III SA/Łd 148/26Odmowa wszczęcia postępowania nieważnościowego po prawomocnym wyroku 4
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuSprawa dotyczyła skargi M. Ś. na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Piotrkowie Trybunalskim z dnia 9 stycznia 2026 r., które utrzymało w mocy własne postanowienie z 24 listopada 2025 r. odmawiające wszczęcia postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji Wójta Gminy Wola Krzysztoporska z 27 września 2022 r. umarzającej postępowanie rozgraniczeniowe. Wójt Gminy umorzył postępowanie rozgraniczeniowe dotyczące działek nr 161 i 160. SKO utrzymało tę decyzję w mocy, a następnie WSA w Łodzi wyrokiem z 2 sierpnia 2023 r. oddalił skargę M. Ś. na decyzję SKO. M. Ś. wniosła następnie o stwierdzenie nieważności decyzji Wójta z 27 września 2022 r. SKO odmówiło wszczęcia postępowania, wskazując, że decyzja organu I instancji nie ma samodzielnego bytu prawnego po wydaniu decyzji organu odwoławczego, a ponadto prawomocny wyrok WSA oddalający skargę na decyzję organu odwoławczego stanowi przeszkodę formalną do wszczęcia postępowania nieważnościowego. Sąd administracyjny uznał skargę za niezasadną, podzielając stanowisko organu. Podkreślono, że instytucja stwierdzenia nieważności dotyczy decyzji ostatecznych, a w sytuacji, gdy decyzja organu I instancji została utrzymana w mocy decyzją organu II instancji, a następnie skarga na tę decyzję została oddalona prawomocnym wyrokiem sądu administracyjnego, istnieje przeszkoda formalna do wszczęcia postępowania nieważnościowego. Sąd powołał się na uchwałę NSA z 7 grudnia 2009 r. (I OPS 6/09) oraz późniejsze orzecznictwo, zgodnie z którym prawomocny wyrok oddalający skargę wyłącza możliwość przeprowadzenia postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji, gdyż wkracza ono w zakres oceny sądu objętej powagą rzeczy osądzonej.
Przeanalizuj tę sprawę w pełnym kontekście orzecznictwa.
Analiza orzecznictwa · odpowiedzi na pytania · badanie przepisów · drafting pism.
Wartość praktyczna
Siła precedensu: WysokaUgruntowana linia orzecznicza dotycząca stosowania art. 61a § 1 k.p.a. w sytuacji, gdy decyzja była już przedmiotem kontroli sądu administracyjnego.
Dotyczy specyficznej sytuacji, gdy wniosek o stwierdzenie nieważności dotyczy decyzji, na którą skargę oddalił sąd administracyjny.
Zagadnienia prawne (3)
Czy prawomocny wyrok sądu administracyjnego oddalający skargę na decyzję organu odwoławczego stanowi przeszkodę do wszczęcia postępowania w przedmiocie stwierdzenia nieważności decyzji organu pierwszej instancji?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Tak, prawomocny wyrok sądu administracyjnego oddalający skargę na decyzję organu odwoławczego stanowi formalną przeszkodę do wszczęcia postępowania w przedmiocie stwierdzenia nieważności decyzji organu pierwszej instancji, zgodnie z art. 61a § 1 k.p.a.
Uzasadnienie
Sąd uznał, że prawomocny wyrok WSA oddalający skargę na decyzję SKO utrzymującą w mocy decyzję Wójta stanowi przeszkodę formalną do wszczęcia postępowania nieważnościowego, ponieważ wkracza w zakres oceny sądu objętej powagą rzeczy osądzonej. Powołano się na uchwałę NSA I OPS 6/09.
Czy odmowa wszczęcia postępowania administracyjnego na podstawie art. 61a § 1 k.p.a. może nastąpić z powodu innych uzasadnionych przyczyn, w tym związania prawomocnym wyrokiem sądu?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Tak, "inne uzasadnione przyczyny" w rozumieniu art. 61a § 1 k.p.a. obejmują sytuacje, gdy postępowanie nie może być wszczęte, w tym gdy w tej samej sprawie zapadło już rozstrzygnięcie sądu administracyjnego, które wyłącza możliwość ponownego merytorycznego rozpoznania sprawy.
Uzasadnienie
Sąd wyjaśnił, że "inne uzasadnione przyczyny" to oczywiste przeszkody o charakterze przedmiotowym i podmiotowym, które można stwierdzić na pierwszy rzut oka. W kontekście postępowania nieważnościowego, związanie prawomocnym wyrokiem oddalającym skargę jest taką przeszkodą.
Czy sąd administracyjny w postępowaniu ze skargi na postanowienie o odmowie wszczęcia postępowania może badać meritum sprawy i oceniać, czy decyzja organu pierwszej instancji naruszała prawo w sposób rażący?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Nie, odmowa wszczęcia postępowania na podstawie art. 61a § 1 k.p.a. ma charakter formalny i wyklucza jednoczesne analizowanie sprawy pod kątem materialnoprawnym. Sąd w postępowaniu ze skargi na postanowienie o odmowie wszczęcia nie bada meritum sprawy.
Uzasadnienie
Sąd podkreślił, że zastosowanie art. 61a § 1 k.p.a. wyklucza jednoczesne analizowanie sprawy pod kątem materialnoprawnym. Organ nie prowadzi postępowania wyjaśniającego ani nie rozstrzyga sprawy co do jej istoty.
Rozstrzygnięcie
Przepisy (22)
Główne
p.p.s.a. art. 151
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
k.p.a. art. 61a § 1
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego
k.p.a. art. 61a § 1
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego
Przepis ten stanowi podstawę do odmowy wszczęcia postępowania administracyjnego, gdy żądanie zostało wniesione przez osobę niebędącą stroną lub z innych uzasadnionych przyczyn, w tym związania prawomocnym wyrokiem sądu.
Pomocnicze
p.p.s.a. art. 134 § 1
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
p.p.s.a. art. 145 § 1
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
k.p.a. art. 156 § 1
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego
k.p.a. art. 61
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego
k.p.a. art. 157 § 3
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego
p.u.s.a. art. 1
Ustawa z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych
k.p.a. art. 7
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego
k.p.a. art. 8 § 1
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego
k.p.a. art. 77 § 1
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego
k.p.a. art. 80
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego
k.p.a. art. 107 § 3
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego
k.p.a. art. 126
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego
k.p.a. art. 138 § 1
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego
p.p.s.a. art. 57a
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
p.p.s.a. art. 153
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
p.p.s.a. art. 170
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
p.p.s.a. art. 171
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
p.p.s.a. art. 269 § 1
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
k.p.a. art. 156 § 1
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego
Sąd odniósł się do przesłanek rażącego naruszenia prawa, ale stwierdził, że nie można ich badać w postępowaniu o odmowę wszczęcia.
Argumenty
Skuteczne argumenty
Prawomocny wyrok sądu administracyjnego oddalający skargę na decyzję organu odwoławczego stanowi przeszkodę formalną do wszczęcia postępowania w przedmiocie stwierdzenia nieważności decyzji organu pierwszej instancji.
Odrzucone argumenty
Zarzuty skarżącej dotyczące naruszenia art. 61a § 1 k.p.a. poprzez błędne zastosowanie przesłanki "innej uzasadnionej przyczyny" uniemożliwiającej wszczęcie postępowania nieważnościowego. • Zarzuty dotyczące naruszenia art. 156 § 1 k.p.a. poprzez odmowę wszczęcia postępowania pomimo wskazania przesłanek rażącego naruszenia prawa. • Zarzuty dotyczące naruszenia przepisów postępowania administracyjnego (art. 7, 8, 77, 80, 107, 126 k.p.a.) poprzez nieprawidłowe ustalenie treści żądania strony i brak wyjaśnienia jej prawnie dopuszczalnych podstaw wzruszenia rozstrzygnięcia.
Godne uwagi sformułowania
"Objęcie wnioskiem o stwierdzenie nieważności decyzji organu I instancji, w sytuacji gdy w obrocie prawnym pozostaje ostateczna decyzja organu II instancji, stanowi przeszkodę formalną do wszczęcia postępowania nieważnościowego." • "Prawomocny wyrok oddalający skargę wyłącza możliwość przeprowadzenia postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji." • "Wniesione żądanie wkracza bowiem w tej sytuacji w zakres oceny sądu objętej powagą rzeczy osądzonej."
Skład orzekający
Anna Dębowska
przewodniczący
Małgorzata Kowalska
sprawozdawca
Robert Adamczewski
członek
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Wysoka
Powoływalne dla: "Ugruntowana linia orzecznicza dotycząca stosowania art. 61a § 1 k.p.a. w sytuacji, gdy decyzja była już przedmiotem kontroli sądu administracyjnego."
Ograniczenia: Dotyczy specyficznej sytuacji, gdy wniosek o stwierdzenie nieważności dotyczy decyzji, na którą skargę oddalił sąd administracyjny.
Wartość merytoryczna
Ocena: 6/10
Sprawa ilustruje ważne zagadnienie proceduralne dotyczące granic kognicji organów administracji i sądów w kontekście prawomocności orzeczeń i możliwości kwestionowania decyzji administracyjnych.
“Czy można kwestionować decyzję administracyjną po prawomocnym wyroku sądu? Sąd wyjaśnia granice.”
Sektor
nieruchomości
Twój asystent do analizy prawnej.
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka polskie orzecznictwo i aktualne akty prawne.
- Analiza orzecznictwa i przepisów
- Drafting pism i dokumentów
- Odpowiedzi na pytania prawne
- Pogłębiona analiza z doktryny
Powiązane przepisy
Powiązane tematy
Pełny tekst orzeczenia
Oryginalna treść postanowienia (niezmieniona). Otwiera się jako osobna strona.