V KK 146/08
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuSąd Najwyższy rozpoznał kasacje obrońców Jana S. i Wiesława K., skazanych za przestępstwa z art. 228 § 4 k.k. i art. 230 § 1 k.k. Wyrok sądu rejonowego, utrzymany w mocy przez sąd okręgowy, został zaskarżony z powodu m.in. naruszenia art. 439 § 1 pkt 1 k.p.k. (nieprawidłowa obsada sądu z powodu braku poświadczeń bezpieczeństwa u ławników) oraz art. 410 k.p.k. (wydanie wyroku na podstawie nieujawnionych materiałów niejawnych). Sąd Najwyższy uznał, że zarzut naruszenia art. 439 § 1 pkt 1 k.p.k. jest błędny, gdyż brak poświadczenia bezpieczeństwa nie pozbawia ławnika uprawnień do orzekania. Jednakże, uznał za zasadne zarzuty naruszenia art. 396 § 1 k.p.k. (błędne delegowanie przewodniczącego do zapoznania się z aktami niejawnymi zamiast przeprowadzenia oględzin) oraz art. 410 k.p.k. (nieujawnienie na rozprawie materiału dowodowego zawierającego informacje niejawne, który stanowił podstawę wyroku). Sąd Najwyższy podkreślił, że ławnicy mają prawo dostępu do materiałów niejawnych w zakresie niezbędnym do orzekania, bez obowiązku posiadania osobnego poświadczenia bezpieczeństwa, a zasady dostępu regulują przepisy k.p.k. W związku z tym, Sąd Najwyższy uchylił zaskarżony wyrok sądu okręgowego oraz utrzymany nim w mocy wyrok sądu rejonowego i przekazał sprawę do ponownego rozpoznania, wskazując na konieczność ujawnienia na rozprawie głównej dokumentów opatrzonych klauzulą tajności.
Przeanalizuj tę sprawę w pełnym kontekście orzecznictwa.
Analiza orzecznictwa · odpowiedzi na pytania · badanie przepisów · drafting pism.
Wartość praktyczna
Siła precedensu: WysokaInterpretacja przepisów dotyczących dostępu ławników do informacji niejawnych w postępowaniu karnym oraz zasad ujawniania materiałów niejawnych na rozprawie.
Dotyczy specyficznej sytuacji proceduralnej związanej z materiałami niejawnymi w postępowaniu karnym.
Zagadnienia prawne (4)
Czy brak poświadczenia bezpieczeństwa u ławnika pozbawia go uprawnień do orzekania w sprawie zawierającej materiały niejawne?
Odpowiedź sądu
Nie, brak poświadczenia bezpieczeństwa nie pozbawia ławnika uprawnień do orzekania, stanowi jedynie przeszkodę w udostępnieniu informacji niejawnych.
Uzasadnienie
Przepis art. 439 § 1 pkt 1 k.p.k. dotyczy osób niemających w ogóle uprawnień do orzekania. Brak poświadczenia bezpieczeństwa nie jest równoznaczny z brakiem uprawnień do orzekania, a jedynie ogranicza dostęp do informacji niejawnych.
Czy ławnicy sądów powszechnych muszą posiadać poświadczenie bezpieczeństwa, aby zapoznać się z materiałem dowodowym zawierającym informacje niejawne?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Nie, ławnicy sądów powszechnych są uprawnieni do zapoznania się z materiałem dowodowym zawierającym informacje niejawne bez obowiązku posiadania stosownego poświadczenia bezpieczeństwa wydanego na podstawie przepisów ustawy o ochronie informacji niejawnych.
Uzasadnienie
Zasady dostępu do informacji niejawnych w postępowaniu karnym regulują przepisy Kodeksu postępowania karnego i aktów podustawowych, a nie przepisy ustawy o ochronie informacji niejawnych. Ławnicy, podobnie jak strony i ich przedstawiciele, mają dostęp do akt sprawy, a obowiązek ochrony informacji niejawnych wynika ze składanego ślubowania.
Czy zapoznanie się z aktami sprawy zawierającymi informacje niejawne przez przewodniczącego składu orzekającego w trybie art. 396 § 1 k.p.k. jest prawidłowe?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Nie, zapoznanie się z aktami sprawy przez członków składu orzekającego nie jest czynnością oględzin w rozumieniu art. 396 § 1 k.p.k. i nie wymaga specjalnego delegowania.
Uzasadnienie
Obowiązek zapoznania się z aktami wynika z art. 7, 92 i 410 k.p.k. i dotyczy całego składu orzekającego. Delegowanie przewodniczącego do zapoznania się z aktami w kancelarii tajnej jest błędnym sposobem procedowania.
Czy materiał dowodowy zawierający informacje niejawne, stanowiący podstawę wyroku, musi zostać ujawniony na rozprawie głównej?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Tak, materiał dowodowy zawierający informacje niejawne musi zostać ujawniony na rozprawie głównej, z zachowaniem odpowiednich środków ochrony jawności i tajemnicy.
Uzasadnienie
Kodeks postępowania karnego nie przewiduje odstępstw od obowiązku ujawnienia wszystkich dowodów mogących stanowić podstawę wyroku, w tym zawierających informacje niejawne. Kancelaria tajna nie może odmówić wydania takich dowodów na rozprawę, a ich przeprowadzenie następuje z wyłączeniem jawności.
Strony
| Nazwa | Typ | Rola |
|---|---|---|
| Jan S. | osoba_fizyczna | oskarżony |
| Wiesław K. | osoba_fizyczna | oskarżony |
Przepisy (43)
Główne
k.k. art. 228 § § 1
Kodeks karny
k.k. art. 228 § § 4
Kodeks karny
k.k. art. 33 § § 2
Kodeks karny
k.k. art. 33 § § 3
Kodeks karny
k.k. art. 230 § § 1
Kodeks karny
k.p.k. art. 439 § § 1 pkt 1
Kodeks postępowania karnego
k.p.k. art. 396 § § 1
Kodeks postępowania karnego
k.p.k. art. 410
Kodeks postępowania karnego
k.p.k. art. 433 § § 2
Kodeks postępowania karnego
k.p.k. art. 457 § § 3
Kodeks postępowania karnego
u.o.i.n. art. 4 § ust. 1
Ustawa o ochronie informacji niejawnych
Wskazuje, że zasady udostępniania akt zawierających materiał dowodowy stanowiący tajemnicę państwową lub służbową oraz sposób przeprowadzania takich dowodów w postępowaniu karnym regulują przepisy Kodeksu postępowania karnego oraz akty prawne podustawowe wydane w wykonaniu delegacji zawartych w tym kodeksie.
k.p.k. art. 7
Kodeks postępowania karnego
k.p.k. art. 92
Kodeks postępowania karnego
k.p.k. art. 184 § § 1
Kodeks postępowania karnego
k.p.k. art. 184 § § 2
Kodeks postępowania karnego
k.p.k. art. 181 § § 2
Kodeks postępowania karnego
k.p.k. art. 184 § § 9
Kodeks postępowania karnego
k.p.k. art. 393 § § 4
Kodeks postępowania karnego
Pomocnicze
k.p.k. art. 4 § ust. 1
Kodeks postępowania karnego
Wskazuje, że zasady udostępniania akt zawierających materiał dowodowy stanowiący tajemnicę państwową lub służbową oraz sposób przeprowadzania takich dowodów w postępowaniu karnym regulują przepisy Kodeksu postępowania karnego oraz akty prawne podustawowe.
u.o.i.n. art. 3
Ustawa o ochronie informacji niejawnych
u.o.i.n. art. 20 § ust. 1 pkt 1
Ustawa o ochronie informacji niejawnych
u.o.i.n. art. 35 § ust. 1
Ustawa o ochronie informacji niejawnych
u.o.i.n. art. 36 § ust. 1
Ustawa o ochronie informacji niejawnych
u.o.i.n. art. 36 § ust. 2
Ustawa o ochronie informacji niejawnych
u.o.i.n. art. 27 § ust. 10
Ustawa o ochronie informacji niejawnych
u.s.p. art. 85 § § 4
Ustawa Prawo o ustroju sądów powszechnych
u.s.w. art. 70 § § 1
Ustawa Prawo o ustroju sądów wojskowych
u.s.p. art. 66
Ustawa Prawo o ustroju sądów powszechnych
k.p.k. art. 156 § § 1
Kodeks postępowania karnego
k.p.k. art. 100 § § 5
Kodeks postępowania karnego
k.p.k. art. 156 § § 4
Kodeks postępowania karnego
k.p.k. art. 157 § § 2
Kodeks postępowania karnego
k.p.k. art. 338 § § 3
Kodeks postępowania karnego
k.p.k. art. 360 § § 1 pkt 3
Kodeks postępowania karnego
k.p.k. art. 361
Kodeks postępowania karnego
k.p.k. art. 423 § § 2
Kodeks postępowania karnego
k.p.k. art. 448 § § 2
Kodeks postępowania karnego
k.k. art. 265 § § 1
Kodeks karny
k.p.k. art. 207 § § 1
Kodeks postępowania karnego
k.p.k. art. 393 § § 1
Kodeks postępowania karnego
k.p.k. art. 394
Kodeks postępowania karnego
k.p.k. art. 226
Kodeks postępowania karnego
k.p.k. art. 362
Kodeks postępowania karnego
Argumenty
Skuteczne argumenty
Naruszenie art. 396 § 1 k.p.k. poprzez błędne delegowanie przewodniczącego do zapoznania się z aktami niejawnymi. • Naruszenie art. 410 k.p.k. poprzez nieujawnienie na rozprawie głównej materiału dowodowego zawierającego informacje niejawne, który stanowił podstawę wyroku. • Naruszenie art. 433 § 2 w zw. z art. 457 § 3 k.p.k. przez Sąd Okręgowy, który nie rozpoznał wszystkich zarzutów apelacji.
Odrzucone argumenty
Zarzut naruszenia art. 439 § 1 pkt 1 k.p.k. z powodu nieposiadania przez ławników poświadczenia bezpieczeństwa.
Godne uwagi sformułowania
zasady udostępniania akt zawierających materiał dowodowy stanowiący tajemnicę państwową lub służbową oraz sposób przeprowadzania takich dowodów w postępowaniu karnym regulują przepisy Kodeksu postępowania karnego oraz akty prawne podustawowe • brak stosownego poświadczenia bezpieczeństwa w świetle przepisów u.o.i.n. stanowi jedynie przeszkodę w udostępnieniu informacji niejawnych i nie pozbawia uprawnień do orzekania w sprawie • ławnicy sądów powszechnych są uprawnieni do zapoznania się z materiałem dowodowym zawierającym informacje niejawne bez obowiązku posiadania stosownego poświadczenia bezpieczeństwa • nie można uznać, że w ten sposób ustawodawca nałożył obowiązek posiadania stosownego poświadczenia bezpieczeństwa jako warunek orzekania w sprawach, w których materiał dowodowy zawiera informacje niejawne • błędny był sposób procedowania Sądu pierwszej instancji, polegający na delegowaniu w trybie art. 396 § 1 k.p.k. przewodniczącego składu orzekającego w celu przeprowa-dzenia w kancelarii tajnej oględzin części akt sprawy zawierających doku-menty objęte klauzulą „ściśle tajne” • niezapoznanie się przez ławników z czę-ścią materiału dowodowego objętego klauzulą tajności stanowiło narusze-nie wskazanych wyżej przepisów • obraza art. 410 k.p.k. polegała również na tym, że ten materiał dowodowy nie został ujawniony na rozprawie głównej, choć stanowił podstawę dowodową wyroku
Skład orzekający
P. Hofmański
przewodniczący
A. Kapłon
członek
D. Świecki
sprawozdawca
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Wysoka
Powoływalne dla: "Interpretacja przepisów dotyczących dostępu ławników do informacji niejawnych w postępowaniu karnym oraz zasad ujawniania materiałów niejawnych na rozprawie."
Ograniczenia: Dotyczy specyficznej sytuacji proceduralnej związanej z materiałami niejawnymi w postępowaniu karnym.
Wartość merytoryczna
Ocena: 7/10
Sprawa dotyczy ważnych kwestii proceduralnych związanych z informacjami niejawnymi w procesie karnym, co jest istotne dla praktyków prawa. Wyjaśnia wątpliwości dotyczące roli ławników i dostępu do tajnych dokumentów.
“Czy ławnik bez "tajnego dostępu" może orzekać? Sąd Najwyższy wyjaśnia zasady dostępu do informacji niejawnych w procesie karnym.”
Twój asystent do analizy prawnej.
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
- Analiza orzecznictwa i przepisów
- Drafting pism i dokumentów
- Odpowiedzi na pytania prawne
- Pogłębiona analiza z doktryny
Pełny tekst orzeczenia
Oryginalna treść postanowienia (niezmieniona). Otwiera się jako osobna strona.