V AGa 516/21
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuSprawa dotyczyła powództwa o zapłatę kwoty 171 773,90 zł, wniesionego przez (...) Spółkę Akcyjną w S. przeciwko (...) Spółce z ograniczoną odpowiedzialnością w W. Powódka twierdziła, że pozwana zawarła z nią umowę sprzedaży wyrobów metalurgicznych, za które wystawiono faktury VAT. Pozwana zaprzeczyła zawarciu umowy, wskazując, że zamówienie zostało złożone przez osobę podszywającą się pod jej pracownika, a podpisy na dokumentach były sfałszowane. Sąd Okręgowy w Katowicach oddalił powództwo, uznając, że nie doszło do zawarcia umowy sprzedaży, ponieważ osoba składająca zamówienie nie miała umocowania, a towar odebrał inny podmiot. Sąd Apelacyjny w Katowicach utrzymał w mocy wyrok Sądu Okręgowego, oddalając apelację powódki i zażalenie pozwanej. Sąd Apelacyjny podkreślił, że powódka nie wykazała zawarcia umowy sprzedaży, a okoliczności sprawy wskazują na oszustwo popełnione przez osobę trzecią, która wykorzystała dokumenty pozwanej uzyskane w związku z umową przedwstępną sprzedaży udziałów. Zapłata przez pozwaną części należności za jedną z faktur została uznana za działanie wynikające z nadziei na sprzedaż udziałów i nie stanowiła potwierdzenia umowy sprzedaży towaru, który nigdy nie został dostarczony pozwanej. Sąd Apelacyjny oddalił również zażalenie pozwanej na postanowienie o kosztach postępowania pierwszoinstancyjnego, uznając, że Sąd Okręgowy prawidłowo zastosował art. 102 k.p.c. ze względu na szczególne okoliczności sprawy, które mogły wywołać u powódki uzasadnione przekonanie o zasadności roszczenia.
Przeanalizuj tę sprawę w pełnym kontekście orzecznictwa.
Analiza orzecznictwa · odpowiedzi na pytania · badanie przepisów · drafting pism.
Wartość praktyczna
Siła precedensu: ŚredniaPotwierdzenie, że oszustwo i brak umocowania osoby składającej zamówienie wykluczają zawarcie umowy sprzedaży, nawet jeśli doszło do zapłaty części należności. Interpretacja art. 103 k.c. w kontekście potwierdzenia umowy przez rzekomego pełnomocnika.
Sprawa dotyczy specyficznego stanu faktycznego związanego z oszustwem i wykorzystaniem dokumentów spółki.
Zagadnienia prawne (4)
Czy doszło do zawarcia umowy sprzedaży towarów, jeśli zamówienie zostało złożone przez osobę nieposiadającą umocowania i podszywającą się pod pracownika pozwanej, a podpisy na dokumentach zostały sfałszowane?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Nie, nie doszło do zawarcia umowy sprzedaży, ponieważ osoba składająca zamówienie nie miała umocowania, a jej tożsamość została sfałszowana. Pozwana nie odebrała towaru.
Uzasadnienie
Sąd ustalił, że zamówienie złożyła osoba podszywająca się pod pracownika pozwanej, a podpisy na dokumentach były sfałszowane. Pozwana nie odebrała towaru, a jego nabywcą była inna firma. W związku z tym nie powstał stosunek obligacyjny między stronami.
Czy zapłata przez pozwaną części należności za jedną z faktur, w kontekście umowy przedwstępnej sprzedaży udziałów, stanowi potwierdzenie zawartej umowy sprzedaży towaru?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Nie, zapłata części należności nie stanowi potwierdzenia zawartej umowy sprzedaży, zwłaszcza gdy była ona powiązana z innymi transakcjami i nie świadczyła o zamiarze związania się umową sprzedaży towaru, który nie został dostarczony pozwanej.
Uzasadnienie
Zapłata za jedną z faktur była ściśle związana z przewidywaniem sprzedaży udziałów i nie świadczyła o potwierdzeniu umowy sprzedaży towaru, który nigdy nie został dostarczony pozwanej. Zachowanie pozwanej nie może być traktowane jako potwierdzenie umowy w trybie art. 103 k.c.
Czy wyrok uniewinniający w postępowaniu karnym wiąże sąd w postępowaniu cywilnym w zakresie ustaleń faktycznych dotyczących popełnienia przestępstwa?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Nie, wyrok uniewinniający w sprawie karnej nie wiąże sądu w postępowaniu cywilnym co do faktów, a jedynie co do faktu popełnienia przestępstwa. Sąd cywilny ocenia znaczenie dokumentów z postępowania karnego w ramach swobodnej oceny dowodów.
Uzasadnienie
Wyrok uniewinniający ma moc jedynie dokumentu urzędowego, którego znaczenie sąd cywilny ocenia w granicach swobodnej oceny dowodów. Sąd Okręgowy dokonał ustaleń w oparciu o przeprowadzone dowody, w tym zgromadzone w aktach postępowania karnego, do czego był uprawniony.
Czy sąd pierwszej instancji prawidłowo zastosował art. 102 k.p.c. odstępując od obciążenia powódki kosztami procesu?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Tak, sąd pierwszej instancji prawidłowo zastosował art. 102 k.p.c. ze względu na szczególne okoliczności sprawy, które mogły wywołać u powódki uzasadnione przekonanie o zasadności roszczenia, mimo przegrania sprawy.
Uzasadnienie
Odstąpienie od obciążania powódki kosztami wynikało z faktu, że pozwana w rozmowach windykacyjnych twierdziła, że zapłaci za towar i nie wyjaśniła od razu, że została oszukana, co mogło wywołać u powódki błędne przeświadczenie o zasadności roszczenia. Sąd Apelacyjny uznał, że zasady słuszności uzasadniały odstąpienie od obciążania powódki kosztami.
Strony
| Nazwa | Typ | Rola |
|---|---|---|
| (...) Spółki Akcyjnej w S. | spółka | powódka |
| (...) Spółce z ograniczoną odpowiedzialnością w W. | spółka | pozwana |
Przepisy (16)
Główne
k.c. art. 103
Kodeks cywilny
Dotyczy potwierdzenia przez rzekomego mocodawcę czynności prawnej dokonanej przez rzekomego pełnomocnika. Potwierdzenie wywołuje skutek wsteczny (ex tunc). Zachowanie zastępuje oświadczenie woli, ale jego ocena nie może być dowolna i musi uwzględniać całokształt ustaleń faktycznych.
k.c. art. 6
Kodeks cywilny
Ciężar dowodu spoczywa na osobie, która z określonego faktu wywodzi skutki prawne. Powódka musiała wykazać zawarcie umowy sprzedaży.
k.c. art. 535 § § 1
Kodeks cywilny
Przez umowę sprzedaży sprzedawca zobowiązuje się przenieść własność rzeczy i ją wydać kupującemu, a kupujący zobowiązuje się odebrać rzecz i zapłacić sprzedaną cenę.
k.p.c. art. 233 § § 1
Kodeks postępowania cywilnego
Sąd ocenia wiarygodność i moc dowodów według własnego przekonania, na podstawie "wszechstronnego rozważenia zebranego materiału".
k.p.c. art. 327 § 1
Kodeks postępowania cywilnego
Uzasadnienie wyroku powinno zawierać m.in. ustalenie stanu faktycznego, wyjaśnienie podstawy prawnej wyroku z przytoczeniem przepisów prawa oraz rozstrzygnięcie o kosztach.
k.p.c. art. 102
Kodeks postępowania cywilnego
W wypadkach szczególnie uzasadnionych sąd może zasądzić od strony przegrywającej tylko część kosztów albo nie obciążać jej w ogóle kosztami.
k.p.c. art. 98 § § 1 i 3
Kodeks postępowania cywilnego
Strona wygrywająca proces może żądać od strony przeciwnej zwrotu niezbędnych kosztów procesu.
k.p.c. art. 232
Kodeks postępowania cywilnego
Sąd może dopuścić dowód niewskazany przez stronę.
k.p.c. art. 385
Kodeks postępowania cywilnego
Sąd drugiej instancji oddala apelację, jeśli jest bezzasadna.
Pomocnicze
k.c. art. 60
Kodeks cywilny
Wola osoby dokonującej czynności prawnej może być wyrażona przez każde zachowanie, które ujawnia jej wolę w sposób dostateczny.
k.c. art. 65
Kodeks cywilny
Oświadczenie woli należy tak tłumaczyć, jak tego wymagają, z okoliczności, w których złożono je, zasady współżycia społecznego i cel umowy. W przypadku braku oświadczenia woli o zawarciu umowy, jej treść nie podlega wykładni.
k.p.c. art. 11
Kodeks postępowania cywilnego
Wyrok skazujący prawomocny w sprawie karnej ma moc dowodową co do popełnienia przestępstwa. Wyrok uniewinniający nie wiąże sądu cywilnego co do faktów.
k.p.c. art. 244
Kodeks postępowania cywilnego
Dokument urzędowy stanowi dowód tego, co zostało w nim urzędowo zaświadczone.
k.p.c. art. 245
Kodeks postępowania cywilnego
Dokument prywatny stanowi dowód tego, że osoba, która go podpisała, złożyła oświadczenie zawarte w dokumencie.
k.p.c. art. 380
Kodeks postępowania cywilnego
Sąd drugiej instancji może rozpoznać zażalenie, mimo że nie zostało ono wniesione od postanowienia podlegającego zaskarżeniu.
k.p.c. art. 397 § § 3
Kodeks postępowania cywilnego
Sąd drugiej instancji orzeka o kosztach postępowania zażaleniowego w orzeczeniu kończącym postępowanie w sprawie.
Argumenty
Skuteczne argumenty
Brak dowodów na zawarcie umowy sprzedaży. • Osoba składająca zamówienie nie miała umocowania i podszywała się pod pracownika pozwanej. • Podpisy na dokumentach były sfałszowane. • Pozwana nie odebrała towaru. • Zapłata części należności nie stanowiła potwierdzenia umowy sprzedaży.
Odrzucone argumenty
Naruszenie art. 233 § 1 k.p.c. przez błędną ocenę dowodów. • Naruszenie art. 327 1 k.p.c. przez niejasne uzasadnienie. • Naruszenie art. 11 k.p.c. przez uznanie, że wyrok uniewinniający wiąże sąd cywilny. • Naruszenie art. 65 k.c. przez nieprawidłowe zastosowanie. • Naruszenie art. 60 w zw. z art. 65 k.c. przez niewłaściwe zastosowanie.
Godne uwagi sformułowania
M. U. (1) , który jest obecnie ścigany listem gończym wymyślił postać M. N. , a także wykorzystał dane firmy P. K. w przestępczym procederze. • Podpisy na zamówieniu i upoważnieniach nie są zgodne z wzorami podpisów złożonymi w (...) S.A. • W związku z tym, pojęcie „w imieniu pozwanej” zostało użyte przez Sąd w znaczeniu potocznym, treść w w/w uzasadnienia wyroku nie odnosi się do jego stricte cywilistycznego rozumienia... • Stan taki określa się jako bezskuteczność zawieszoną. • Oczywiście sposób postępowania pozwanej w tym zakresie sprzeczny jest ze zdrowym rozsądkiem, tym nie mniej jednak alogiczność zachowania jej władz nie może przekładać się ad hoc na przyjęcie tezy o uznaniu wierzytelności.
Skład orzekający
Irena Piotrowska
przewodniczący
Grzegorz Misina
sędzia
Dariusz Chrapoński
sędzia (spr.)
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Średnia
Powoływalne dla: "Potwierdzenie, że oszustwo i brak umocowania osoby składającej zamówienie wykluczają zawarcie umowy sprzedaży, nawet jeśli doszło do zapłaty części należności. Interpretacja art. 103 k.c. w kontekście potwierdzenia umowy przez rzekomego pełnomocnika."
Ograniczenia: Sprawa dotyczy specyficznego stanu faktycznego związanego z oszustwem i wykorzystaniem dokumentów spółki.
Wartość merytoryczna
Ocena: 7/10
Sprawa pokazuje, jak oszustwo i fałszerstwo mogą prowadzić do skomplikowanych sytuacji prawnych, a sąd musi dokładnie badać rzeczywiste zamiary stron i dowody, aby rozstrzygnąć o istnieniu umowy. Wartość praktyczna dla przedsiębiorców w kontekście weryfikacji kontrahentów i zamówień.
“Oszustwo na wyroby metalurgiczne: Sąd Apelacyjny wyjaśnia, kiedy zapłata nie oznacza zawarcia umowy.”
Dane finansowe
WPS: 171 773,9 PLN
Sektor
inne
Twój asystent do analizy prawnej.
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
- Analiza orzecznictwa i przepisów
- Drafting pism i dokumentów
- Odpowiedzi na pytania prawne
- Pogłębiona analiza z doktryny
Pełny tekst orzeczenia
Oryginalna treść postanowienia (niezmieniona). Otwiera się jako osobna strona.