III CA 1152/14
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuPowód Z. K. wniósł o zasądzenie od Skarbu Państwa – Regionalnego Zarządu Gospodarki Wodnej kwoty 1.116,65 zł, twierdząc, że zapłacił nienależny czynsz dzierżawny. Sąd Rejonowy w Gliwicach oddalił powództwo, uznając, że czynsz został naliczony prawidłowo. Powód zaskarżył ten wyrok, zarzucając naruszenie art. 77 § 1 k.c. i art. 693 § 1 k.c. poprzez niezastosowanie lub błędną wykładnię, wskazując na sprzeczność § 12 umowy dzierżawy z prawem i konieczność pisemnej zmiany stawek czynszu. Sąd Okręgowy w Gliwicach oddalił apelację. Sąd odwoławczy uznał, że choć § 12 umowy w części dotyczącej jednostronnej zmiany stawek czynszu był nieważny jako sprzeczny z zasadami współżycia społecznego i naturą umowy, to doszło do dorozumianego uzgodnienia zmiany wysokości czynszu, co potwierdzała wystawiona i opłacona faktura. W konsekwencji, zapłata dokonana przez powoda była wykonaniem umowy, a nie świadczeniem nienależnym, co czyniło powództwo bezzasadnym.
Przeanalizuj tę sprawę w pełnym kontekście orzecznictwa.
Analiza orzecznictwa · odpowiedzi na pytania · badanie przepisów · drafting pism.
Wartość praktyczna
Siła precedensu: ŚredniaInterpretacja klauzul umownych dotyczących zmiany czynszu dzierżawnego, zasady współżycia społecznego w stosunkach umownych, skutki prawne niedochowania formy pisemnej przy zmianie umowy, dorozumiane uzgodnienie zmiany warunków umowy.
Dotyczy specyficznej sytuacji umowy dzierżawy nieruchomości, gdzie kluczowa była interpretacja konkretnych postanowień umownych i okoliczności faktycznych.
Zagadnienia prawne (3)
Czy jednostronna zmiana stawek czynszu dzierżawnego przez wydzierżawiającego, przewidziana w umowie, jest ważna?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Nie, jednostronna zmiana stawek czynszu dzierżawnego przewidziana w umowie jest nieważna jako sprzeczna z zasadami współżycia społecznego i naturą umowy.
Uzasadnienie
Sąd uznał, że postanowienie umowy uprawniające wydzierżawiającego do jednostronnego wyznaczania stawek czynszu dzierżawnego jest sprzeczne z naturą umowy dwustronnie zobowiązującej i dyskryminuje dzierżawców, a tym samym jest sprzeczne z zasadami współżycia społecznego, co skutkuje jego nieważnością na podstawie art. 58 § 2 k.c. i art. 353¹ k.c.
Czy zapłata czynszu dzierżawnego, mimo wadliwości postanowień umownych dotyczących jego zmiany, stanowi świadczenie nienależne?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Nie, jeśli doszło do dorozumianego uzgodnienia zmiany wysokości czynszu, zapłata jest wykonaniem umowy i nie stanowi świadczenia nienależnego.
Uzasadnienie
Sąd uznał, że mimo nieważności postanowienia o jednostronnej zmianie stawek, doszło do dorozumianego uzgodnienia zmiany czynszu, co potwierdziła wystawiona i opłacona faktura. Zapłata przez powoda nastąpiła w wykonaniu umowy, a nie jako świadczenie nienależne.
Czy zmiana wysokości czynszu dzierżawnego wymaga zachowania formy pisemnej, jeśli umowa została zawarta w formie pisemnej?
Odpowiedź sądu
Tak, jeśli umowa została zawarta w formie pisemnej, jej zmiana, w tym dotycząca wysokości czynszu, wymaga zachowania formy pisemnej, choć jej niedochowanie rodzi skutki z art. 74 § 2 k.c. (możliwość dowodzenia świadczenia)
Uzasadnienie
Sąd odwołał się do art. 77 § 1 k.c., zgodnie z którym uzupełnienie i zmiana umowy zawartej w formie pisemnej wymagają zachowania tej samej formy. Niedochowanie formy pisemnej przy zmianie czynszu nie powoduje nieważności, ale ogranicza możliwość dowodzenia tej zmiany.
Strony
| Nazwa | Typ | Rola |
|---|---|---|
| Z. K. | osoba_fizyczna | powód |
| Skarb Państwa - Regionalny Zarząd Gospodarki Wodnej w G. | organ_państwowy | pozwany |
Przepisy (9)
Główne
k.c. art. 58 § § 2
Kodeks cywilny
Nieważność czynności prawnej sprzecznej z zasadami współżycia społecznego.
k.c. art. 353 § 1
Kodeks cywilny
Zasada swobody umów, z ograniczeniem do zgodności z naturą stosunku prawnego, przepisami ustawy i zasadami współżycia społecznego.
k.c. art. 693 § 1
Kodeks cywilny
Definicja umowy dzierżawy.
k.p.c. art. 410 § 2
Kodeks postępowania cywilnego
Definicja świadczenia nienależnego w kontekście bezpodstawnego wzbogacenia.
k.p.c. art. 385
Kodeks postępowania cywilnego
Podstawa prawna oddalenia apelacji.
k.p.c. art. 98
Kodeks postępowania cywilnego
Zasada odpowiedzialności za wynik procesu w zakresie kosztów.
Pomocnicze
k.c. art. 77 § 1
Kodeks cywilny
Wymóg zachowania formy pisemnej dla zmiany umowy zawartej w formie pisemnej.
k.c. art. 74 § 2
Kodeks cywilny
Możliwość dowodzenia istnienia umowy lub jej zmiany w postępowaniu dowodowym, mimo niedochowania formy pisemnej, w określonych przypadkach.
k.p.c. art. 102
Kodeks postępowania cywilnego
Możliwość odstąpienia od obciążania strony kosztami procesu w szczególnie uzasadnionych wypadkach.
Argumenty
Skuteczne argumenty
Dorozumiane uzgodnienie zmiany wysokości czynszu dzierżawnego poprzez przyjęcie i opłacenie faktury. • Zapłata czynszu nastąpiła w wykonaniu umowy, a nie jako świadczenie nienależne.
Odrzucone argumenty
Naruszenie art. 77 § 1 k.c. poprzez niezastosowanie, co doprowadziło do uznania, iż przepis § 12 umowy dzierżawy w zakresie odnoszącym się do stawek czynszu dzierżawnego nie jest sprzeczny z powszechnie obowiązującym prawem. • Naruszenie art. 693 § 1 k.c. poprzez jego błędną wykładnię polegającą na tym, iż do zmiany stawki czynszu dzierżawnego nie jest wymagana wyraźna zgoda obu stron stosunku prawnego.
Godne uwagi sformułowania
postanowienia te nie dotyczą zmiany stawek czynszu dzierżawnego (zd. 2) • w istocie uprawniono wydzierżawiającego do jednostronnego arbitralnego wyznaczania stawek czynszu dzierżawnego oraz wyłączono obowiązek dochowania przy tej zmianie formy pisemnej po rygorem nieważności • sprzeciwiają się zawiązanemu w jej wyniku stosunkowi prawnemu, dyskryminują dzierżawców i tym samym są również sprzeczne z zasadami współżycia • doszło do dorozumianego uzgodnienia zmiany wysokości czynszu dzierżawnego
Skład orzekający
Leszek Dąbek
przewodniczący-sprawozdawca
Lucyna Morys - Magiera
członek
Maryla Majewska – Lewandowska
członek
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Średnia
Powoływalne dla: "Interpretacja klauzul umownych dotyczących zmiany czynszu dzierżawnego, zasady współżycia społecznego w stosunkach umownych, skutki prawne niedochowania formy pisemnej przy zmianie umowy, dorozumiane uzgodnienie zmiany warunków umowy."
Ograniczenia: Dotyczy specyficznej sytuacji umowy dzierżawy nieruchomości, gdzie kluczowa była interpretacja konkretnych postanowień umownych i okoliczności faktycznych.
Wartość merytoryczna
Ocena: 6/10
Sprawa pokazuje, jak sąd interpretuje klauzule umowne dotyczące zmiany czynszu, szczególnie gdy jedna strona ma przewagę. Pokazuje też, jak ważne jest przestrzeganie formy pisemnej i jak można udowodnić zmianę umowy w inny sposób.
“Czy jednostronna zmiana czynszu dzierżawnego jest legalna? Sąd Okręgowy wyjaśnia.”
Dane finansowe
WPS: 1116,65 PLN
Sektor
rolnictwo
Twój asystent do analizy prawnej.
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
- Analiza orzecznictwa i przepisów
- Drafting pism i dokumentów
- Odpowiedzi na pytania prawne
- Pogłębiona analiza z doktryny
Pełny tekst orzeczenia
Oryginalna treść postanowienia (niezmieniona). Otwiera się jako osobna strona.