III OSK 2358/25Dostęp do akt postępowania karnego kpk vs u d i p 5
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuSprawa dotyczyła skargi kasacyjnej M.M. od wyroku WSA w Gdańsku, który oddalił skargę na bezczynność Prokuratora Rejonowego w przedmiocie udostępnienia informacji publicznej. Skarżący domagał się udostępnienia kopii dokumentów z akt postępowania przygotowawczego, powołując się na ustawę o dostępie do informacji publicznej (u.d.i.p.). Prokurator odmówił udostępnienia większości dokumentów, wskazując, że dostęp do akt postępowania karnego regulują przepisy k.p.k., a nie u.d.i.p., zgodnie z art. 1 ust. 2 u.d.i.p. WSA w Gdańsku uznał, że Prokurator nie pozostawał w bezczynności, a żądane informacje nie stanowią informacji publicznej w rozumieniu u.d.i.p. Skarżący kasacyjnie zarzucił naruszenie prawa materialnego, w tym art. 1 ust. 2 u.d.i.p. w zw. z art. 156 § 5b k.p.k. oraz art. 6 ust. 1 pkt 3 lit. e i pkt 4 lit. a u.d.i.p., a także naruszenie przepisów postępowania. Naczelny Sąd Administracyjny oddalił skargę kasacyjną, opierając się na utrwalonym orzecznictwie, w tym uchwale składu 7 sędziów NSA z 9 grudnia 2013 r. (I OPS 7/13). Sąd podkreślił, że przepisy k.p.k. (art. 156 § 1, 5, 5a, 5b) stanowią przepisy szczególne, które w sposób odmienny regulują zasady i tryb dostępu do informacji zawartych w aktach spraw karnych i postępowań przygotowawczych, wyłączając tym samym zastosowanie u.d.i.p. Sąd uznał, że nawet żądanie konkretnych dokumentów z akt sprawy karnej podlega regulacjom k.p.k., a nie u.d.i.p. W konsekwencji, Prokurator nie miał obowiązku wydania decyzji administracyjnej o odmowie udostępnienia informacji publicznej, a skarga na bezczynność była niezasadna.
Przeanalizuj tę sprawę w pełnym kontekście orzecznictwa.
Analiza orzecznictwa · odpowiedzi na pytania · badanie przepisów · drafting pism.
Wartość praktyczna
Siła precedensu: WysokaUstalenie, że dostęp do akt postępowania karnego regulują wyłącznie przepisy k.p.k., a ustawa o dostępie do informacji publicznej nie ma w tym zakresie zastosowania, nawet w odniesieniu do konkretnych dokumentów.
Dotyczy wyłącznie dostępu do akt postępowań karnych i przygotowawczych. Nie wyłącza stosowania u.d.i.p. do innych informacji posiadanych przez prokuraturę, które nie są częścią akt spraw karnych.
Zagadnienia prawne (2)
Czy przepisy ustawy o dostępie do informacji publicznej stosuje się do żądania udostępnienia dokumentów z akt postępowania karnego, czy też wyłączają je przepisy kodeksu postępowania karnego?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Przepisy kodeksu postępowania karnego (art. 156 § 1, 5, 5a, 5b k.p.k.) stanowią przepisy szczególne, które w sposób odmienny regulują zasady i tryb dostępu do informacji zawartych w aktach spraw karnych i postępowań przygotowawczych, wyłączając tym samym zastosowanie ustawy o dostępie do informacji publicznej.
Uzasadnienie
NSA oparł się na uchwale składu 7 sędziów (I OPS 7/13), zgodnie z którą przepisy k.p.k. są lex specialis wobec u.d.i.p. w zakresie dostępu do akt postępowań karnych. Podkreślono, że przepisy te są adresowane do wszystkich, a ich stosowanie zapewnia równość wobec prawa i nie narusza zasady dostępu do informacji publicznej.
Czy organ odmawiający udostępnienia informacji, która nie stanowi informacji publicznej w rozumieniu u.d.i.p., ma obowiązek wydać decyzję administracyjną?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Nie, organ nie ma obowiązku wydania decyzji administracyjnej o odmowie udostępnienia informacji publicznej, jeśli wniosek nie dotyczy informacji publicznej udostępnianej w oparciu o przepisy u.d.i.p.
Uzasadnienie
Obowiązek wydania decyzji o odmowie udostępnienia informacji publicznej (art. 16 ust. 1 u.d.i.p.) dotyczy sytuacji, gdy wniosek dotyczy informacji publicznej udostępnianej na podstawie tej ustawy. W przypadku, gdy zastosowanie mają przepisy szczególne (k.p.k.), nie ma podstaw do wydania decyzji w trybie u.d.i.p.
Rozstrzygnięcie
Przepisy (12)
Główne
u.d.i.p. art. 1 § ust. 2
Ustawa o dostępie do informacji publicznej
Przepisów ustawy nie stosuje się, gdy są one nie do pogodzenia z przepisami ustaw szczególnych, które w sposób odmienny regulują zasady i tryb dostępu do informacji publicznej.
u.d.i.p. art. 16 § ust. 1
Ustawa o dostępie do informacji publicznej
Odmowa udostępnienia informacji publicznej lub umorzenie postępowania następuje w drodze decyzji.
k.p.k. art. 156 § § 1
Kodeks postępowania karnego
Udostępnianie akt sprawy sądowej oraz dawanie możności sporządzenia z nich odpisów lub kopii stronom, obrońcom, pełnomocnikom i przedstawicielom ustawowym. Za zgodą prezesa sądu akta mogą być udostępnione również innym osobom.
k.p.k. art. 156 § § 5
Kodeks postępowania karnego
Dotyczy postępowania przygotowawczego, udostępniania akt.
k.p.k. art. 156 § § 5b
Kodeks postępowania karnego
Dotyczy postępowania przygotowawczego, udostępniania akt.
Pomocnicze
u.d.i.p. art. 4 § ust. 1 pkt 1
Ustawa o dostępie do informacji publicznej
Określa podmiot, do którego skierowano wniosek.
u.d.i.p. art. 5 § ust. 2
Ustawa o dostępie do informacji publicznej
u.d.i.p. art. 14 § ust. 2
Ustawa o dostępie do informacji publicznej
p.p.s.a. art. 151
Ustawa - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Oddalenie skargi jako niezasadnej.
p.p.s.a. art. 149 § § 1 pkt 3
Ustawa - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Oddalenie skargi na bezczynność organu.
p.p.s.a. art. 183 § § 1
Ustawa - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Związanie NSA granicami skargi kasacyjnej.
p.p.s.a. art. 184
Ustawa - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Oddalenie skargi kasacyjnej.
Argumenty
Odrzucone argumenty
Zarzut naruszenia prawa materialnego: art. 1 ust. 2 u.d.i.p. w zw. z art. 156 § 5b k.p.k. poprzez błędne zastosowanie wyłączenia i przyjęcie, że przepisy k.p.k. wyłączają stosowanie u.d.i.p. w sytuacji, gdy art. 156 § 5b k.p.k. reguluje dostęp do akt zakończonego postępowania wyłącznie dla stron na podstawie ich uprawnień procesowych, a nie stanowi odmiennej lub wyłącznej regulacji w stosunku do osób trzecich. • Zarzut naruszenia prawa materialnego: art. 6 ust. 1 pkt 3 lit. e u.d.i.p. oraz art. 6 ust. 1 pkt 4 lit. a u.d.i.p. poprzez błędną wykładnię, polegającą na przyjęciu, że dokumenty zgromadzone w aktach zakończonego postępowania nie stanowią informacji publicznej. • Zarzut naruszenia art. 16 ust. 1 u.d.i.p. poprzez niezastosowanie i akceptację przez Sąd nieprawidłowego działania Prokuratora, polegającego na przyjęciu braku obowiązku wydania decyzji, podczas gdy organ odmawiając udostępnienia informacji z uwagi na to, że nie ma ona charakteru informacji publicznej, zobowiązany był wydać decyzję o odmowie udostępnienia informacji publicznej. • Zarzut naruszenia przepisów postępowania, tj. art. 149 § 1 pkt 3 p.p.s.a. poprzez oddalenie skargi na bezczynność organu, pomimo że Prokurator nie załatwił sprawy w formie przewidzianej prawem (tj. nie wydał decyzji administracyjnej).
Godne uwagi sformułowania
przepisy k.p.k. stanowią przepisy szczególne, o których mowa w art. 1 ust. 2 u.d.i.p., i ustawa ta nie ma do nich zastosowania • żądanie udostępnienia przez prokuratora akt sprawy jako zbioru materiałów zakończonego postępowania przygotowawczego nie jest wnioskiem o udostępnienie informacji publicznej • każdy taki dokument należy bowiem traktować przede wszystkim w kategoriach odpisu (kopii) wydawanej z akt sprawy, niekoniecznie zaś informacji publicznej w nich się znajdującej
Skład orzekający
Hanna Knysiak - Sudyka
sprawozdawca
Mirosław Wincenciak
członek
Przemysław Szustakiewicz
przewodniczący
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Wysoka
Powoływalne dla: "Ustalenie, że dostęp do akt postępowania karnego regulują wyłącznie przepisy k.p.k., a ustawa o dostępie do informacji publicznej nie ma w tym zakresie zastosowania, nawet w odniesieniu do konkretnych dokumentów."
Ograniczenia: Dotyczy wyłącznie dostępu do akt postępowań karnych i przygotowawczych. Nie wyłącza stosowania u.d.i.p. do innych informacji posiadanych przez prokuraturę, które nie są częścią akt spraw karnych.
Wartość merytoryczna
Ocena: 6/10
Sprawa dotyczy konfliktu między dwoma ważnymi przepisami: prawem do informacji publicznej a specyficznymi regulacjami postępowania karnego. Jest to częsty problem praktyczny dla prawników i obywateli.
“Czy prokuratura musi udostępnić akta sprawy karnej na żądanie? NSA wyjaśnia.”
Twój asystent do analizy prawnej.
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka polskie orzecznictwo i aktualne akty prawne.
- Analiza orzecznictwa i przepisów
- Drafting pism i dokumentów
- Odpowiedzi na pytania prawne
- Pogłębiona analiza z doktryny
Powiązane tematy
Pełny tekst orzeczenia
Oryginalna treść postanowienia (niezmieniona). Otwiera się jako osobna strona.