IV KK 10/24
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuSąd Najwyższy rozpoznał kasację prokuratora wniesioną na niekorzyść oskarżonej A.P., dotyczącą wyroku Sądu Okręgowego w Gliwicach, który uchylił wyrok Sądu Rejonowego w Rudzie Śląskiej w części dotyczącej czynu z art. 217 § 1 k.k. (naruszenie nietykalności cielesnej małoletniego syna I.P. poprzez przywiązanie go do krzesełka) i umorzył postępowanie z powodu przedawnienia. Sąd Okręgowy uznał, że roczny termin przedawnienia przestępstwa prywatnoskargowego rozpoczął bieg od momentu, gdy małoletni pokrzywdzony dowiedział się o sprawcy, co nastąpiło po upływie terminu przedawnienia. Sąd Najwyższy, analizując sprawę, uznał kasację za zasadną. Kluczowym zagadnieniem stała się wykładnia art. 101 § 2 k.k. w kontekście pokrzywdzonych małoletnich, którzy nie posiadają zdolności procesowej. Sąd Najwyższy podkreślił, że ścisła wykładnia językowa przepisu, stosowana przez Sąd Okręgowy, prowadzi do absurdalnych wniosków, gdzie przedawnienie może nastąpić zanim osoba uprawniona do działania w procesie uzyskała niezbędne informacje. Sąd Najwyższy przyjął, że w przypadku małoletnich pokrzywdzonych, bieg terminu przedawnienia powinien być liczony od momentu, gdy o osobie sprawcy dowiedziała się osoba działająca w ich imieniu – przedstawiciel ustawowy, osoba pod stałą pieczą, lub ustanowiony kurator. W związku z tym, Sąd Najwyższy uchylił zaskarżony wyrok w części dotyczącej umorzenia postępowania i przekazał sprawę Sądowi Okręgowemu do ponownego rozpoznania, nakazując uwzględnienie wskazówek Sądu Najwyższego.
Przeanalizuj tę sprawę w pełnym kontekście orzecznictwa.
Analiza orzecznictwa · odpowiedzi na pytania · badanie przepisów · drafting pism.
Wartość praktyczna
Siła precedensu: WysokaWykładnia przepisów o przedawnieniu przestępstw prywatnoskargowych w kontekście pokrzywdzonych małoletnich.
Dotyczy specyficznej sytuacji małoletniego pokrzywdzonego i jego reprezentacji procesowej.
Zagadnienia prawne (2)
Jak należy obliczyć termin przedawnienia karalności przestępstw ściganych z oskarżenia prywatnego, gdy pokrzywdzonym jest osoba małoletnia?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Termin roczny przedawnienia karalności przestępstw prywatnoskargowych w sytuacji, gdy pokrzywdzonym jest osoba małoletnia, winien być liczony od momentu, kiedy o osobie sprawcy dowiedziała się osoba, która jest przedstawicielem dziecka na gruncie postępowania karnego (przedstawiciel ustawowy, osoba pod stałą pieczą, lub kurator).
Uzasadnienie
Ścisła wykładnia językowa art. 101 § 2 k.k. prowadzi do absurdalnych wniosków, gdzie przedawnienie może nastąpić zanim osoba uprawniona do działania w procesie uzyskała niezbędne informacje. Należy stosować wykładnię funkcjonalną (celowościową) uwzględniającą zdolność procesową małoletniego i jego przedstawiciela.
Czy umorzenie postępowania z powodu przedawnienia czynu z art. 217 § 1 k.k. było zasadne, gdy czyn popełniono na szkodę małoletniego?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Nie, umorzenie postępowania z powodu przedawnienia było niezasadne, gdyż sąd okręgowy błędnie ustalił moment rozpoczęcia biegu terminu przedawnienia.
Uzasadnienie
Sąd okręgowy oparł się na błędnej wykładni art. 101 § 2 k.k., nie uwzględniając specyfiki reprezentacji małoletniego pokrzywdzonego w postępowaniu karnym. Termin przedawnienia powinien być liczony od wiedzy przedstawiciela ustawowego lub kuratora.
Strony
| Nazwa | Typ | Rola |
|---|---|---|
| A.P. | osoba_fizyczna | oskarżona |
| I.P. | osoba_fizyczna | pokrzywdzony (małoletni) |
| B.P. | osoba_fizyczna | pokrzywdzony (małoletni) |
| adw. K.U. | osoba_fizyczna | kurator małoletniego |
Przepisy (15)
Główne
k.k. art. 217 § § 1
Kodeks karny
Naruszenie nietykalności cielesnej.
k.p.k. art. 17 § § 1 pkt 6
Kodeks postępowania karnego
Umorzenie postępowania z powodu przedawnienia.
k.p.k. art. 439 § § 1 pkt 9
Kodeks postępowania karnego
Bezwzględna przyczyna odwoławcza - przedawnienie.
k.k. art. 101 § § 2
Kodeks karny
Termin przedawnienia przestępstw prywatnoskargowych.
Pomocnicze
k.k. art. 66 § § 1 i § 2
Kodeks karny
Warunkowe umorzenie postępowania.
k.k. art. 67 § § 1
Kodeks karny
Okres próby przy warunkowym umorzeniu.
k.k. art. 67 § § 2
Kodeks karny
Dozór kuratora przy warunkowym umorzeniu.
k.k. art. 102 § § 1
Kodeks karny
Przedłużenie terminu przedawnienia w przypadku wszczęcia postępowania.
k.r.i.o. art. 98 § § 2
Kodeks rodzinny i opiekuńczy
Wyłączenie reprezentacji dziecka przez rodzica w określonych sytuacjach.
k.r.i.o. art. 99 § § 1
Kodeks rodzinny i opiekuńczy
Ustanowienie kuratora dla dziecka.
k.p.k. art. 52 § § 2
Kodeks postępowania karnego
Reprezentacja pokrzywdzonego małoletniego.
k.p.k. art. 433 § § 2
Kodeks postępowania karnego
Obowiązek rozpoznania zarzutów kasacji.
k.p.k. art. 457 § § 3
Kodeks postępowania karnego
Obowiązek ustosunkowania się do zarzutów kasacji w uzasadnieniu.
k.p.k. art. 442 § § 3
Kodeks postępowania karnego
Obowiązek uwzględnienia wskazań Sądu Najwyższego w postępowaniu ponownym.
k.p.k. art. 518
Kodeks postępowania karnego
Stosowanie przepisów o postępowaniu apelacyjnym do postępowania kasacyjnego.
Argumenty
Skuteczne argumenty
Błędna wykładnia art. 101 § 2 k.k. przez sąd okręgowy w odniesieniu do biegu terminu przedawnienia przestępstwa prywatnoskargowego, gdy pokrzywdzonym jest małoletni. • Termin przedawnienia powinien być liczony od momentu, gdy o sprawcy dowiedział się przedstawiciel ustawowy lub kurator małoletniego, a nie od momentu wiedzy samego małoletniego.
Godne uwagi sformułowania
nie sposób podzielić stanowiska Sądu Okręgowego w Gliwicach, jakoby już w dniu 25 kwietnia 2022 r., kiedy wszczęto postępowanie przygotowawcze o czyn z art. 207 § 1a k.k., doszło do przedawnienia karalności popełnionego w styczniu 2020 r. na szkodę małoletniego I.P. przestępstwa z art. 217 § 1 k.k. • Taka ścisła literalna wykładnia art. 101 § 2 k.k. doprowadziła do sytuacji, w której przedawnienie karalności nastąpiło, mimo że pokrzywdzony nie był w stanie wykonać swojego prawa, przed upływem terminu przedawnienia • bieg rocznego terminu przedawnienia karalności przestępstw prywatnoskargowych w sytuacji, gdy pokrzywdzonym jest osoba małoletnia, winien być liczony od momentu, kiedy o osobie sprawcy dowiedziała się osoba, która jest przedstawicielem dziecka na gruncie postępowania karnego
Skład orzekający
Ryszard Witkowski
przewodniczący-sprawozdawca
Anna Dziergawka
członek
Adam Roch
członek
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Wysoka
Powoływalne dla: "Wykładnia przepisów o przedawnieniu przestępstw prywatnoskargowych w kontekście pokrzywdzonych małoletnich."
Ograniczenia: Dotyczy specyficznej sytuacji małoletniego pokrzywdzonego i jego reprezentacji procesowej.
Wartość merytoryczna
Ocena: 7/10
Sprawa dotyczy ważnego zagadnienia prawnego dotyczącego przedawnienia karalności przestępstw, szczególnie w kontekście ochrony praw małoletnich pokrzywdzonych, co ma znaczenie praktyczne dla prawników i może być interesujące dla szerszej publiczności ze względu na aspekt sprawiedliwości.
“Czy przedawnienie przestępstwa może nastąpić, zanim małoletni pokrzywdzony dowie się o sprawcy? Sąd Najwyższy wyjaśnia.”
Twój asystent do analizy prawnej.
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
- Analiza orzecznictwa i przepisów
- Drafting pism i dokumentów
- Odpowiedzi na pytania prawne
- Pogłębiona analiza z doktryny
Pełny tekst orzeczenia
Oryginalna treść postanowienia (niezmieniona). Otwiera się jako osobna strona.