III OSK 715/23
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuNaczelny Sąd Administracyjny rozpoznał skargę kasacyjną Komendanta Wojewódzkiego Policji od wyroku WSA w Warszawie, który uchylił decyzję o odmowie wypłaty wyrównania ekwiwalentu pieniężnego za niewykorzystany urlop wypoczynkowy policjantowi. Sąd pierwszej instancji uznał, że art. 9 ust. 1 ustawy nowelizującej, nakazujący stosowanie niekonstytucyjnych zasad obliczania ekwiwalentu, jest wtórnie niekonstytucyjny. Komendant Policji zarzucił naruszenie prawa materialnego i procesowego, w tym kwestionując prawo sądu do badania konstytucyjności przepisów oraz błędną wykładnię art. 190 ust. 1 Konstytucji RP. NSA oddalił skargę kasacyjną, stwierdzając, że choć WSA błędnie ocenił przepis jako wtórnie niekonstytucyjny, to jego ostateczna wykładnia art. 9 ust. 1 ustawy nowelizującej, w związku z art. 115a ustawy o Policji, była prawidłowa. Sąd podkreślił, że ekwiwalent za niewykorzystany urlop powinien być ustalany na zasadach obowiązujących w chwili odejścia ze służby, ale z zastosowaniem nowego brzmienia art. 115a ustawy o Policji, co oznacza uwzględnienie proporcji dni urlopu i nowego przelicznika (1/21). NSA nie znalazł podstaw do skierowania pytania do TK ani do zawieszenia postępowania, uznając, że sprawę można rozstrzygnąć na drodze wykładni prokonstytucyjnej. Rozstrzygnięcie o kosztach postępowania nastąpiło na podstawie art. 204 pkt 2 p.p.s.a.
Przeanalizuj tę sprawę w pełnym kontekście orzecznictwa.
Analiza orzecznictwa · odpowiedzi na pytania · badanie przepisów · drafting pism.
Wartość praktyczna
Siła precedensu: WysokaUstalanie ekwiwalentu za niewykorzystany urlop dla funkcjonariuszy służb mundurowych, interpretacja przepisów przejściowych i nowelizujących, relacja między orzecznictwem sądów administracyjnych a Trybunałem Konstytucyjnym.
Dotyczy specyficznej sytuacji policjantów zwolnionych ze służby przed 6 listopada 2018 r. i kwestii ekwiwalentu za urlop. Wykładnia NSA może być pomocna w podobnych sprawach dotyczących innych służb mundurowych.
Zagadnienia prawne (3)
Czy sąd administracyjny może odmówić zastosowania przepisu ustawy, uznając go za wtórnie niekonstytucyjny, czy też jest to wyłączna kompetencja Trybunału Konstytucyjnego?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Sąd administracyjny nie może orzekać o konstytucyjności przepisu, ale ma obowiązek stosować Konstytucję bezpośrednio i dokonywać prokonstytucyjnej wykładni prawa. W tym przypadku WSA błędnie uznał przepis za wtórnie niekonstytucyjny, ale jego ostateczna wykładnia była prawidłowa.
Uzasadnienie
NSA wyjaśnił, że sądy mają obowiązek stosować Konstytucję i dokonywać prokonstytucyjnej wykładni prawa. Choć WSA nie miał kompetencji do stwierdzenia wtórnej niekonstytucyjności, jego interpretacja art. 9 ust. 1 ustawy nowelizującej była zgodna z prawem i Konstytucją.
Jak należy interpretować art. 9 ust. 1 ustawy nowelizującej w kontekście ustalania ekwiwalentu pieniężnego za niewykorzystany urlop wypoczynkowy policjanta?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Ekwiwalent za niewykorzystany urlop powinien być ustalany na zasadach obowiązujących w chwili odejścia policjanta ze służby, ale z zastosowaniem nowego brzmienia art. 115a ustawy o Policji, co oznacza uwzględnienie proporcji dni urlopu i nowego przelicznika (1/21).
Uzasadnienie
NSA stwierdził, że art. 9 ust. 1 ustawy nowelizującej nakazuje stosowanie zasad ustalania ekwiwalentu obowiązujących przed 6 listopada 2018 r., ale z uwzględnieniem nowego brzmienia art. 115a ustawy o Policji. Wykładnia ta uwzględnia zarówno zasady prawa podmiotowego do urlopu, jak i sposób obliczania ekwiwalentu.
Czy sąd administracyjny powinien zwrócić się do Trybunału Konstytucyjnego z pytaniem prawnym, gdy możliwe jest dokonanie prokonstytucyjnej wykładni przepisu?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Nie, sąd nie musi zwracać się do TK, jeśli wątpliwości co do zgodności przepisu z Konstytucją można wyeliminować poprzez wykładnię prokonstytucyjną.
Uzasadnienie
NSA podkreślił, że obowiązek stosowania Konstytucji bezpośrednio zobowiązuje sądy do dokonywania prokonstytucyjnej wykładni prawa. Dopiero gdy wątpliwości nie da się wyeliminować w ten sposób, można rozważyć skierowanie pytania do TK.
Przepisy (24)
Główne
ustawa nowelizująca art. 9 § ust. 1
Ustawa z dnia 14 sierpnia 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach dotyczących wsparcia służb mundurowych nadzorowanych przez ministra właściwego do spraw wewnętrznych, o zmianie ustawy o Służbie Więziennej oraz niektórych innych ustaw
Przepis ten nakazuje stosowanie zasad ustalania ekwiwalentu pieniężnego za niewykorzystany urlop obowiązujących przed 6 listopada 2018 r., ale z zastosowaniem nowego brzmienia art. 115a ustawy o Policji.
ustawa o Policji art. 115a
Ustawa z dnia 6 kwietnia 1990 roku o Policji
W brzmieniu obowiązującym od 1 października 2020 r. ustala ekwiwalent pieniężny za 1 dzień niewykorzystanego urlopu w wysokości 1/21 części miesięcznego uposażenia.
Pomocnicze
p.p.s.a. art. 145 § § 1 pkt 1 lit. a)
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
p.p.s.a. art. 135
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
p.p.s.a. art. 200
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
p.p.s.a. art. 205 § § 2
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Konstytucja RP art. 188 § pkt 1
Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej
Konstytucja RP art. 190 § ust. 1
Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej
Konstytucja RP art. 193
Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej
Ustawa z dnia 30 listopada 2016 r. o organizacji i trybie postępowania przed Trybunałem Konstytucyjnym art. 33 § ust. 3
p.p.s.a. art. 125 § § 1 pkt 1
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
k.p.a. art. 6
Kodeks postępowania administracyjnego
Konstytucja RP art. 7
Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej
p.p.s.a. art. 141 § § 4
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
p.p.s.a. art. 153
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
p.p.s.a. art. 128 § § 1 pkt 4
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Konstytucja RP art. 8 § ust. 2
Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej
Konstytucja RP art. 178 § ust. 1
Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej
p.p.s.a. art. 184
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
p.p.s.a. art. 204 § pkt 2
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
ustawa o Policji art. 33 § ust. 1
Ustawa z dnia 6 kwietnia 1990 roku o Policji
ustawa o Policji art. 33 § ust. 2-3
Ustawa z dnia 6 kwietnia 1990 roku o Policji
ustawa o Policji art. 114 § ust. 1 pkt 2
Ustawa z dnia 6 kwietnia 1990 roku o Policji
Konstytucja RP art. 66 § ust. 2
Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej
Argumenty
Skuteczne argumenty
Wykładnia art. 9 ust. 1 ustawy nowelizującej w związku z art. 115a ustawy o Policji, która pozwala na ustalenie ekwiwalentu za niewykorzystany urlop według zasad obowiązujących w chwili odejścia ze służby, ale z zastosowaniem nowego brzmienia art. 115a. • Obowiązek stosowania Konstytucji bezpośrednio i dokonywania prokonstytucyjnej wykładni prawa przez sądy administracyjne.
Odrzucone argumenty
Zarzuty naruszenia prawa materialnego dotyczące błędnej wykładni art. 115a ustawy o Policji i art. 9 ust. 1 ustawy nowelizującej. • Zarzuty naruszenia Konstytucji RP (art. 188 pkt 1, art. 190 ust. 1, art. 193) dotyczące przekroczenia kompetencji sądu w zakresie kontroli konstytucyjności. • Zarzuty naruszenia przepisów postępowania (art. 145 § 1 pkt 1 lit. a, art. 151, art. 135, art. 7, art. 6, art. 141 § 4, art. 153, art. 128 § 1 pkt 4 p.p.s.a.).
Godne uwagi sformułowania
Sąd pierwszej instancji przyjął, że w zakresie w jakim art. 9 ust. 1 ustawy nowelizującej nakazuje stosowanie art. 115a ustawy o Policji w jego niekonstytucyjnym brzmieniu stwierdzonym wyrokiem TK z 30 października 2018 r. K 7/15 w zakresie niekonstytucyjnego przelicznika 1/30 części miesięcznego uposażenia zasadniczego wraz z dodatkami, jest w sposób oczywisty niekonstytucyjny co uprawnia go do odmowy jego stosowania. • W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego stanowisko Sądu pierwszej instancji o wtórnej niekonstytucyjności części regulacji zawartej w art. 9 ust. 1 ustawy nowelizującej nie jest prawidłowe. • Sędziowie w sprawowaniu wymiaru sprawiedliwości są niezawiśli i podlegają wyłącznie Konstytucji oraz ustawom, przy czym Konstytucję zobowiązani są stosować bezpośrednio. • Wykładnia art. 9 ust. 1 ustawy nowelizującej, w związku z art. 115a ustawy o Policji dokonana przez Sąd I instancji jest zasadniczo zbieżna ze stanowiskiem Naczelnego Sadu Administracyjnego.
Skład orzekający
Zbigniew Ślusarczyk
przewodniczący sprawozdawca
Mirosław Wincenciak
sędzia
Ireneusz Dukiel
sędzia del. WSA
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Wysoka
Powoływalne dla: "Ustalanie ekwiwalentu za niewykorzystany urlop dla funkcjonariuszy służb mundurowych, interpretacja przepisów przejściowych i nowelizujących, relacja między orzecznictwem sądów administracyjnych a Trybunałem Konstytucyjnym."
Ograniczenia: Dotyczy specyficznej sytuacji policjantów zwolnionych ze służby przed 6 listopada 2018 r. i kwestii ekwiwalentu za urlop. Wykładnia NSA może być pomocna w podobnych sprawach dotyczących innych służb mundurowych.
Wartość merytoryczna
Ocena: 6/10
Sprawa dotyczy ważnego zagadnienia prawnego związanego z prawami funkcjonariuszy służb mundurowych i relacją między różnymi organami sądowniczymi (NSA a TK). Wyjaśnia, jak stosować przepisy przejściowe i nowelizujące w kontekście orzecznictwa Trybunału Konstytucyjnego.
“NSA rozstrzyga: Jak policjantowi należy się ekwiwalent za niewykorzystany urlop po zmianie przepisów?”
Twój asystent do analizy prawnej.
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
- Analiza orzecznictwa i przepisów
- Drafting pism i dokumentów
- Odpowiedzi na pytania prawne
- Pogłębiona analiza z doktryny
Pełny tekst orzeczenia
Oryginalna treść postanowienia (niezmieniona). Otwiera się jako osobna strona.