III CA 1686/17
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuSprawa dotyczyła roszczenia o zapłatę odszkodowania przeciwko Towarzystwu (...) Spółce Akcyjnej z siedzibą w W., wywodzącego się z działalności pośrednika w obrocie nieruchomościami, G. S. Sąd Rejonowy zasądził na rzecz powódki I. Z. kwotę 55 388 zł wraz z odsetkami oraz zwrot kosztów procesu. Pozwany ubezpieczyciel zaskarżył ten wyrok w apelacji, podnosząc szereg zarzutów dotyczących zarówno ustaleń faktycznych, jak i naruszeń prawa materialnego. Kluczowym argumentem pozwanego było twierdzenie o nieważności umowy ubezpieczenia z powodu braku wymaganej licencji zawodowej przez G. S. w momencie jej zawierania. Sąd Okręgowy, rozpoznając apelację, przyjął ustalenia faktyczne Sądu I instancji za własne i uznał zarzuty apelacji za niezasadne. Sąd podkreślił, że nawet jeśli umowa ubezpieczenia nie miała charakteru obowiązkowego z powodu braku licencji pośrednika, mogła być skutecznie zawarta jako umowa dobrowolna. Ubezpieczyciel, zawierając umowę i pobierając składki, wziął na siebie ryzyko z tym związane. Sąd odrzucił argumentację o nieważności umowy z powodu wprowadzenia w błąd, wskazując, że pozwany nie wykazał przesłanek do uchylenia się od skutków prawnych oświadczenia woli. Podkreślono, że profesjonalny ubezpieczyciel powinien weryfikować posiadanie licencji przez podmioty ubezpieczane, a zaniechanie tej weryfikacji obciąża jego. W przypadku nieważności umowy, odpowiedzialność ubezpieczyciela mogłaby być oparta na przepisach o odpowiedzialności deliktowej (art. 415 KC), gdyż wystawiona polisa uwiarygodniła pośrednika w oczach powódki, a zaniechanie weryfikacji przez ubezpieczyciela doprowadziło do szkody. Sąd Okręgowy oddalił apelację jako bezzasadną i orzekł o kosztach postępowania apelacyjnego.
Przeanalizuj tę sprawę w pełnym kontekście orzecznictwa.
Analiza orzecznictwa · odpowiedzi na pytania · badanie przepisów · drafting pism.
Zagadnienia prawne (3)
Czy umowa ubezpieczenia odpowiedzialności cywilnej pośrednika w obrocie nieruchomościami jest ważna, jeśli pośrednik w momencie jej zawarcia nie posiadał wymaganej licencji zawodowej?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Tak, umowa może być ważna jako dobrowolne ubezpieczenie, a ubezpieczyciel ponosi odpowiedzialność za szkody.
Uzasadnienie
Sąd uznał, że brak licencji nie powoduje automatycznej nieważności umowy ubezpieczenia, która może być traktowana jako dobrowolna. Ubezpieczyciel, jako profesjonalista, ma obowiązek weryfikacji posiadania licencji, a jego zaniechanie w tym zakresie, jak i pobieranie składek, świadczy o przyjęciu ryzyka i skuteczności umowy.
Czy ubezpieczyciel ponosi odpowiedzialność za szkodę wyrządzoną przez pośrednika nieruchomości, który nie posiadał licencji, mimo że umowa ubezpieczenia mogła być uznana za nieważną?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Tak, ubezpieczyciel ponosi odpowiedzialność, zarówno na podstawie umowy (jako dobrowolnego ubezpieczenia), jak i na zasadach deliktowych (art. 415 KC) z powodu zaniechania należytej staranności.
Uzasadnienie
Sąd stwierdził, że nawet jeśli umowa ubezpieczenia byłaby nieważna, wystawiona polisa uwiarygodniła pośrednika w oczach klienta, a zaniechanie weryfikacji przez ubezpieczyciela doprowadziło do szkody. Zachodzi normalny związek przyczynowy między działaniem (zaniechaniem) ubezpieczyciela a szkodą, a profesjonalny charakter działalności ubezpieczyciela uzasadnia przypisanie mu winy.
Czy sąd odwoławczy musi powtarzać ustalenia faktyczne sądu pierwszej instancji, jeśli przyjmuje je za własne?
Odpowiedź sądu
Nie, sąd odwoławczy nie musi powtarzać ustaleń, wystarczy stwierdzenie, że przyjmuje je za własne.
Uzasadnienie
Sąd odwoławczy powołuje się na utrwalone orzecznictwo Sądu Najwyższego, zgodnie z którym w sytuacji orzekania na podstawie materiału zgromadzonego w pierwszej instancji, sąd odwoławczy może przyjąć ustalenia sądu niższej instancji za własne bez potrzeby ich ponownego przytaczania.
Strony
| Nazwa | Typ | Rola |
|---|---|---|
| I. Z. | osoba_fizyczna | powód |
| Towarzystwo (...) Spółka Akcyjna z siedzibą w W. | spółka | pozwany |
| G. S. | osoba_fizyczna | pośrednik w obrocie nieruchomościami |
Przepisy (20)
Główne
k.c. art. 415
Kodeks cywilny
Przesłanki odpowiedzialności deliktowej.
k.p.c. art. 385
Kodeks postępowania cywilnego
Oddalenie apelacji.
k.p.c. art. 98
Kodeks postępowania cywilnego
Zasada odpowiedzialności strony za wynik sprawy (koszty).
Pomocnicze
k.c. art. 65 § § 1 i 2
Kodeks cywilny
Wadliwa wykładnia oświadczenia woli strony pozwanej wnoszącej apelację w przedmiocie umowy ubezpieczenia odpowiedzialności cywilnej.
k.c. art. 58
Kodeks cywilny
Nieważność umowy.
k.c. art. 86 § § 1
Kodeks cywilny
Wadliwa wykładnia oświadczenia woli strony pozwanej wnoszącej apelację w przedmiocie umowy ubezpieczenia odpowiedzialności cywilnej.
k.c. art. 416
Kodeks cywilny
Odpowiedzialność za szkodę wyrządzoną przez własne działanie lub zaniechanie.
k.c. art. 355 § § 1 i 2
Kodeks cywilny
Należyta staranność.
Rozporządzenie Ministra Finansów art. 3 pkt 2
Wyłączenie odpowiedzialności ubezpieczyciela w przypadku braku licencji.
Rozporządzenie Ministra Finansów art. 2
Zakres ubezpieczenia odpowiedzialności cywilnej pośrednika w obrocie nieruchomościami.
u.g.n. art. 181
Ustawa o gospodarce nieruchomościami
Obowiązkowe ubezpieczenie odpowiedzialności cywilnej pośrednika w obrocie nieruchomościami.
u.g.n. art. 179
Ustawa o gospodarce nieruchomościami
Zakres czynności pośrednika w obrocie nieruchomościami.
Ustawa o ubezpieczeniach obowiązkowych art. 5 ust. 2
Zakres stosowania ustawy do ubezpieczeń OC dla pośredników w obrocie nieruchomościami.
Konstytucja RP art. 2
Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej
Zasada demokratycznego państwa prawnego.
k.c. art. 3
Kodeks cywilny
Zasada swobody umów.
k.c. art. 822
Kodeks cywilny
Zakres odpowiedzialności ubezpieczyciela.
k.c. art. 827
Kodeks cywilny
Wyłączenie odpowiedzialności ubezpieczyciela.
k.c. art. 88 § § 1 i 2
Kodeks cywilny
Uchylenie się od skutków prawnych oświadczenia woli złożonego pod wpływem błędu.
k.c. art. 361 § § 1
Kodeks cywilny
Normalny związek przyczynowy.
k.c. art. 353[1]
Kodeks cywilny
Zasada swobody umów.
Argumenty
Skuteczne argumenty
Umowa ubezpieczenia może być skuteczna jako dobrowolne ubezpieczenie nawet bez posiadania licencji przez pośrednika. • Ubezpieczyciel ponosi odpowiedzialność za szkodę wynikłą z zaniechania weryfikacji posiadania licencji przez pośrednika. • Wystawiona polisa uwiarygodniła pośrednika w oczach klienta, co doprowadziło do szkody. • Profesjonalny ubezpieczyciel powinien weryfikować status podmiotów ubezpieczanych.
Odrzucone argumenty
Umowa ubezpieczenia jest nieważna z powodu braku licencji zawodowej pośrednika. • Brak licencji pośrednika wyłącza odpowiedzialność ubezpieczyciela. • Sąd pierwszej instancji dokonał błędnej oceny materiału dowodowego i naruszył przepisy prawa materialnego. • Pozwany został wprowadzony w błąd przez pośrednika.
Godne uwagi sformułowania
nie można zgodzić się z prezentowanym przez apelującego rozumowaniem a minori ad maius • nie będzie to wówczas ubezpieczenie obowiązkowe, lecz dobrowolone • nie można również zgodzić się z prezentowanym przez apelującego rozumowaniem a minori ad maius, które sprowadza się do tego, że skoro ubezpieczonemu nie przysługuje ochrona ubezpieczeniowa po utracie licencji zawodowej, to tym bardziej nie przysługuje ona jeśli nigdy takiej licencji nie posiadał. • nie można również zgodzić się z prezentowanym przez apelującego rozumowaniem a minori ad maius, które sprowadza się do tego, że skoro ubezpieczonemu nie przysługuje ochrona ubezpieczeniowa po utracie licencji zawodowej, to tym bardziej
Informacje dodatkowe
Dane finansowe
WPS: 55 388 PLN
odszkodowanie: 55 388 PLN
zwrot kosztów procesu: 7200 PLN
Twój asystent do analizy prawnej.
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
- Analiza orzecznictwa i przepisów
- Drafting pism i dokumentów
- Odpowiedzi na pytania prawne
- Pogłębiona analiza z doktryny
Pełny tekst orzeczenia
Oryginalna treść postanowienia (niezmieniona). Otwiera się jako osobna strona.