V Ca 148/22
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuSąd Okręgowy w Warszawie rozpoznał apelację pozwanego banku od wyroku Sądu Rejonowego dla Warszawy-Woli w Warszawie w sprawie z powództwa B. K. i P. K. o zapłatę. Sąd Okręgowy oddalił apelację, zasądzając od banku na rzecz powodów zwrot kosztów zastępstwa prawnego w instancji odwoławczej. Uzasadnienie wskazuje na uchybienie Sądu I Instancji polegające na zaniechaniu precyzyjnego odniesienia się do całości żądania powodów, które zostało rozszerzone o kwotę 11 926,89 CHF. Niemniej jednak, sąd uznał, że pisemne motywy wyroku, choć niepełne, odnosiły się do wszystkich zasądzonych kwot i pozwalały na kontrolę prawidłowości rozumowania sądu pierwszej instancji, pozostając bez wpływu na treść i prawidłowość rozstrzygnięcia. Sąd Okręgowy w pełni podzielił ustalenia faktyczne i ocenę prawną sądu pierwszej instancji, że sporne klauzule umowy noszą cechy klauzul abuzywnych, co skutkuje nieważnością umowy. Podkreślono, że kontrola abuzywności odbywa się z chwili zawarcia umowy, a umowa nie zawierała mechanizmu pozwalającego na weryfikację kursów walut przez konsumenta. Zarzuty apelacji dotyczące naruszenia przepisów postępowania (art. 278 § 1 kpc, art. 233 § 1 kpc) oraz prawa materialnego (art. 385¹ § 1 kc, art. 58 kc, art. 358 § 2 kc) zostały uznane za chybione. Sąd odwoławczy podkreślił, że po wyeliminowaniu klauzul abuzywnych umowa kredytu indeksowanego do CHF nie może dalej obowiązywać, gdyż byłaby sprzeczna z naturą stosunku prawnego, który strony miały zamiar nawiązać, a przepis art. 358 § 2 kc nie jest przepisem dyspozytywnym, który mógłby zastąpić abuzywne postanowienia. W związku z tym, uiszczone przez powodów raty stanowiły świadczenie nienależne. Sąd oddalił również zarzuty dotyczące naruszenia art. 496 kc, art. 497 kc, art. 5 kc oraz zarzut potrącenia.
Przeanalizuj tę sprawę w pełnym kontekście orzecznictwa.
Analiza orzecznictwa · odpowiedzi na pytania · badanie przepisów · drafting pism.
Wartość praktyczna
Siła precedensu: WysokaPotwierdzenie nieważności umów kredytowych indeksowanych do CHF z powodu abuzywności klauzul, brak możliwości zastąpienia abuzywnych klauzul przepisem art. 358 § 2 k.c., charakter świadczenia nienależnego.
Dotyczy umów kredytowych indeksowanych do walut obcych z klauzulami abuzywnymi, podobnymi do tych analizowanych w sprawie.
Zagadnienia prawne (4)
Czy umowa kredytu indeksowanego do waluty obcej, po wyeliminowaniu z niej niedozwolonych klauzul indeksacyjnych, może nadal obowiązywać?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Nie, jeśli jej dalsze obowiązywanie byłoby sprzeczne z naturą stosunku prawnego, który strony miały zamiar nawiązać, lub gdyby wymagało to zastąpienia abuzywnych postanowień przepisem o charakterze niedyspozytywnym.
Uzasadnienie
Sąd uznał, że po wyeliminowaniu klauzul abuzywnych umowa kredytu indeksowanego do CHF traci swój charakter i nie może dalej obowiązywać, gdyż strony miały zamiar zawrzeć umowę specyficznego rodzaju (kredyt indeksowany), a nie zwykły kredyt złotowy. Zastąpienie abuzywnych klauzul przepisem o charakterze niedyspozytywnym (np. średnim kursem NBP) jest niedopuszczalne.
Czy postanowienia umowy kredytu dotyczące sposobu ustalania kursów waluty indeksacji mogą być uznane za niedozwolone (abuzywne)?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Tak, jeśli konsument nie miał wpływu na ustalenie kursu i nie dysponował mechanizmem weryfikacji jego prawidłowości w chwili zawarcia umowy.
Uzasadnienie
Sąd stwierdził, że klauzule umowy dotyczące ustalania kursów waluty indeksacji były niedozwolone, ponieważ konsument nie miał wpływu na ich ustalenie ani możliwości weryfikacji, co naruszało jego interesy i dawało bankowi możliwość arbitralnego kształtowania świadczeń.
Czy uiszczone raty na podstawie nieważnej umowy kredytu stanowią świadczenie nienależne?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Tak, stanowią nienależne świadczenie w rozumieniu art. 410 k.c.
Uzasadnienie
Skoro umowa została uznana za nieważną z powodu abuzywności klauzul, to świadczenia spełnione na jej podstawie (raty kredytu) są nienależne i podlegają zwrotowi na podstawie przepisów o bezpodstawnym wzbogaceniu.
Czy sąd pierwszej instancji rozpoznał istotę sprawy, uwzględniając rozszerzone żądanie pozwu?
Odpowiedź sądu
Tak, mimo pewnych uchybień w uzasadnieniu, sąd pierwszej instancji orzekł o przedmiocie żądania i dokonał merytorycznej oceny postanowień umowy.
Uzasadnienie
Sąd Okręgowy uznał, że choć uzasadnienie sądu pierwszej instancji było niepełne w odniesieniu do rozszerzonego żądania, to sentencja wyroku obejmowała całość zasądzonej kwoty, a merytoryczna część uzasadnienia pozwalała na kontrolę prawidłowości rozumowania sądu.
Strony
| Nazwa | Typ | Rola |
|---|---|---|
| B. K. | osoba_fizyczna | powód |
| P. K. | osoba_fizyczna | powód |
| (...) Bank S.A. | spółka | pozwany |
Przepisy (19)
Główne
k.c. art. 385¹ § § 1
Kodeks cywilny
Określa przesłanki uznania postanowień umowy za niedozwolone (abuzywne).
k.c. art. 58
Kodeks cywilny
Dotyczy nieważności czynności prawnej.
k.c. art. 358 § § 2
Kodeks cywilny
Nie jest przepisem dyspozytywnym, nie może zastąpić abuzywnych klauzul indeksacyjnych.
k.c. art. 353 § § 1
Kodeks cywilny
k.c. art. 410 § § 2
Kodeks cywilny
Dotyczy świadczenia nienależnego.
k.c. art. 405
Kodeks cywilny
Pomocnicze
k.p.c. art. 387 § § 2
Kodeks postępowania cywilnego
k.p.c. art. 327 § § 1 pkt. 1 i 2 i § 2
Kodeks postępowania cywilnego
k.p.c. art. 278 § § 1
Kodeks postępowania cywilnego
k.p.c. art. 205 § § 2
Kodeks postępowania cywilnego
k.p.c. art. 235 § § 1 pkt. 2
Kodeks postępowania cywilnego
k.p.c. art. 227
Kodeks postępowania cywilnego
k.p.c. art. 233 § § 1
Kodeks postępowania cywilnego
p.b. art. 69 § § 1
Prawo bankowe
k.c. art. 496
Kodeks cywilny
k.c. art. 497
Kodeks cywilny
k.c. art. 5
Kodeks cywilny
k.p.c. art. 385
Kodeks postępowania cywilnego
k.p.c. art. 98
Kodeks postępowania cywilnego
Argumenty
Skuteczne argumenty
Klauzule umowy dotyczące sposobu ustalania kursów waluty indeksacji są postanowieniami niedozwolonymi (abuzywnymi) w rozumieniu art. 385¹ § 1 k.c. • Po wyeliminowaniu klauzul abuzywnych umowa kredytu indeksowanego do CHF nie może dalej obowiązywać z przyczyn prawnych, gdyż jest sprzeczna z naturą stosunku prawnego, który strony miały zamiar nawiązać. • Przepis art. 358 § 2 k.c. nie jest przepisem dyspozytywnym i nie może zastąpić abuzywnych klauzul indeksacyjnych. • Uiszczone raty na podstawie nieważnej umowy stanowią świadczenie nienależne podlegające zwrotowi.
Odrzucone argumenty
Zarzuty apelacji dotyczące naruszenia przepisów postępowania (art. 278 § 1 kpc, art. 233 § 1 kpc). • Zarzuty apelacji dotyczące naruszenia prawa materialnego, w tym dopuszczalności zastąpienia abuzywnych klauzul przepisem art. 358 § 2 k.c. • Zarzut naruszenia art. 496 kc w zw. z art. 497 kc. • Zarzut naruszenia art. 5 kc. • Zarzut potrącenia.
Godne uwagi sformułowania
uchybienie Sądu I Instancji polegające na zaniechaniu w pisemnych motywach orzeczenia precyzyjnego odniesienia się do całości żądania powodów • klauzule umowy noszą cechy klauzul abuzywnych, a konsekwencją tego jest niemożność utrzymania umowy w obrocie prawnym z uwagi jej nieważność • nie sposób zgodzić się z zarzutami apelacji, w treści których skarżący zmierza do podważenia zasadności powyższego wniosku • nie można następczo przyjąć, że wolą stron było zawarcie umowy innego rodzaju tj. kredytu stricte złotowego, tylko dlatego, że eliminacja niedozwolonych klauzul umownych prowadziłaby do upadku umowy • przepis art. 358 § 2 k.c. zakłada natomiast, że wartość waluty obcej określa się według kursu średniego ogłaszanego przez Narodowy Bank Polski z dnia wymagalności roszczenia, chyba że ustawa, orzeczenie sądowe lub czynność prawna zastrzega inaczej. Z treści ww. przepisu należy wywieść, iż celem jego wprowadzenia do polskiego porządku prawnego nie było zapewnienie równowagi między całością praw i obowiązków stron określonych umów, na wypadek uznania postanowień umownych za niedozwolone. • uiszczone przez powodów i dochodzone w procesie raty stanowiły nienależne świadczenia w rozumieniu art. 410 k.c.
Skład orzekający
Maria Dudziuk
przewodniczący
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Wysoka
Powoływalne dla: "Potwierdzenie nieważności umów kredytowych indeksowanych do CHF z powodu abuzywności klauzul, brak możliwości zastąpienia abuzywnych klauzul przepisem art. 358 § 2 k.c., charakter świadczenia nienależnego."
Ograniczenia: Dotyczy umów kredytowych indeksowanych do walut obcych z klauzulami abuzywnymi, podobnymi do tych analizowanych w sprawie.
Wartość merytoryczna
Ocena: 8/10
Sprawa dotyczy powszechnego problemu kredytów frankowych i ich abuzywności, z jasnym rozstrzygnięciem sądu odwoławczego potwierdzającym nieważność umowy i brak możliwości jej "naprawy" przez sąd.
“Kredyt CHF nieważny? Sąd Okręgowy potwierdza: bank nie może "naprawić" umowy z abuzywnymi klauzulami.”
Dane finansowe
zwrot kosztów zastępstwa prawnego: 2700 PLN
Sektor
bankowość
Twój asystent do analizy prawnej.
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
- Analiza orzecznictwa i przepisów
- Drafting pism i dokumentów
- Odpowiedzi na pytania prawne
- Pogłębiona analiza z doktryny
Pełny tekst orzeczenia
Oryginalna treść postanowienia (niezmieniona). Otwiera się jako osobna strona.