III PZP 1/24
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuSąd Najwyższy w uchwale III PZP 1/24 rozstrzygnął zagadnienie prawne dotyczące terminu do kwestionowania wypowiedzenia umowy o pracę w sytuacji, gdy pracownica ujawniła ciążę w trakcie toczącego się postępowania sądowego. Pracownica A. M. została zwolniona z powodu "braku realizacji celów sprzedażowych". Odwołała się od wypowiedzenia, a następnie, po ponad 14 miesiącach od dowiedzenia się o ciąży, zmodyfikowała żądanie pozwu, powołując się na ochronę z art. 177 § 1 k.p. Sąd Okręgowy przedstawił Sądowi Najwyższemu dwa pytania: czy ujawnienie ciąży w trakcie postępowania jest zmianą powództwa podlegającą 21-dniowemu terminowi z art. 264 § 1 i 2 k.p., oraz czy w takiej sytuacji możliwe jest odstąpienie od ochrony prawnej z art. 8 k.p. Sąd Najwyższy w pierwszej części uchwały stwierdził, że ujawnienie ciąży w toku postępowania sądowego nie stanowi zmiany powództwa i nie jest ograniczone terminem z art. 264 § 1 k.p. Wskazał, że wniesienie odwołania od wypowiedzenia przerywa bieg terminu, a późniejsze ujawnienie okoliczności uzasadniających szczególną ochronę (jak ciąża) nie jest zmianą powództwa w rozumieniu art. 193 k.p.c. W odniesieniu do drugiego pytania, dotyczącego zastosowania art. 8 k.p., Sąd Najwyższy odmówił podjęcia uchwały, uznając je za pytanie o sposób rozstrzygnięcia konkretnej sprawy, a nie o wykładnię prawa. Podkreślono, że zastosowanie art. 8 k.p. zależy od indywidualnych okoliczności faktycznych, a odstąpienie od ochrony prawnej pracownicy w ciąży wymagałoby wyjątkowo nagannego zachowania z jej strony.
Przeanalizuj tę sprawę w pełnym kontekście orzecznictwa.
Analiza orzecznictwa · odpowiedzi na pytania · badanie przepisów · drafting pism.
Wartość praktyczna
Siła precedensu: WysokaInterpretacja terminów procesowych w sprawach o naruszenie stosunku pracy, ochrona pracownic w ciąży, zmiana powództwa w trakcie postępowania.
Dotyczy specyficznej sytuacji ujawnienia ciąży w trakcie postępowania sądowego po wypowiedzeniu umowy o pracę.
Zagadnienia prawne (2)
Czy art. 264 § 1 i 2 k.p. jest rozumiany w ten sposób, że w przypadku toczącego się postępowania w sprawie odwołania od wypowiedzenia umowy o pracę, złożonego w terminie ustawowym, termin do skutecznego kwestionowania tego samego wypowiedzenia związanego z nową przyczyną (informacja o ciąży) wynosi 21 dni, czy też wobec toczącego się postępowania zmiana podstawy faktycznej żądania związana z ujawnioną informacją o ciąży nie jest ograniczona terminami z art. 264 § 1 i 2 k.p.?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Ujawnienie w toku postępowania sądowego w sprawie z odwołania od wypowiedzenia umowy o pracę nowej okoliczności, jaką jest ciąża pracownicy w okresie biegnącego wypowiedzenia, nie stanowi zmiany powództwa i dlatego nie jest ograniczone terminem z art. 264 § 1 k.p.
Uzasadnienie
Sąd Najwyższy uznał, że wniesienie odwołania od wypowiedzenia umowy o pracę w terminie przerywa bieg terminu z art. 264 § 1 k.p. Późniejsze ujawnienie okoliczności uzasadniających szczególną ochronę (jak ciąża) nie jest zmianą powództwa w rozumieniu art. 193 k.p.c., a jedynie modyfikacją podstawy faktycznej żądania, która nie podlega terminom prekluzyjnym.
W wypadku uznania, że art. 264 § 1 i 2 k.p. nie wyznacza terminu do modyfikacji podstawy faktycznej roszczenia opartego o nową okoliczność (ciążę), czy możliwym jest odstąpienie na zasadzie art. 8 k.p. od bezwzględnej ochrony prawnej wynikającej z art. 177 § 1 k.p. i art. 45 § 3 k.p. z uwagi na zawiadomienie pracodawcy o ciąży po ponad 14 miesiącach od powzięcia o niej informacji?
Odpowiedź sądu
Odmowa podjęcia uchwały w pozostałym zakresie.
Uzasadnienie
Sąd Najwyższy uznał, że pytanie o zastosowanie art. 8 k.p. jest pytaniem o sposób rozstrzygnięcia konkretnej sprawy, a nie o wykładnię prawa. Zastosowanie art. 8 k.p. zależy od indywidualnych okoliczności faktycznych, a odstąpienie od ochrony prawnej pracownicy w ciąży wymagałoby wyjątkowo nagannego zachowania z jej strony.
Strony
| Nazwa | Typ | Rola |
|---|---|---|
| A. M. | osoba_fizyczna | powódka |
| C. sp. z o.o. w W. | spółka | pozwana |
Przepisy (9)
Główne
k.p. art. 264 § 1
Kodeks pracy
Termin 21 dni od dnia doręczenia pisma wypowiadającego umowę o pracę na wniesienie odwołania od wypowiedzenia. Ujawnienie ciąży w trakcie postępowania nie jest zmianą powództwa i nie podlega temu terminowi.
k.p. art. 264 § 2
Kodeks pracy
Termin 21 dni od dnia doręczenia zawiadomienia o rozwiązaniu umowy o pracę bez wypowiedzenia lub od dnia wygaśnięcia umowy o pracę na żądanie przywrócenia do pracy lub odszkodowania. Nie dotyczy wypowiedzenia umowy o pracę.
k.p. art. 177 § 1
Kodeks pracy
Pracownica w okresie ciąży jest objęta szczególną ochroną przed wypowiedzeniem i rozwiązaniem umowy o pracę, chyba że zachodzą przyczyny uzasadniające rozwiązanie umowy bez wypowiedzenia z jej winy i związkowa organizacja wyraziła zgodę.
k.p. art. 45 § 3
Kodeks pracy
Do pracowników korzystających ze szczególnej ochrony trwałości stosunku pracy na podstawie art. 177 k.p. nie ma zastosowania przepis art. 45 § 2 k.p. (możliwość zasądzenia odszkodowania zamiast przywrócenia do pracy), chyba że przywrócenie jest niemożliwe z przyczyn określonych w art. 41¹ k.p. (upadłość lub likwidacja pracodawcy).
Pomocnicze
k.p. art. 8
Kodeks pracy
Nie można czynić ze swego podmiotowego prawa użytku, który byłby sprzeczny ze społeczno-gospodarczym przeznaczeniem tego prawa lub zasadami współżycia społecznego. Sąd Najwyższy odmówił podjęcia uchwały w zakresie stosowania tego przepisu w tej sprawie.
k.p. art. 47
Kodeks pracy
Wynagrodzenie za czas pozostawania bez pracy. Roszczenie o wynagrodzenie za czas pozostawania bez pracy nie jest powiązane z terminem z art. 264 § 1 k.p.
k.p.c. art. 390 § 1
Kodeks postępowania cywilnego
Sąd drugiej instancji może przedstawić Sądowi Najwyższemu do rozstrzygnięcia zagadnienie prawne budzące poważne wątpliwości.
k.p.c. art. 193
Kodeks postępowania cywilnego
Reguluje instytucję przedmiotowej zmiany powództwa.
k.p.c. art. 187 § 1
Kodeks postępowania cywilnego
Pozew powinien zawierać dokładnie określone żądanie oraz przytoczenie okoliczności faktycznych uzasadniających żądanie.
Argumenty
Skuteczne argumenty
Ujawnienie ciąży w toku postępowania nie jest zmianą powództwa i nie podlega terminowi z art. 264 § 1 k.p. • Wniesienie odwołania od wypowiedzenia umowy o pracę przerywa bieg terminu z art. 264 § 1 k.p.
Odrzucone argumenty
Ujawnienie ciąży po ponad 14 miesiącach od dowiedzenia się o niej powinno skutkować odstąpieniem od ochrony prawnej z art. 8 k.p.
Godne uwagi sformułowania
ujawnienie w toku postępowania sądowego w sprawie z odwołania od wypowiedzenia umowy o pracę nowej okoliczności, jaką jest ciąża pracownicy w okresie biegnącego wypowiedzenia, nie stanowi zmiany powództwa i dlatego nie jest ograniczone terminem z art. 264 § 1 k.p. • art. 264 § 1 k.p. zakreśla termin do wniesienia powództwa (odwołania), nie dotyczy zaś ani rodzaju dochodzonych roszczeń, ani ich podstawy faktycznej.
Skład orzekający
Halina Kiryło
przewodniczący
Maciej Pacuda
członek
Romualda Spyt
sprawozdawca
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Wysoka
Powoływalne dla: "Interpretacja terminów procesowych w sprawach o naruszenie stosunku pracy, ochrona pracownic w ciąży, zmiana powództwa w trakcie postępowania."
Ograniczenia: Dotyczy specyficznej sytuacji ujawnienia ciąży w trakcie postępowania sądowego po wypowiedzeniu umowy o pracę.
Wartość merytoryczna
Ocena: 7/10
Sprawa dotyczy ważnej kwestii ochrony pracownic w ciąży i interpretacji terminów procesowych, co jest istotne dla wielu pracowników i pracodawców. Pokazuje, jak prawo chroni pracownice nawet w nietypowych sytuacjach procesowych.
“Ciąża ujawniona po 14 miesiącach – czy pracownica nadal chroniona? SN wyjaśnia kluczowe terminy!”
Sektor
praca
Twój asystent do analizy prawnej.
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
- Analiza orzecznictwa i przepisów
- Drafting pism i dokumentów
- Odpowiedzi na pytania prawne
- Pogłębiona analiza z doktryny
Pełny tekst orzeczenia
Oryginalna treść postanowienia (niezmieniona). Otwiera się jako osobna strona.