Orzeczenie · 2026-08-25

III CO 825/26Odmowa przekazania sprawy sąd najwyższy 5

Sąd
Sąd Najwyższy
Miejsce
Warszawa
Data
2026-08-25
SNCywilnepostępowanie cywilneWysokanajwyższy
przekazanie sprawydobro wymiaru sprawiedliwościbezstronność sąduwyłączenie sędziegosąd najwyższykpcwłaściwość sądunadużycie prawa procesowego

Sąd Okręgowy w Rybniku, postanowieniem z dnia 6 lipca 2026 r., zwrócił się do Sądu Najwyższego z wnioskiem o przekazanie sprawy do rozpoznania innemu sądowi równorzędnemu. Uzasadnieniem wniosku było przekonanie sądu, że rozpoznanie sprawy przez Sąd Okręgowy w Rybniku nie służyłoby dobru wymiaru sprawiedliwości, ponieważ powód pozwał wszystkich sędziów I i II Wydziału Cywilnego, a także niektórych sędziów z innych wydziałów tego sądu oraz sędziów sądów rejonowych z jego okręgu. Pozwanym w sprawie jest Sędzia Sądu Rejonowego w Rybniku. Sąd Okręgowy uznał, że taka sytuacja może stwarzać przekonanie o braku warunków do bezstronnego rozpoznania sprawy. Sąd Najwyższy, rozpatrując wniosek, przypomniał, że zgodnie z art. 441 § 1 k.p.c. przekazanie sprawy innemu sądowi równorzędnemu jest możliwe, gdy wymaga tego dobro wymiaru sprawiedliwości, w szczególności wzgląd na społeczne postrzeganie sądu jako organu bezstronnego. Podkreślono jednak, że przepis ten stanowi odstępstwo od konstytucyjnego prawa do sądu i powinien być stosowany ze szczególną powściągliwością. Sąd Najwyższy zaznaczył, że mechanizm ten dotyczy okoliczności związanych z sądem w znaczeniu ustrojowym, a nie z konkretnymi sędziami. Ponadto, wskazano, że nie może on zastępować innych instrumentów procesowych, takich jak wyłączenie sędziego (art. 48, 49 k.p.c.), które są wystarczające do zapewnienia bezstronności. Sąd Najwyższy podkreślił również, że nadużywanie uprawnień procesowych przez stronę nie może stanowić podstawy do przekazania sprawy. W świetle powyższych rozważań, Sąd Najwyższy uznał, że przedstawione przez Sąd Okręgowy okoliczności nie dają podstaw do zastosowania art. 441 k.p.c. i odmówił przekazania sprawy.

Asystent · analiza prawna

Przeanalizuj tę sprawę w pełnym kontekście orzecznictwa.

Analiza orzecznictwa · odpowiedzi na pytania · badanie przepisów · drafting pism.

Wypróbuj Asystenta

Wartość praktyczna

Siła precedensu: Wysoka
Do czego można powołać

Interpretacja i ścisłe stosowanie art. 441 k.p.c. dotyczącego przekazywania spraw ze względu na dobro wymiaru sprawiedliwości, podkreślenie roli innych instrumentów procesowych (wyłączenie sędziego) oraz niedopuszczalność nadużywania prawa procesowego.

Ograniczenia stosowania

Dotyczy specyficznej sytuacji, w której sąd niższej instancji sam wnioskuje o przekazanie sprawy z powodu pozwania przez powoda sędziów.

Zagadnienia prawne (1)

Czy pozwanie przez powoda wszystkich sędziów wydziałów cywilnych sądu okręgowego oraz sędziów sądów rejonowych z okręgu tego sądu, a także pozwanego będącego sędzią, stanowi wystarczającą podstawę do przekazania sprawy do rozpoznania innemu sądowi równorzędnemu ze względu na dobro wymiaru sprawiedliwości?Ratio decidendi

Odpowiedź sądu

Nie, samo pozwanie sędziów nie stanowi wystarczającej podstawy do przekazania sprawy do innego sądu, jeśli istnieją inne instrumenty procesowe, takie jak wyłączenie sędziego, które mogą zapewnić bezstronność.

Uzasadnienie

Sąd Najwyższy podkreślił, że art. 441 k.p.c. powinien być stosowany ściśle i ze szczególną powściągliwością, ponieważ stanowi odstępstwo od prawa do sądu. Przekazanie sprawy powinno nastąpić w sytuacjach związanych z sądem w znaczeniu ustrojowym, a nie z konkretnymi sędziami. Mechanizm ten nie może zastępować innych środków, jak wyłączenie sędziego, które są wystarczające do zapewnienia bezstronności. Nadużywanie uprawnień procesowych przez stronę również nie może być podstawą do przekazania sprawy.

Rozstrzygnięcie

Decyzja
Odmowa przekazania sprawy do rozpoznania innemu sądowi równorzędnemu

Strony

NazwaTypRola
J.J.osoba_fizycznapowód
S.R.osoba_fizycznapozwany

Przepisy (8)

Główne

k.p.c. art. 441 § 1

Kodeks postępowania cywilnego

Sąd Najwyższy może przekazać sprawę do rozpoznania innemu sądowi równorzędnemu z sądem występującym, jeżeli wymaga tego dobro wymiaru sprawiedliwości, w szczególności wzgląd na społeczne postrzeganie sądu jako organu bezstronnego. Przepis ten powinien być wykładany ściśle i stosowany ze szczególną powściągliwością.

Pomocnicze

Konstytucja art. 45 § 1

Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej

Prawo obywatela do rozpoznania jego sprawy przez wyznaczony ustawą właściwy miejscowo i rzeczowo sąd.

k.p.c. art. 48

Kodeks postępowania cywilnego

Instytucja wyłączenia sędziego jako środek zabezpieczający prawo strony do rozpoznania jej sprawy przez bezstronny sąd.

k.p.c. art. 49

Kodeks postępowania cywilnego

Instytucja wyłączenia sędziego jako środek zabezpieczający prawo strony do rozpoznania jej sprawy przez bezstronny sąd.

k.p.c. art. 41

Kodeks postępowania cywilnego

Niedopuszczalność nadużywania przez stronę uprawnień procesowych.

k.p.c. art. 44

Kodeks postępowania cywilnego

Jako jeden z instrumentów umożliwiających rozpoznanie sprawy przez sąd inny, niż właściwy.

k.p.c. art. 442

Kodeks postępowania cywilnego

Jako jeden z instrumentów umożliwiających rozpoznanie sprawy przez sąd inny, niż właściwy.

k.p.c. art. 481

Kodeks postępowania cywilnego

Jako jeden z instrumentów umożliwiających rozpoznanie sprawy przez sąd inny, niż właściwy.

Argumenty

Skuteczne argumenty

Art. 441 k.p.c. powinien być stosowany ściśle i z powściągliwością. • Przekazanie sprawy dotyczy okoliczności ustrojowych sądu, a nie konkretnych sędziów. • Istnieją inne instrumenty procesowe (np. wyłączenie sędziego) zapewniające bezstronność. • Nadużywanie uprawnień procesowych nie może być podstawą do przekazania sprawy.

Odrzucone argumenty

Pozwanie wszystkich sędziów wydziałów cywilnych i sędziów sądów rejonowych uzasadnia przekazanie sprawy ze względu na dobro wymiaru sprawiedliwości.

Godne uwagi sformułowania

dobro wymiaru sprawiedliwości • społeczne postrzeganie sądu jako organu bezstronnego • powinien być wykładany ściśle i stosowany ze szczególną powściągliwością • może budować przekonanie o łatwości manipulowania ich ustawową właściwością • nie może być postrzegany jako środek służący rozwiązywaniu problemów organizacyjnych • nie może stanowić podstawy przekazania sprawy nadużywanie przez stronę / uczestnika postępowania uprawnień procesowych

Skład orzekający

Ewa Stefańska

przewodniczący-sprawozdawca

Informacje dodatkowe

Wartość precedensowa

Siła: Wysoka

Powoływalne dla: "Interpretacja i ścisłe stosowanie art. 441 k.p.c. dotyczącego przekazywania spraw ze względu na dobro wymiaru sprawiedliwości, podkreślenie roli innych instrumentów procesowych (wyłączenie sędziego) oraz niedopuszczalność nadużywania prawa procesowego."

Ograniczenia: Dotyczy specyficznej sytuacji, w której sąd niższej instancji sam wnioskuje o przekazanie sprawy z powodu pozwania przez powoda sędziów.

Wartość merytoryczna

Ocena: 6/10

Sprawa pokazuje, jak sąd najwyższy interpretuje wąskie przesłanki do przekazania sprawy, co jest istotne dla zrozumienia granic ingerencji w ustalony porządek prawny. Pokazuje też, jak można przeciwdziałać próbom manipulacji procesowej.

“Czy pozwanie sędziów zawsze oznacza, że sprawa trafi do innego sądu? Sąd Najwyższy wyjaśnia.”

Asystent AI dla prawników

Twój asystent do analizy prawnej.

Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka polskie orzecznictwo i aktualne akty prawne.

  • Analiza orzecznictwa i przepisów
  • Drafting pism i dokumentów
  • Odpowiedzi na pytania prawne
  • Pogłębiona analiza z doktryny
Wypróbuj Asystenta AI za darmo

Powiązane przepisy

Powiązane tematy

Pełny tekst orzeczenia

Oryginalna treść postanowienia (niezmieniona). Otwiera się jako osobna strona.

Przeczytaj pełny tekst