III OSK 507/23
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuSprawa dotyczyła skargi kasacyjnej spółki A. S.A. od wyroku WSA w Białymstoku, który oddalił jej skargę na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Łomży. SKO utrzymało w mocy decyzję Prezydenta Miasta Łomża o nałożeniu na spółkę kary pieniężnej w wysokości ponad 500 tys. zł za zniszczenie ośmiu drzew gatunku jarząb szwedzki poprzez usunięcie ich koron w stopniu przekraczającym 50%. Spółka argumentowała, że działania te były konieczne ze względu na zagrożenie bezpieczeństwa ludzi i mienia (zniszczenie elewacji i szyb przeszklonego budynku biurowego) oraz że stanowiły zabieg pielęgnacyjny. Kwestionowała również sposób ustalenia stanu zdrowia drzew przed zniszczeniem, domagając się opinii biegłego dendrologa. Naczelny Sąd Administracyjny oddalił skargę kasacyjną, uznając, że samowolne zniszczenie drzew nie może być usprawiedliwione przesłankami z art. 86 ust. 1 pkt 4 i 9 ustawy o ochronie przyrody, które dotyczą zwolnienia z opłat, a nie z kary pieniężnej. Sąd podkreślił, że nawet potencjalne zagrożenie nie zwalnia z obowiązku uzyskania zezwolenia na wycinkę, a stan wyższej konieczności wymaga działania nagłego i niecierpiącego zwłoki. Ponadto, sąd uznał, że usunięcie ponad 50% korony drzew nie jest zabiegiem pielęgnacyjnym, a teren, na którym rosły drzewa (parking), nie spełnia definicji terenu zieleni publicznej. Sąd kasacyjny odrzucił również zarzuty dotyczące wadliwości postępowania dowodowego, wskazując, że organy prawidłowo oceniły stan drzew na podstawie oględzin i dostępnych dowodów, a powołanie biegłego nie było obligatoryjne.
Przeanalizuj tę sprawę w pełnym kontekście orzecznictwa.
Analiza orzecznictwa · odpowiedzi na pytania · badanie przepisów · drafting pism.
Wartość praktyczna
Siła precedensu: WysokaInterpretacja przepisów dotyczących kar pieniężnych za zniszczenie drzew, przesłanek zwalniających z odpowiedzialności (stan wyższej konieczności, zagrożenie bezpieczeństwa), definicji zabiegu pielęgnacyjnego i terenów zieleni, a także zakresu kontroli sądów administracyjnych nad postępowaniem dowodowym w sprawach administracyjnych.
Orzeczenie dotyczy specyficznej sytuacji samowolnego zniszczenia drzew i nałożenia kary pieniężnej, a nie sytuacji, gdy wycinka odbywa się na podstawie zezwolenia.
Zagadnienia prawne (3)
Czy samowolne usunięcie ponad 50% korony drzew, nawet w celu zabezpieczenia mienia lub budynku, może być usprawiedliwione przesłankami zwalniającymi z obowiązku uzyskania zezwolenia na wycinkę lub z nałożenia kary pieniężnej?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Nie, samowolne usunięcie ponad 50% korony drzew nie stanowi zabiegu pielęgnacyjnego ani nie jest usprawiedliwione stanem wyższej konieczności w rozumieniu ustawy o ochronie przyrody. Przesłanki zwalniające z opłat za usunięcie drzew nie mają zastosowania do nałożenia administracyjnej kary pieniężnej za samowolne zniszczenie.
Uzasadnienie
Sąd uznał, że przepisy dotyczące zwolnienia z opłat za usunięcie drzew (np. z powodu zagrożenia bezpieczeństwa) mają zastosowanie jedynie w postępowaniu o zezwolenie na wycinkę, a nie jako podstawa do odstąpienia od wymierzenia kary pieniężnej za samowolne zniszczenie. Stan wyższej konieczności wymaga działania nagłego i niecierpiącego zwłoki w celu uchylenia bezpośredniego niebezpieczeństwa, a spółka nie wykazała takiej sytuacji.
Czy usunięcie znacznej części korony drzew rosnących na prywatnym parkingu stanowi zabieg pielęgnacyjny w rozumieniu ustawy o ochronie przyrody?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Nie, radykalne usunięcie ponad 50% korony drzew nie jest zabiegiem pielęgnacyjnym, a teren parkingu przy prywatnym budynku nie spełnia definicji terenu zieleni publicznej.
Uzasadnienie
Sąd podkreślił, że zabieg pielęgnacyjny nie polega na usunięciu większości masy zielonej drzewa. Ponadto, definicja terenów zieleni w ustawie wymaga pełnienia funkcji publicznej, czego nie spełnia prywatny parking, nawet jeśli nie jest ogrodzony.
Czy ustalenie stanu zdrowia drzew przed ich zniszczeniem wymaga obligatoryjnie opinii biegłego dendrologa, czy też wystarczające są oględziny pracownika organu i dowody pośrednie?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Nie, powołanie biegłego nie jest obligatoryjne, jeśli organ dysponuje wystarczającymi dowodami i wiedzą specjalistyczną (np. pracowników z doświadczeniem w ocenie stanu drzew) do oceny stanu faktycznego.
Uzasadnienie
Sąd uznał, że organy prawidłowo oceniły stan zdrowotny drzew na podstawie oględzin, dokumentacji fotograficznej i wcześniejszych postępowań, nie stwierdzając symptomów wskazujących na zły stan zdrowotny przed wykonaniem cięć. Wiedza pracowników urzędu prowadzących sprawy wycinki drzew była wystarczająca do oceny wizualnej.
Przepisy (19)
Główne
u.o.p. art. 88 § ust. 1 pkt 3
Ustawa z dnia 16 kwietnia 2004 r. o ochronie przyrody
u.o.p. art. 85 § ust. 1 i 2
Ustawa z dnia 16 kwietnia 2004 r. o ochronie przyrody
u.o.p. art. 84
Ustawa z dnia 16 kwietnia 2004 r. o ochronie przyrody
u.o.p. art. 86
Ustawa z dnia 16 kwietnia 2004 r. o ochronie przyrody
u.o.p. art. 87a
Ustawa z dnia 16 kwietnia 2004 r. o ochronie przyrody
u.o.p. art. 89 § ust. 1
Ustawa z dnia 16 kwietnia 2004 r. o ochronie przyrody
Pomocnicze
u.o.p. art. 86 § ust. 1 pkt 4
Ustawa z dnia 16 kwietnia 2004 r. o ochronie przyrody
u.o.p. art. 86 § ust. 1 pkt 9
Ustawa z dnia 16 kwietnia 2004 r. o ochronie przyrody
u.o.p. art. 5 § ust. 1 pkt 21
Ustawa z dnia 16 kwietnia 2004 r. o ochronie przyrody
k.p.a. art. 84 § § 1
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego
k.p.a. art. 77 § § 1
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego
p.p.s.a. art. 145 § § 1 pkt 1 lit. c)
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
p.p.s.a. art. 183 § § 1
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
p.p.s.a. art. 174
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
p.p.s.a. art. 184
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
p.p.s.a. art. 182 § § 2 i § 3
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
u.o.p. art. 87a § ust. 5
Ustawa z dnia 16 kwietnia 2004 r. o ochronie przyrody
u.o.p. art. 89 § ust. 7
Ustawa z dnia 16 kwietnia 2004 r. o ochronie przyrody
u.o.p. art. 85 § ust. 1 pkt 4
Ustawa z dnia 16 kwietnia 2004 r. o ochronie przyrody
Argumenty
Skuteczne argumenty
Samowolne zniszczenie drzew nie może być usprawiedliwione przesłankami zwalniającymi z opłat za usunięcie drzew. • Zagrożenie bezpieczeństwa lub stan wyższej konieczności nie zwalnia z obowiązku uzyskania zezwolenia na wycinkę i nie uchyla obowiązku zapłaty kary pieniężnej za samowolne zniszczenie. • Radykalne usunięcie korony drzew nie jest zabiegiem pielęgnacyjnym. • Prywatny parking nie jest terenem zieleni publicznej w rozumieniu ustawy. • Ustalenie stanu zdrowotnego drzew na podstawie oględzin i wiedzy pracowników organu jest wystarczające, gdy nie zachodzi potrzeba wiadomości specjalnych.
Odrzucone argumenty
Działania spółki stanowiły zabieg pielęgnacyjny. • Drzewa znajdowały się na terenie zieleni publicznej. • Zniszczenie drzew było konieczne ze względu na zagrożenie bezpieczeństwa ludzi i mienia. • Ustalenie stanu zdrowia drzew wymagało opinii biegłego dendrologa. • Postępowanie organów i Sądu I instancji było wadliwe z powodu braku wyczerpującego zebrania i rozpatrzenia materiału dowodowego.
Godne uwagi sformułowania
Sama ewentualna okoliczność, że drzewo zagraża bezpieczeństwu ludzi lub mieniu nie zwalnia z obowiązku uzyskania zezwolenia na jego wycięcie. • Stan wyższej konieczności [...] musi być stanem nagłym i stwarzającym na tyle poważne zagrożenie dla dóbr prawnych o wyższej wartości niż drzewa lub krzewy [...] że nie można oczekiwać na przybycie uprawnionych służb lub uzyskanie odpowiedniego zezwolenia. • Wojewódzki sąd administracyjny nie stosuje przepisów postępowania administracyjnego i nie prowadzi postępowania dowodowego w sprawie w trybie tych przepisów, lecz kontroluje zastosowanie tych przepisów przez właściwy w sprawie organ administracji publicznej.
Skład orzekający
Piotr Korzeniowski
przewodniczący
Jerzy Stelmasiak
sprawozdawca
Kazimierz Bandarzewski
członek
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Wysoka
Powoływalne dla: "Interpretacja przepisów dotyczących kar pieniężnych za zniszczenie drzew, przesłanek zwalniających z odpowiedzialności (stan wyższej konieczności, zagrożenie bezpieczeństwa), definicji zabiegu pielęgnacyjnego i terenów zieleni, a także zakresu kontroli sądów administracyjnych nad postępowaniem dowodowym w sprawach administracyjnych."
Ograniczenia: Orzeczenie dotyczy specyficznej sytuacji samowolnego zniszczenia drzew i nałożenia kary pieniężnej, a nie sytuacji, gdy wycinka odbywa się na podstawie zezwolenia.
Wartość merytoryczna
Ocena: 7/10
Sprawa dotyczy wysokiej kary pieniężnej za zniszczenie drzew, co jest tematem budzącym zainteresowanie ze względu na ochronę środowiska i koszty ponoszone przez przedsiębiorców. Pokazuje również, jak ważne jest przestrzeganie procedur administracyjnych.
“Ponad pół miliona złotych kary za zniszczenie drzew. Czy można było tego uniknąć?”
Dane finansowe
WPS: 505 680 PLN
Sektor
nieruchomości
Twój asystent do analizy prawnej.
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
- Analiza orzecznictwa i przepisów
- Drafting pism i dokumentów
- Odpowiedzi na pytania prawne
- Pogłębiona analiza z doktryny
Pełny tekst orzeczenia
Oryginalna treść postanowienia (niezmieniona). Otwiera się jako osobna strona.