III CZ 182/22
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuSprawa dotyczyła zażalenia wniesionego przez pozwanego M. K. na wyrok Sądu Okręgowego w Jeleniej Górze. W skład Sądu Najwyższego do rozpoznania tego zażalenia został wyznaczony SSN Jacek Widło, który następnie zażądał swojego wyłączenia od orzekania. Jako podstawę wskazał art. 51 k.p.c. oraz odpowiednio stosowane art. 48-49 k.p.c., a także art. 44[1] § 1 k.p.c. Uzasadnił to treścią wyroku Europejskiego Trybunału Praw Człowieka z 8 listopada 2021 r., z którego wynikało, że orzeczenie wydane przez sąd z udziałem sędziego powołanego na wniosek Krajowej Rady Sądownictwa ukształtowanej w nowym trybie, narusza standard z art. 6 Konwencji o ochronie praw człowieka i podstawowych wolności (sądu ustanowionego ustawą). Sędzia Widło argumentował, że może to prowadzić do nieważności postępowania. Sąd Najwyższy postanowieniem z 5 września 2022 r. stwierdził istnienie przesłanek wyłączenia SSN Jacka Widło. Następnie, w miejsce wyłączonego sędziego, wyznaczono SSN Grzegorza Misiurka. Jednakże Sąd Najwyższy w niniejszym postanowieniu z 6 marca 2023 r. stwierdził, że postanowienie z 5 września 2022 r. jest orzeczeniem nieistniejącym. Uzasadniono to tym, że uwzględnienie wniosku o wyłączenie sędziego opartego na zarzutach dotyczących jego powołania, w świetle orzeczeń Trybunału Konstytucyjnego, jest niedopuszczalne i sprzeczne z Konstytucją RP. Sąd Najwyższy podkreślił, że orzeczenie wydane z naruszeniem mocy wiążącej orzeczeń TK jest wydane 'ultra vires' i rażąco sprzeczne z porządkiem prawnym. W związku z tym, postanowienie o wyłączeniu sędziego zostało uznane za nieistniejące, a żądanie wyłączenia pozostawiono w aktach bez dalszych czynności. Sąd dodał, że nawet skład z udziałem SSN Grzegorza Misiurka budziłby wątpliwości co do zgodności z prawem.
Przeanalizuj tę sprawę w pełnym kontekście orzecznictwa.
Analiza orzecznictwa · odpowiedzi na pytania · badanie przepisów · drafting pism.
Wartość praktyczna
Siła precedensu: WysokaUgruntowanie stanowiska Sądu Najwyższego co do nieistnienia orzeczeń wydanych z naruszeniem Konstytucji RP i orzecznictwa Trybunału Konstytucyjnego, zwłaszcza w kontekście wyłączenia sędziego.
Dotyczy specyficznej sytuacji proceduralnej związanej z wyłączeniem sędziego i jego powołaniem w kontekście reformy sądownictwa.
Zagadnienia prawne (3)
Czy postanowienie Sądu Najwyższego stwierdzające istnienie przesłanek wyłączenia sędziego, oparte na zarzutach dotyczących jego powołania w kontekście orzeczeń ETPC i TK, może być uznane za orzeczenie istniejące w obrocie prawnym?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Nie, takie postanowienie jest orzeczeniem nieistniejącym, ponieważ opiera się na przepisach sprzecznych z Konstytucją RP i orzecznictwem Trybunału Konstytucyjnego, naruszając tym samym moc wiążącą orzeczeń TK.
Uzasadnienie
Sąd Najwyższy uznał, że uwzględnienie wniosku o wyłączenie sędziego, gdy podstawą są zarzuty dotyczące jego powołania w kontekście orzeczeń ETPC i TK, jest niedopuszczalne. Orzeczenie oparte na przepisach wyeliminowanych przez TK jest wydane 'ultra vires' i rażąco sprzeczne z porządkiem prawnym, dlatego nie może wywoływać skutków prawnych i powinno być stwierdzone jego nieistnienie.
Czy postanowienie Sądu Najwyższego o wyłączeniu sędziego, wydane z naruszeniem obowiązujących przepisów, może być skuteczne w obrocie prawnym?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Nie, takie postanowienie, będąc rażąco sprzeczne z Konstytucją RP i ustawami, nie może wywoływać skutków prawnych i powinno być pozbawione tych skutków poprzez stwierdzenie jego nieistnienia.
Uzasadnienie
Orzeczenie sądu, które nie ma uzasadnienia w stanie prawnym i jest z nim rażąco sprzeczne, nie może wywierać skutków prawnych. Sąd Najwyższy podkreślił obowiązek stosowania prawa zgodnego z Konstytucją i ustawami, a w przypadku wadliwości orzeczenia, która nie jest usuwalna w inny sposób, konieczne jest stwierdzenie jego nieistnienia.
Jak należy postąpić z żądaniem niedopuszczalnym lub opartym na wadliwym orzeczeniu?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
W przypadku żądania niepodlegającego rozpoznaniu z uwagi na jego niedopuszczalność lub oparcie na nieistniejącym orzeczeniu, niecelowe jest wyznaczanie składu do jego rozpoznania, a samo żądanie pozostawia się w aktach bez dalszych czynności.
Uzasadnienie
Sąd Najwyższy powołał się na najnowsze orzecznictwo, zgodnie z którym w sytuacji, gdy żądanie jest niedopuszczalne lub opiera się na wadliwym orzeczeniu, należy pozostawić je w aktach bez dalszych czynności, analogicznie do przepisów k.p.c. i ustawy o Sądzie Najwyższym.
Strony
| Nazwa | Typ | Rola |
|---|---|---|
| H. Niestandaryzowany Sekurytyzacyjny Fundusz Inwestycyjny Zamknięty w W. | instytucja | powód |
| M. K. | osoba_fizyczna | pozwany |
Przepisy (14)
Główne
Konstytucja RP art. 190 § 1
Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej
Moc wiążąca orzeczeń Trybunału Konstytucyjnego.
Pomocnicze
k.p.c. art. 51
Kodeks postępowania cywilnego
k.p.c. art. 48
Kodeks postępowania cywilnego
k.p.c. art. 49
Kodeks postępowania cywilnego
k.p.c. art. 44[1] § 1
Kodeks postępowania cywilnego
Konstytucja RP art. 45 § 1
Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej
Prawo do sądu właściwego, w tym także właściwie obsadzonego i bezstronnego.
Konstytucja RP art. 2
Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej
Konstytucja RP art. 7
Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej
Konstytucja RP art. 8 § 2
Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej
k.p.c. art. 398[10] § zd. 2
Kodeks postępowania cywilnego
k.p.c. art. 53[1] § 2
Kodeks postępowania cywilnego
Analogiczne stosowanie do pozostawienia żądania bez dalszych czynności.
u.SN art. 26 § 3
Ustawa z dnia 8 grudnia 2017 r. o Sądzie Najwyższym
Analogiczne stosowanie do pozostawienia żądania bez dalszych czynności.
k.p.c. art. 379 § 4
Kodeks postępowania cywilnego
Wątpliwość co do sprzeczności składu Sądu Najwyższego z przepisami prawa.
Konstytucja RP art. 178 § 1
Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej
Obowiązek stosowania prawa zgodnego z Konstytucją i ustawami.
Argumenty
Skuteczne argumenty
Postanowienie o wyłączeniu sędziego, oparte na zarzutach dotyczących jego powołania w kontekście orzeczeń ETPC i TK, jest sprzeczne z Konstytucją RP i orzecznictwem TK, co czyni je orzeczeniem nieistniejącym. • Orzeczenie wydane z naruszeniem mocy wiążącej orzeczeń TK jest wydane 'ultra vires' i rażąco sprzeczne z porządkiem prawnym, nie może wywoływać skutków prawnych. • W przypadku żądania niedopuszczalnego lub opartego na nieistniejącym orzeczeniu, należy pozostawić je w aktach bez dalszych czynności.
Godne uwagi sformułowania
orzeczenie nieistniejące • narusza standard z art. 6 Konwencji o ochronie praw człowieka i podstawowych wolności (sądu ustanowionego ustawą) • poważne ryzyko traktowania orzeczenia wydanego w takiej sytuacji jak w warunkach nieważności postępowania • niekonstytucyjne, a zatem niedopuszczalne, jest rozpoznanie żądania wyłączenia sędziego, który obejmuje zarzuty odnoszące się do okoliczności jego powołania • orzeczenie takie, jako ignorujące moc powszechnie wiążącą orzeczeń Trybunału Konstytucyjnego (art. 190 ust. 1 Konstytucji RP), jest wydane ultra vires, będąc jednocześnie rażąco sprzecznym z obowiązującym w Polsce porządkiem prawnym • nie może wywierać takich skutków prawnych, jakie wywierają prawidłowe rozstrzygnięcia • pozbawienie skutków prawnych takich orzeczeń • stwierdzenie jego nieistnienia • pozostawia się żądanie w aktach bez żadnych dalszych czynności
Skład orzekający
Mariusz Załucki
przewodniczący
Jacek Widło
członek
Grzegorz Misiurek
członek
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Wysoka
Powoływalne dla: "Ugruntowanie stanowiska Sądu Najwyższego co do nieistnienia orzeczeń wydanych z naruszeniem Konstytucji RP i orzecznictwa Trybunału Konstytucyjnego, zwłaszcza w kontekście wyłączenia sędziego."
Ograniczenia: Dotyczy specyficznej sytuacji proceduralnej związanej z wyłączeniem sędziego i jego powołaniem w kontekście reformy sądownictwa.
Wartość merytoryczna
Ocena: 8/10
Orzeczenie dotyczy fundamentalnych kwestii ustrojowych związanych z praworządnością, niezależnością sądownictwa i mocą wiążącą orzeczeń Trybunału Konstytucyjnego, co jest tematem budzącym duże zainteresowanie.
“Sąd Najwyższy: Postanowienie o wyłączeniu sędziego było tak wadliwe, że nie istniało!”
Twój asystent do analizy prawnej.
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
- Analiza orzecznictwa i przepisów
- Drafting pism i dokumentów
- Odpowiedzi na pytania prawne
- Pogłębiona analiza z doktryny
Pełny tekst orzeczenia
Oryginalna treść postanowienia (niezmieniona). Otwiera się jako osobna strona.