IV KS 14/20
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuSąd Najwyższy w Izbie Karnej rozpoznał skargi obrońców oskarżonych S. J. B. i K. J. K. na wyrok Sądu Apelacyjnego w (…) z dnia 17 września 2019 r., który uchylił wyrok Sądu Okręgowego w T. z dnia 25 kwietnia 2019 r. i przekazał sprawę do ponownego rozpoznania. Sąd Okręgowy skazał S. B. za oszustwo i fałszerstwo dokumentów, a wobec K. K. warunkowo umorzył postępowanie za oszustwo. Obrońcy zarzucili Sądowi Apelacyjnemu naruszenie art. 437 § 2 zdanie drugie k.p.k. poprzez wydanie wyroku kasatoryjnego bez podstaw. Sąd Najwyższy przychylił się do tych zarzutów, stwierdzając, że orzeczenie kasatoryjne Sądu Apelacyjnego stanowiło przykład niepożądanej tendencji do wydawania wyroków kasatoryjnych w zwykłym toku instancji. Sąd Najwyższy podkreślił, że uchylenie orzeczenia i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania jest możliwe tylko w ściśle określonych sytuacjach (art. 439 § 1 k.p.k., art. 454 k.p.k. lub konieczność przeprowadzenia na nowo całego przewodu). Sąd Apelacyjny, powołując się na art. 437 § 2 k.p.k., nie wskazał konkretnej podstawy do wydania wyroku kasatoryjnego. W odniesieniu do S. B., stwierdzone przez Sąd Apelacyjny braki dowodowe nie uzasadniały uchylenia wyroku, gdyż sąd odwoławczy powinien był samodzielnie uzupełnić materiał dowodowy. W przypadku K. K., mimo że Sąd Apelacyjny uznał potrzebę rozważenia skazania go, co mogłoby wymagać wyroku kasatoryjnego, Sąd Najwyższy wskazał na potrzebę uwzględnienia aktualnego brzmienia art. 454 k.p.k. oraz zasad szybkości procesowej i łączności przedmiotowej, które przemawiały za uchyleniem wyroku w całości. W rezultacie, Sąd Najwyższy uchylił zaskarżony wyrok w całości i przekazał sprawę Sądowi Apelacyjnemu do ponownego rozpoznania, nakazując jednocześnie zwrot obu oskarżonym opłat od skarg.
Przeanalizuj tę sprawę w pełnym kontekście orzecznictwa.
Analiza orzecznictwa · odpowiedzi na pytania · badanie przepisów · drafting pism.
Wartość praktyczna
Siła precedensu: WysokaInterpretacja przepisów dotyczących wyroków kasatoryjnych sądów odwoławczych (art. 437 § 2 k.p.k.) oraz obowiązków sądu odwoławczego w zakresie uzupełniania materiału dowodowego i stosowania reguły ne peius w przypadku warunkowego umorzenia postępowania.
Dotyczy specyficznej sytuacji skargi na wyrok sądu odwoławczego w postępowaniu karnym.
Zagadnienia prawne (2)
Czy sąd odwoławczy, stwierdzając braki w postępowaniu dowodowym, może uchylić wyrok i przekazać sprawę do ponownego rozpoznania, czy też jest zobowiązany samodzielnie uzupełnić materiał dowodowy?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Sąd odwoławczy jest zobowiązany samodzielnie uzupełnić materiał dowodowy, a stwierdzenie niedostatków w postępowaniu dowodowym nie uzasadnia uchylenia orzeczenia i przekazania sprawy do ponownego rozpoznania, chyba że zachodzi konieczność przeprowadzenia na nowo całego przewodu.
Uzasadnienie
Sąd Najwyższy wskazał, że celem wprowadzenia skargi na orzeczenie sądu odwoławczego było przeciwdziałanie niezasadnym wyrokom kasatoryjnym. Uchylenie wyroku i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania jest dopuszczalne tylko w ściśle określonych sytuacjach (art. 439 § 1 k.p.k., art. 454 k.p.k. lub konieczność przeprowadzenia na nowo całego przewodu). Stwierdzenie braków w materiale dowodowym obliguje sąd odwoławczy do ich samodzielnego uzupełnienia.
Czy w przypadku warunkowego umorzenia postępowania przez sąd pierwszej instancji, sąd odwoławczy może wydać wyrok kasatoryjny, jeśli stwierdzi potrzebę skazania oskarżonego?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Tak, ale z uwzględnieniem aktualnego brzmienia art. 454 k.p.k. oraz zasad szybkości procesowej i łączności przedmiotowej, które mogą przemawiać za uchyleniem wyroku w całości.
Uzasadnienie
Sąd Najwyższy odniósł się do reguły ne peius (zakazu orzekania na niekorzyść oskarżonego) w kontekście wyroku warunkowo umarzającego. Wskazał, że choć sąd odwoławczy mógł uznać potrzebę skazania K. K., to jednak aktualne brzmienie art. 454 k.p.k. oraz dyrektywy procesowe przemawiały za uchyleniem wyroku w całości, aby uniknąć wyłonienia się dwóch procesów i przewlekłości postępowania.
Strony
| Nazwa | Typ | Rola |
|---|---|---|
| S. J. B. | osoba_fizyczna | oskarżony |
| K. J. K. | osoba_fizyczna | oskarżony |
Przepisy (17)
Główne
k.p.k. art. 437 § § 2
Kodeks postępowania karnego
Uchylenie orzeczenia i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania sądowi I instancji może nastąpić w ściśle określonych sytuacjach (art. 439 § 1 k.p.k., art. 454 k.p.k. lub jeżeli jest konieczne przeprowadzenie na nowo przewodu w całości). Stwierdzenie niedostatków w postępowaniu dowodowym nie uzasadnia uchylenia orzeczenia, ale obliguje sąd odwoławczy do samodzielnego uzupełnienia materiału dowodowego.
k.p.k. art. 454
Kodeks postępowania karnego
Reguła ne peius (zakaz orzekania na niekorzyść oskarżonego) blokuje dalsze procedowanie sądu odwoławczego co do oskarżonego, wobec którego w pierwszej instancji warunkowo umorzono postępowanie karne, chyba że stwierdza się podstawy do wydania wyroku skazującego, czemu stoi na przeszkodzie zakaz. Aktualne brzmienie przepisu (po zmianach z 5 października 2019r.) nie stanowi już przeszkody do skazania na etapie odwoławczym.
Pomocnicze
k.p.k. art. 439 § § 1
Kodeks postępowania karnego
k.k. art. 286 § § 1
Kodeks karny
k.k. art. 270 § § 1
Kodeks karny
k.k. art. 12
Kodeks karny
k.k. art. 286 § § 3
Kodeks karny
k.k. art. 46 § § 1
Kodeks karny
k.k. art. 66 § § 1
Kodeks karny
k.k. art. 67 § § 1
Kodeks karny
k.p.k. art. 539a
Kodeks postępowania karnego
k.p.k. art. 539b § § 1
Kodeks postępowania karnego
k.p.k. art. 2 § § 1 pkt 4
Kodeks postępowania karnego
Dyrektywa szybkości procesowej.
k.p.k. art. 34
Kodeks postępowania karnego
Zasada łączności przedmiotowej.
k.p.k. art. 539e § § 2
Kodeks postępowania karnego
k.p.k. art. 539f
Kodeks postępowania karnego
k.p.k. art. 527 § § 4
Kodeks postępowania karnego
Argumenty
Skuteczne argumenty
Sąd Apelacyjny wydał niezasadnie wyrok kasatoryjny, naruszając art. 437 § 2 zdanie drugie k.p.k. • Brak było podstaw do uchylenia wyroku i przekazania sprawy do ponownego rozpoznania, a stwierdzone braki dowodowe powinny zostać uzupełnione przez sąd odwoławczy samodzielnie.
Odrzucone argumenty
Prokurator wniósł o oddalenie skarg.
Godne uwagi sformułowania
orzeczenie kasatoryjne Sądu Apelacyjnego w (…) stanowiło przykład tendencji, którą ustawodawca [...] uznał za niepożądaną. • Celem bowiem wprowadzenia rozdziału 55a k.p.k. było przeciwdziałanie niezasadnym wyrokom kasatoryjnym sądów odwoławczych zapadającym w zwykłym toku instancji. • stwierdzenie niedostatków w postępowaniu dowodowym przez sąd odwoławczy nie uzasadnia uchylenia orzeczenia i przekazania sprawy w zakresie uzupełnienia braków do ponownego rozpoznania, ale sąd II instancji jest zobowiązany uzupełnić samodzielnie materiał dowodowy. • sąd odwoławczy byłby uprawniony wydać orzeczenie kasatoryjne, jeżeli widziałby konieczność przeprowadzenia całego postępowania dowodowego, natomiast stwierdzenie braków w materiale dowodowym obliguje go do uzupełnienia ich we własnym zakresie.
Skład orzekający
Michał Laskowski
przewodniczący
Rafał Malarski
sprawozdawca
Kazimierz Klugiewicz
członek
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Wysoka
Powoływalne dla: "Interpretacja przepisów dotyczących wyroków kasatoryjnych sądów odwoławczych (art. 437 § 2 k.p.k.) oraz obowiązków sądu odwoławczego w zakresie uzupełniania materiału dowodowego i stosowania reguły ne peius w przypadku warunkowego umorzenia postępowania."
Ograniczenia: Dotyczy specyficznej sytuacji skargi na wyrok sądu odwoławczego w postępowaniu karnym.
Wartość merytoryczna
Ocena: 7/10
Orzeczenie SN dotyczące prawidłowości wydawania wyroków kasatoryjnych przez sądy apelacyjne jest istotne dla praktyków prawa karnego, wyjaśniając granice swobody sądu odwoławczego w uchylaniu wyroków i przekazywaniu spraw do ponownego rozpoznania.
“Sąd Najwyższy: Kiedy sąd apelacyjny może uchylić wyrok? Kluczowe zasady dla praktyków prawa karnego.”
Twój asystent do analizy prawnej.
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
- Analiza orzecznictwa i przepisów
- Drafting pism i dokumentów
- Odpowiedzi na pytania prawne
- Pogłębiona analiza z doktryny
Ta sprawa stanowi część linii orzeczniczej omawianej w naszych syntezach.
Pełny tekst orzeczenia
Oryginalna treść postanowienia (niezmieniona). Otwiera się jako osobna strona.