III CO 825/26

III CO 825/26 
 
 
  
POSTANOWIENIE 
 
  
25 sierpnia 2026 r. 
Sąd Najwyższy w Izbie Cywilnej w składzie: 
  
SSN Ewa Stefańska 
  
na posiedzeniu niejawnym 25 sierpnia 2026 r. w Warszawie 
w sprawie z powództwa J.J. 
przeciwko S.R. 
o zapłatę, 
na skutek wystąpienia przez Sąd Okręgowy w Rybniku 
postanowieniem z 6 lipca 2026 r., I C 2801/24, 
o przekazanie do sądu równorzędnego, 
  
odmawia przekazania sprawy do rozpoznania innemu sądowi 
równorzędnemu. 
  
(M.T.)  
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 

III CO 825/26 
2 
 
  
UZASADNIENIE 
 
Postanowieniem z 6 lipca 2026 r. Sąd Okręgowy w Rybniku, na podstawie art. 
441 k.p.c., zwrócił się do Sądu Najwyższego o przekazanie do rozpoznania innemu 
sądowi równorzędnemu sprawy z powództwa J.J. przeciwko S.R. Wskazał, że 
rozpoznanie sprawy przez Sąd Okręgowy w Rybniku nie będzie służyć dobru 
wymiary sprawiedliwości, powód bowiem pozwał wszystkich sędziów I i II Wydziału 
Cywilnego. Powód pozwał również niektórych sędziów nie tylko z innych Wydziałów 
Sądu Okręgowego w Rybniku, lecz również sędziów sądów Rejonowych z okręgu 
Sądu Okręgowego w Rybniku. Pozwany jest Sędzią Sądu Rejonowego w Rybniku. 
Rozpoznanie sprawy przez Sąd Okręgowy w Rybniku może stwarzać przekonanie o 
braku warunków do bezstronnego rozpoznania sprawy. Zdaniem Sądu Okręgowego 
w tym stanie rzeczy dobro wymiaru sprawiedliwości przemawia za uznaniem, że 
sprawę powinien rozpoznać inny równorzędny sąd. 
Sąd Najwyższy zważył, co następuje: 
Zgodnie z art. 441 § 1 k.p.c. Sąd Najwyższy może przekazać sprawę do 
rozpoznania innemu sądowi równorzędnemu z sądem występującym, jeżeli wymaga 
tego dobro wymiaru sprawiedliwości, w szczególności wzgląd na społeczne 
postrzeganie sądu jako organu bezstronnego. Ustawa nie definiuje pojęcia „dobro 
wymiaru sprawiedliwości”; niewątpliwe jednak należy je intepretować w kontekście 
wartości istotnych dla systemu wymiaru sprawiedliwości z punktu widzenia jego 
zadań i celów oraz cech, jakimi powinien się charakteryzować, do których należy, 
między innymi, sprawne, bezstronne i skuteczne zapewnianie obywatelom ochrony 
prawnej, w tym rozwiązywanie powstałych między nimi sporów (zob. postanowienie 
SN z 19 lutego 2026 r., III CO 105/26). 
 Artykuł 441 k.p.c. stanowi odstępstwo od konstytucyjnie chronionego prawa 
obywatela do rozpoznania jego sprawy przez wyznaczony ustawą właściwy 
miejscowo i rzeczowo sąd (art. 45 ust. 1 Konstytucji), stąd powinien być wykładany 
ściśle i stosowany ze szczególną powściągliwością (zob. postanowienie SN 
z 3 marca 2023 r., III CO 85/23). Zbyt pochopne przekazywanie sprawy innemu 
sądowi równorzędnemu nie służy wytwarzaniu w społeczeństwie przekonania 
o bezstronności sądów, lecz przeciwnie – może budować przekonanie o łatwości 

III CO 825/26 
3 
 
manipulowania ich ustawową właściwością (zob. postanowienie SN z 20 lutego 
2026 r., III CO 68/26, i cytowane tam orzecznictwo).  
Zauważyć należy, że przekazanie sprawy na podstawie przywołanej regulacji 
może nastąpić w sytuacji, gdy rozpoznanie sprawy w danym sądzie, bez względu na 
to, przez którego sędziego, godziłoby w dobro wymiaru sprawiedliwości. Chodzi 
zatem, co do zasady, o tego rodzaju okoliczności, które są powiązane z danym 
sądem w znaczeniu ustrojowym (instytucjonalnym), a nie z konkretnym sędzią czy 
nawet większą liczbą sędziów.  
Mechanizm przewidziany w art. 441 k.p.c. nie może być - przy tym - 
postrzegany jako środek służący rozwiązywaniu problemów organizacyjnych, czy też 
zastępować inne instrumenty umożliwiające rozpoznanie sprawy przez sąd inny, niż 
właściwy według przepisów ustawy procesowej (zob. np. art. 44, 442, 481 k.p.c.). 
Podkreślenia wymaga także, że przesłanki stosowania art. 441 k.p.c. nie mogą być 
tożsame z przesłankami 
zastosowania 
innych 
instrumentów 
procesowych 
stworzonych w celu zabezpieczenia standardu rozpoznawania sprawy przez 
bezstronny sąd, w szczególności wskazanych w art. 48 lub art. 49 k.p.c. Skoro 
instytucja wyłączenia sędziego wystarcza do zabezpieczenia prawa strony 
do rozpoznania jej sprawy przez bezstronny sąd, to nie występuje konieczność 
modyfikowania 
określonej 
na 
podstawie 
ustawy 
właściwości 
sądu 
przy 
wykorzystaniu art. 441 k.p.c. (zob. postanowienie SN z 25 czerwca 2025 r., III CO  
653/25).  
Należy także wyraźnie zaakcentować, że nie może stanowić podstawy 
przekazania sprawy nadużywanie przez stronę / uczestnika postępowania uprawnień 
procesowych (art. 41 k.p.c.). Konieczność zagwarantowania rozpoznania sprawy bez 
nieuzasadnionej zwłoki (art. 45 ust. 1 Konstytucji) nakłada na sąd obowiązek 
podjęcia konsekwentnych i stanowczych działań, a także wykorzystania wszystkich 
dostępnych instrumentów procesowych, aby przeciwdziałać zachowaniom strony, 
kwalifikowanym jako nadużycie uprawnień procesowych (zob. postanowienie SN 
z 4 lutego 2026 r., III CO 15/26). 
Mając powyższe na względzie, stwierdzić należy, że przedstawione przez Sąd 
Okręgowy w Rybniku okoliczności nie dają podstaw do zastosowania art. 441 k.p.c. 
i przekazania sprawy do rozpoznania innemu sądowi równorzędnemu.  
Z tych względów Sąd Najwyższy orzekł, jak w sentencji.  

III CO 825/26 
4 
 
  
  
(M.T.) 
[SOP]