczasowe aresztowanie dla zapewnienia realności wykonania środka zabezpieczającego.
k.p.k. art. 176
Kodeks postępowania karnego
Przepis z k.p.k. z 1969 r. dotyczący dopuszczenia dowodu z opinii biegłego.
Argumenty
Odrzucone argumenty
Obraza prawa procesowego (art. 4 k.p.k.) przez nieprzeprowadzenie dowodów na okoliczność zasadności zastosowania środka zabezpieczającego. • Niezastosowanie art. 552 § 1 i 3 k.p.k. w sytuacji, gdy odstąpienie od środka zabezpieczającego nastąpiło wyłącznie w wyniku wznowienia procesu, a nie poprawy zdrowia. • Błąd w ustaleniach faktycznych przez uznanie żądań za niezasadne, gdy podstawą wniosku było wyeliminowanie postanowienia o internacji na skutek wznowienia procesu. • Niezasadność oddalenia wniosku o przeprowadzenie kolejnych badań psychiatrycznych.
Godne uwagi sformułowania
do umorzenia doszło wskutek tych samych okoliczności • rezygnacja obecnie z umieszczenia sprawcy w zakładzie psychiatrycznym jest związana z jego aktualnym stanem zdrowia • nie było to zatem umorzenie wskutek okoliczności, których nie uwzględniono we wcześniejszym postępowaniu lecz na podstawie tych samych okoliczności • nie można w tym postępowaniu domagać się zasadnie powołania kolejnych ekspertów dla podważenia opinii, która legła ongiś u podstaw wcześniejszej internacji
Skład orzekający
T. Grzegorczyk
przewodniczący-sprawozdawca
M. Gierszon
członek
Zbigniew Puszkarski
członek
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Wysoka
Powoływalne dla: "Interpretacja art. 552 k.p.k. w kontekście dochodzenia odszkodowania i zadośćuczynienia po wznowieniu postępowania i umorzeniu bez stosowania środka zabezpieczającego, gdy przyczyna umorzenia jest ta sama."
Ograniczenia: Dotyczy specyficznej sytuacji prawnej związanej z umorzeniem postępowania z powodu niepoczytalności i późniejszym wznowieniem.
Wartość merytoryczna
Ocena: 6/10
Sprawa dotyczy ważnego zagadnienia odszkodowania za okres stosowania środków zabezpieczających, co jest istotne dla praktyków prawa karnego i procesowego, choć stan faktyczny jest złożony.
“Czy można żądać odszkodowania za pobyt w psychiatryku, gdy postępowanie umorzono z powodu niepoczytalności, a potem ponownie umorzono bez stosowania środków?”
Twój asystent do analizy prawnej.
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
- Analiza orzecznictwa i przepisów
- Drafting pism i dokumentów
- Odpowiedzi na pytania prawne
- Pogłębiona analiza z doktryny
Pełny tekst orzeczenia
Oryginalna treść postanowienia (niezmieniona). Otwiera się jako osobna strona.