III FSK 510/21Prawo wglądu do akt postępowania egzekucyjnego interes prawny
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuNaczelny Sąd Administracyjny rozpoznał skargę kasacyjną spółki "D." sp. z o.o. od wyroku WSA w Olsztynie, który oddalił skargę spółki na postanowienie Dyrektora IAS w Olsztynie odmawiające wglądu do akt postępowania egzekucyjnego. WSA uznał, że spółka "D.", nie będąc zobowiązanym w rozumieniu ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji, nie miała interesu prawnego w dostępie do akt. Naczelny Sąd Administracyjny uznał skargę kasacyjną za zasadną. Sąd wskazał, że zgodnie z art. 73 § 1 k.p.a. (stosowanym odpowiednio w postępowaniu egzekucyjnym na mocy art. 18 u.p.e.a.), strona ma prawo wglądu do akt sprawy. Kluczowe dla rozstrzygnięcia jest istnienie interesu prawnego, który zgodnie z art. 28 k.p.a. posiada każdy, czyjego interesu prawnego lub obowiązku dotyczy postępowanie lub kto żąda czynności organu ze względu na swój interes prawny. NSA podkreślił, że WSA błędnie ograniczył analizę do definicji zobowiązanego z art. 1a pkt 20 u.p.e.a., pomijając możliwość istnienia interesu prawnego innych podmiotów, których sytuacja prawna może być bezpośrednio dotknięta postępowaniem egzekucyjnym, zwłaszcza gdy egzekucja dotyczy ich majątku. Spółka "D.", której nieruchomość została zajęta, wykazywała taki interes, domagając się wglądu do akt w celu obrony swoich praw. W związku z tym NSA uchylił zaskarżony wyrok i przekazał sprawę do ponownego rozpoznania WSA.
Przeanalizuj tę sprawę w pełnym kontekście orzecznictwa.
Analiza orzecznictwa · odpowiedzi na pytania · badanie przepisów · drafting pism.
Wartość praktyczna
Siła precedensu: WysokaUgruntowanie prawa podmiotów niebędących zobowiązanymi do dostępu do akt postępowania egzekucyjnego, jeśli posiadają interes prawny.
Orzeczenie dotyczy specyficznej sytuacji, gdy egzekucja administracyjna dotyczy majątku osoby trzeciej (np. właściciela nieruchomości obciążonej hipoteką).
Zagadnienia prawne (2)
Czy podmiot, którego nieruchomość jest przedmiotem postępowania egzekucyjnego, ale nie jest zobowiązanym w rozumieniu ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji, posiada interes prawny do wglądu do akt tego postępowania?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Tak, taki podmiot posiada interes prawny do wglądu do akt postępowania egzekucyjnego, ponieważ egzekucja może wpływać na jego sytuację prawną.
Uzasadnienie
Sąd pierwszej instancji błędnie ograniczył analizę interesu prawnego do definicji zobowiązanego z ustawy o postępowaniu egzekucyjnym, pomijając art. 28 k.p.a. i możliwość istnienia interesu prawnego innych podmiotów, których sytuacja prawna jest bezpośrednio dotknięta postępowaniem egzekucyjnym.
Jak należy stosować przepisy Kodeksu postępowania administracyjnego (w tym prawo wglądu do akt) w postępowaniu egzekucyjnym w administracji?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Przepisy k.p.a. stosuje się odpowiednio, co oznacza, że mogą być stosowane wprost, z modyfikacjami lub wcale, w zależności od charakteru regulacji i celu postępowania egzekucyjnego. Prawo wglądu do akt (art. 73 § 1 k.p.a.) stosuje się wprost, gdyż ustawa o postępowaniu egzekucyjnym w administracji nie reguluje tej kwestii inaczej.
Uzasadnienie
Odpowiednie stosowanie przepisów k.p.a. w postępowaniu egzekucyjnym ma na celu uzupełnianie, a nie modyfikowanie przepisów ustawy o postępowaniu egzekucyjnym. Prawo wglądu do akt jest podstawowym prawem strony, które powinno być realizowane, jeśli istnieje interes prawny.
Rozstrzygnięcie
Przepisy (26)
Główne
p.p.s.a. art. 183 § 1
Ustawa - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Sąd rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej.
p.p.s.a. art. 185 § 1
Ustawa - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
NSA uwzględnia skargę kasacyjną i przekazuje sprawę do ponownego rozpoznania.
u.p.e.a. art. 18
Ustawa - o postępowaniu egzekucyjnym w administracji
Stosowanie przepisów k.p.a. w postępowaniu egzekucyjnym.
u.p.e.a. art. 1a § pkt 20
Ustawa - o postępowaniu egzekucyjnym w administracji
Definicja zobowiązanego.
k.p.a. art. 73 § 1
Ustawa - Kodeks postępowania administracyjnego
Prawo strony do wglądu do akt sprawy.
k.p.a. art. 28
Ustawa - Kodeks postępowania administracyjnego
Definicja strony postępowania.
Pomocnicze
p.p.s.a. art. 145 § 1 pkt 1 lit. a
Ustawa - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Zarzut naruszenia przez błędną wykładnię lub niezastosowanie przepisów prawa materialnego.
p.p.s.a. art. 145 § 1 pkt 1 lit. c
Ustawa - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Zarzut naruszenia przepisów postępowania przez ich niewłaściwe zastosowanie.
p.p.s.a. art. 135
Ustawa - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Zarzut naruszenia przepisów postępowania przez ich niewłaściwe zastosowanie.
p.p.s.a. art. 203 § 1
Ustawa - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Podstawa orzekania o kosztach.
p.p.s.a. art. 205 § 2
Ustawa - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Podstawa orzekania o kosztach.
p.p.s.a. art. 207 § 1
Ustawa - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Podstawa orzekania o kosztach.
p.p.s.a. art. 209
Ustawa - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Podstawa orzekania o kosztach.
k.c. art. 140
Ustawa - Kodeks cywilny
Zarzut naruszenia przez pominięcie zastosowania przy ustalaniu stron postępowania egzekucyjnego.
O.p. art. 70 § 8
Ustawa - Ordynacja podatkowa
Zarzut naruszenia przez pominięcie okoliczności przedawnienia zobowiązania.
O.p. art. 59 § 1 pkt 9
Ustawa - Ordynacja podatkowa
Zarzut naruszenia przez pominięcie interesu prawnego skarżącej w sytuacji odpowiedzialności rzeczowej.
u.k.w.h. art. 77
Ustawa - o księgach wieczystych i hipotece
Zarzut naruszenia przez pominięcie okoliczności braku zabezpieczonej należności hipoteką.
u.k.w.h. art. 10 § 1
Ustawa - o księgach wieczystych i hipotece
Zarzut naruszenia przez pominięcie okoliczności braku zabezpieczonej należności hipoteką.
k.p.c. art. 207 § 6
Ustawa - Kodeks postępowania cywilnego
Zarzut naruszenia przez pominięcie okoliczności braku zabezpieczonej należności hipoteką.
k.p.c. art. 842 § 1
Ustawa - Kodeks postępowania cywilnego
Zarzut naruszenia przez niezastosowanie.
k.p.c. art. 843 § 3
Ustawa - Kodeks postępowania cywilnego
Zarzut naruszenia przez niezastosowanie.
u.p.e.a. art. 40 § 2
Ustawa - o postępowaniu egzekucyjnym w administracji
Zarzut naruszenia przez niezastosowanie.
k.p.a. art. 61a § 1
Ustawa - Kodeks postępowania administracyjnego
Zarzut naruszenia przez nieuznanie skarżącej za stronę.
k.p.a. art. 9
Ustawa - Kodeks postępowania administracyjnego
Zarzut naruszenia zasady informowania strony.
k.p.a. art. 10 § 1
Ustawa - Kodeks postępowania administracyjnego
Zarzut naruszenia prawa do czynnego udziału w postępowaniu.
Konstytucja art. 2
Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej
Zarzut naruszenia przez pominięcie okoliczności przedawnienia zobowiązania.
Argumenty
Skuteczne argumenty
WSA błędnie ograniczył analizę interesu prawnego do definicji zobowiązanego z u.p.e.a., pomijając art. 28 k.p.a. i możliwość istnienia interesu prawnego innych podmiotów, których sytuacja prawna jest bezpośrednio dotknięta postępowaniem egzekucyjnym. • Spółka "D.", jako właściciel nieruchomości obciążonej hipoteką, posiada interes prawny w dostępie do akt postępowania egzekucyjnego prowadzonego wobec głównego dłużnika, ponieważ może to wpływać na jej sytuację prawną i możliwość obrony.
Odrzucone argumenty
Zarzut naruszenia art. 140 k.c., art. 70 § 8 O.p. w zw. z art. 2 Konstytucji, art. 77 u.k.w.h., art. 10 ust. 1 u.k.w.h., art. 207 § 6 k.p.c., art. 59 § 1 pkt 9 O.p. został uznany za bezzasadny, gdyż przepisy te nie były stosowane w sprawie. • Zarzut naruszenia art. 10 § 1 k.p.a. w zw. z art. 18 u.p.e.a. uznano za niezasadny ze względu na szczególny charakter postępowania egzekucyjnego. • Zarzut naruszenia art. 61a § 1 k.p.a. w zw. z art. 18 u.p.e.a. uznano za niezasadny, gdyż organ odmówił wglądu do akt po uprzednim przeprowadzeniu postępowania.
Godne uwagi sformułowania
Sąd pierwszej instancji ograniczył się jedynie do przyjęcia, że takim zainteresowanym mógł być jedynie zobowiązany zdefiniowany w art. 1 pkt 20 u.p.e.a. pomijając to, że egzekucja, czyli również treść zebranej w niej dokumentacji, dotyczy sfery prawnej innych określonych podmiotów. • W ocenie NSA nieprawidłowym jest stwierdzenie, że skoro wniosek o udostępnienie akt pochodził od podmiotu, który nie jest zobowiązanym w egzekucji administracyjnej, to uzasadniona była odmowa udostępnienia akt sprawy w przedmiotowej sprawie. • Ograniczając się do oceny sytuacji prawnej skarżącej tylko na podstawie art. 1 pkt 20 u.p.e.a., Wojewódzki Sąd Administracyjny pozbawia ją prawa do oceny, jaka wynika z art. 73 § 1 w zw. z art. 28 k.p.a.
Skład orzekający
Jolanta Sokołowska
przewodniczący
Dominik Gajewski
sędzia
Mirella Łent
sprawozdawca
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Wysoka
Powoływalne dla: "Ugruntowanie prawa podmiotów niebędących zobowiązanymi do dostępu do akt postępowania egzekucyjnego, jeśli posiadają interes prawny."
Ograniczenia: Orzeczenie dotyczy specyficznej sytuacji, gdy egzekucja administracyjna dotyczy majątku osoby trzeciej (np. właściciela nieruchomości obciążonej hipoteką).
Wartość merytoryczna
Ocena: 7/10
Sprawa dotyczy ważnego prawa procesowego – dostępu do akt – i pokazuje, jak sądy interpretują interes prawny w kontekście egzekucji administracyjnej, co jest istotne dla wielu podmiotów.
“Czy właściciel nieruchomości może żądać wglądu do akt egzekucji administracyjnej prowadzonej przeciwko innemu dłużnikowi?”
Twój asystent do analizy prawnej.
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka polskie orzecznictwo i aktualne akty prawne.
- Analiza orzecznictwa i przepisów
- Drafting pism i dokumentów
- Odpowiedzi na pytania prawne
- Pogłębiona analiza z doktryny
Powiązane tematy
Pełny tekst orzeczenia
Oryginalna treść postanowienia (niezmieniona). Otwiera się jako osobna strona.