V KA 118/17
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuSprawa dotyczyła oskarżonej D.F., której zarzucono przestępstwo z art. 211 kk polegające na zatrzymywaniu wbrew woli opiekuna prawnego P.K.(1) całkowicie ubezwłasnowolnionego P.K.(2). Sąd Rejonowy w Raciborzu wyrokiem z dnia 11 października 2016 r. warunkowo umorzył postępowanie wobec oskarżonej na okres próby wynoszący 2 lata, orzekając jednocześnie świadczenie pieniężne w kwocie 500 zł na rzecz Funduszu Pomocy Pokrzywdzonym oraz Pomocy Postpenitencjarnej. Sąd Rejonowy zasądził również od oskarżonej koszty sądowe. Od tego wyroku apelacje wnieśli pełnomocnik oskarżyciela posiłkowego oraz obrońca oskarżonej. Pełnomocnik oskarżyciela posiłkowego zarzucił błąd w ustaleniach faktycznych, twierdząc, że stopień społecznej szkodliwości czynu jest znaczny i wnosząc o zmianę wyroku i ukaranie oskarżonej. Obrońca oskarżonej zarzucił błąd w ustaleniach faktycznych dotyczący świadomości oskarżonej co do natychmiastowej wykonalności postanowienia sądu opiekuńczego, a także obrazy przepisów prawa procesowego (art. 424 § 1 pkt 1 kpk, art. 7 kpk w zw. z art. 4 kpk w zw. z art. 410 kpk, art. 5 § 2 kpk) oraz obrazę prawa materialnego (art. 26 kk – stan wyższej konieczności). Obrońca wnosił o uniewinnienie lub uchylenie wyroku. Sąd Okręgowy w Gliwicach, rozpoznając sprawę w II instancji, uznał obie apelacje za niezasadne. Sąd odwoławczy podkreślił, że Sąd Rejonowy prawidłowo ocenił materiał dowodowy i dokonał ustaleń zgodnie z zasadami swobodnej oceny dowodów. Odnosząc się do zarzutu obrony, sąd wskazał, że postanowienie sądu opiekuńczego o powołaniu opiekuna prawnego było natychmiast wykonalne zgodnie z art. 578 kpc, a zatrzymanie syna wbrew woli opiekuna wyczerpało znamiona art. 211 kk. Sąd odrzucił również zarzut obrazy art. 26 kk, wskazując, że stan wyższej konieczności nie zachodził w tej sytuacji. Sąd Okręgowy utrzymał w mocy zaskarżony wyrok, zasądzając od oskarżonej i oskarżyciela posiłkowego wydatki za postępowanie odwoławcze oraz obciążając ich opłatą za II instancję.
Przeanalizuj tę sprawę w pełnym kontekście orzecznictwa.
Analiza orzecznictwa · odpowiedzi na pytania · badanie przepisów · drafting pism.
Wartość praktyczna
Siła precedensu: ŚredniaInterpretacja art. 211 kk w kontekście natychmiastowej wykonalności postanowień sądu opiekuńczego oraz brak stanu wyższej konieczności w sytuacji wydania dziecka opiekunowi prawnemu.
Dotyczy specyficznej sytuacji zatrzymania osoby ubezwłasnowolnionej wbrew woli opiekuna prawnego.
Zagadnienia prawne (3)
Czy zatrzymanie osoby całkowicie ubezwłasnowolnionej wbrew woli opiekuna prawnego, ustanowionego postanowieniem sądu, wyczerpuje znamiona przestępstwa z art. 211 kk, zwłaszcza gdy oskarżony działał w przekonaniu o nieprawomocności postanowienia?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Tak, zatrzymanie osoby ubezwłasnowolnionej wbrew woli opiekuna prawnego, ustanowionego postanowieniem sądu, wyczerpuje znamiona przestępstwa z art. 211 kk, nawet jeśli oskarżony działał w przekonaniu o nieprawomocności postanowienia, gdyż postanowienie o ustanowieniu opiekuna prawnego jest natychmiast wykonalne.
Uzasadnienie
Sąd Okręgowy uznał, że postanowienie sądu opiekuńczego o powołaniu opiekuna prawnego jest natychmiast wykonalne zgodnie z art. 578 kpc. Zatrzymanie syna wbrew woli osoby powołanej do opieki wyczerpało znamiona art. 211 kk.
Czy w sytuacji zatrzymania osoby ubezwłasnowolnionej wbrew woli opiekuna prawnego, ustanowionego postanowieniem sądu, może zachodzić stan wyższej konieczności (art. 26 kk)?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Nie, stan wyższej konieczności nie zachodzi w sytuacji, gdy oskarżony miał jedynie wydać syna opiekunowi prawnemu zgodnie z postanowieniem sądu.
Uzasadnienie
Sąd Okręgowy stwierdził, że stan wyższej konieczności zachodzi tylko wtedy, gdy niebezpieczeństwa nie można uniknąć inaczej, niż poprzez poświęcenie innego dobra. W realiach sprawy oskarżona miała jedynie wydać syna opiekunowi prawnemu zgodnie z postanowieniem sądu, co nie stanowiło sytuacji zagrożenia wymagającej poświęcenia dobra.
Czy warunkowe umorzenie postępowania karnego jest właściwym środkiem w przypadku przestępstwa z art. 211 kk, biorąc pod uwagę stopień społecznej szkodliwości czynu i warunki osobiste oskarżonej?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Tak, warunkowe umorzenie postępowania jest właściwym środkiem, jeśli stopień społecznej szkodliwości czynu nie jest znaczny, a dotychczasowy tryb życia oskarżonej oraz jej warunki osobiste pozwalają na uznanie, że będzie przestrzegała porządku prawnego.
Uzasadnienie
Sąd Rejonowy warunkowo umorzył postępowanie, uznając, że stopień społecznej szkodliwości czynu nie jest znaczny, a oskarżona (niekarana) i jej warunki osobiste pozwalają na takie rozstrzygnięcie. Sąd Okręgowy nie znalazł podstaw do zmiany tego rozstrzygnięcia.
Strony
| Nazwa | Typ | Rola |
|---|---|---|
| D. F. | osoba_fizyczna | oskarżona |
| P. K. (1) | osoba_fizyczna | opiekun prawny |
| P. K. (2) | osoba_fizyczna | osoba ubezwłasnowolniona |
| pełnomocnik oskarżyciela posiłkowego – adw. R. W. | inne | pełnomocnik oskarżyciela posiłkowego |
| obrońca oskarżonej | inne | obrońca |
Przepisy (13)
Główne
k.k. art. 211
Kodeks karny
k.k. art. 67 § 1
Kodeks karny
k.k. art. 67 § 2
Kodeks karny
k.k. art. 67 § 3
Kodeks karny
Pomocnicze
k.k. art. 26
Kodeks karny
Stan wyższej konieczności nie zachodzi, gdy niebezpieczeństwa nie można uniknąć inaczej, niż poprzez poświęcenie innego dobra chronionego prawem. W realiach sprawy oskarżona miała jedynie wydać syna opiekunowi prawnemu zgodnie z postanowieniem sądu.
k.p.k. art. 410
Kodeks postępowania karnego
k.p.k. art. 7
Kodeks postępowania karnego
k.p.k. art. 5 § 2
Kodeks postępowania karnego
k.p.k. art. 4
Kodeks postępowania karnego
k.p.k. art. 424 § 1
Kodeks postępowania karnego
k.p.c. art. 578
Kodeks postępowania cywilnego
Postanowienie o powołaniu opiekuna prawnego jest natychmiast wykonalne.
k.k. art. 53
Kodeks karny
k.p.k. art. 636 § 1
Kodeks postępowania karnego
Argumenty
Skuteczne argumenty
Postanowienie sądu opiekuńczego o ustanowieniu opiekuna prawnego jest natychmiast wykonalne. • Zatrzymanie osoby ubezwłasnowolnionej wbrew woli opiekuna prawnego wyczerpuje znamiona art. 211 kk. • Stan wyższej konieczności nie zachodzi w sytuacji, gdy oskarżony miał jedynie wydać dziecko opiekunowi prawnemu zgodnie z postanowieniem sądu. • Sąd Rejonowy prawidłowo ocenił materiał dowodowy i dokonał ustaleń zgodnie z zasadami swobodnej oceny dowodów.
Odrzucone argumenty
Oskarżona działała w przekonaniu, że postanowienie sądu opiekuńczego nie jest prawomocne i nie musiała go respektować. • Zastosowanie art. 26 kk (stan wyższej konieczności). • Błędy w ustaleniach faktycznych i obraza przepisów prawa procesowego przez Sąd Rejonowy.
Godne uwagi sformułowania
postanowienie w którym sąd powołał do opieki jako opiekuna prawnego P. K. (1) nad synem P. zgodnie z treścią art. 578 kpc było natychmiast wykonalne. • Skoro zatem oskarżona pomimo decyzji sądu zatrzymała syna wbrew woli osoby powołanej do opieki jako opiekuna prawnego P. K. (1) to wyczerpała znamiona z art. 211 kk. • Stan wyższej konieczności na który powołuje się obrońca oskarżonej zachodzi tylko wtedy, gdy „niebezpieczeństwa nie można uniknąć”, przez co należy rozumieć, iż ujemnych konsekwencji niebezpieczeństwa nie sposób uniknąć inaczej, jak tylko poprzez poświęcenie innego dobra chronionego prawem. • zarzuty podniesione w apelacji obrońcy oskarżonej mają w ocenie Sądu Okręgowego charakter czysto polemiczny i sprowadzają się do negowania właściwych ocen i ustaleń sądu, przeciwstawiając im własne oceny i wnioski, które w żadnym razie nie mogą podważyć trafności rozstrzygnięcia sądu rejonowego.
Skład orzekający
Sławomir Klekocki
przewodniczący
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Średnia
Powoływalne dla: "Interpretacja art. 211 kk w kontekście natychmiastowej wykonalności postanowień sądu opiekuńczego oraz brak stanu wyższej konieczności w sytuacji wydania dziecka opiekunowi prawnemu."
Ograniczenia: Dotyczy specyficznej sytuacji zatrzymania osoby ubezwłasnowolnionej wbrew woli opiekuna prawnego.
Wartość merytoryczna
Ocena: 5/10
Sprawa dotyczy interpretacji przepisów dotyczących opieki nad osobami ubezwłasnowolnionymi i odpowiedzialności karnej za ich naruszenie. Choć nie jest to przypadek o dużej wadze społecznej, zawiera ciekawe zagadnienia prawne dotyczące wykonalności orzeczeń i stanu wyższej konieczności.
“Czy zatrzymanie dziecka wbrew woli opiekuna prawnego zawsze jest przestępstwem? Sąd Okręgowy wyjaśnia.”
Sektor
inne
Twój asystent do analizy prawnej.
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
- Analiza orzecznictwa i przepisów
- Drafting pism i dokumentów
- Odpowiedzi na pytania prawne
- Pogłębiona analiza z doktryny
Pełny tekst orzeczenia
Oryginalna treść postanowienia (niezmieniona). Otwiera się jako osobna strona.