II OSK 2014/22
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuNaczelny Sąd Administracyjny (NSA) rozpoznał skargę kasacyjną Szefa Urzędu do Spraw Cudzoziemców od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego (WSA) w Warszawie. WSA uchylił decyzję Szefa Urzędu o zobowiązaniu obywatela Ukrainy do powrotu i zakazie wjazdu, opierając się na wybuchu wojny w Ukrainie, która nastąpiła po wydaniu decyzji. NSA uznał, że WSA błędnie zastosował tę podstawę prawną. Sąd kasacyjny podkreślił, że sądy administracyjne orzekają według stanu faktycznego istniejącego w chwili wydania zaskarżonego aktu, co wynika z przepisów Prawa o ustroju sądów administracyjnych i Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Powołane przez WSA przepisy prawa krajowego i unijnego nie dawały podstaw do odstąpienia od tej zasady w sprawach o zobowiązanie do powrotu. NSA wskazał, że istnieją inne przepisy (art. 330 ust. 1 pkt 3 i art. 356 ust. 2 pkt 1 ustawy o cudzoziemcach), które pozwalają na uwzględnienie aktualnego stanu faktycznego bez naruszania zasady orzekania według stanu z chwili wydania decyzji. Sąd kasacyjny stwierdził, że WSA nie wykazał naruszenia przepisów postępowania administracyjnego, a jedynie oparł się na nowych okolicznościach faktycznych. W związku z tym NSA uchylił zaskarżony wyrok WSA i przekazał sprawę do ponownego rozpoznania, uznając skargę kasacyjną za zasadną.
Przeanalizuj tę sprawę w pełnym kontekście orzecznictwa.
Analiza orzecznictwa · odpowiedzi na pytania · badanie przepisów · drafting pism.
Wartość praktyczna
Siła precedensu: WysokaUzasadnienie zasady orzekania przez sądy administracyjne według stanu faktycznego istniejącego w chwili wydania zaskarżonego aktu, zwłaszcza w sprawach dotyczących cudzoziemców i decyzji o zobowiązaniu do powrotu. Wyjaśnienie relacji między prawem krajowym a unijnym w tym zakresie.
Dotyczy specyficznej sytuacji, gdy sąd pierwszej instancji oparł się na okolicznościach powstałych po wydaniu decyzji. Interpretacja przepisów o cudzoziemcach i prawa UE.
Zagadnienia prawne (2)
Czy sąd administracyjny może uwzględnić skargę na decyzję o zobowiązaniu cudzoziemca do powrotu, opierając się na okolicznościach faktycznych, które zaistniały po wydaniu zaskarżonej decyzji?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Nie, sąd administracyjny powinien orzekać według stanu faktycznego istniejącego w chwili wydania zaskarżonego aktu, chyba że przepisy prawa stanowią inaczej.
Uzasadnienie
NSA stwierdził, że zasada orzekania według stanu z chwili wydania decyzji jest fundamentalna dla kontroli sądowoadministracyjnej. Choć istnieją przepisy pozwalające na uwzględnienie nowych okoliczności, nie uzasadniają one odstąpienia od tej zasady w sprawach o powrót cudzoziemców, zwłaszcza gdy prawo UE nie nakłada takiego obowiązku.
Czy przepisy prawa Unii Europejskiej, w szczególności Dyrektywa 2008/115/WE, nakazują sądom rozpatrywanie spraw o powrót cudzoziemców w oparciu o stan faktyczny istniejący w chwili wydania decyzji?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Nie, Dyrektywa 2008/115/WE nie zawiera takiego zastrzeżenia, w przeciwieństwie do dyrektyw dotyczących ochrony międzynarodowej, które wymagają rozpatrzenia ex nunc.
Uzasadnienie
NSA porównał przepisy dotyczące ochrony międzynarodowej (wymagające rozpatrzenia ex nunc) z przepisami dotyczącymi powrotów cudzoziemców (gdzie brak takiego zastrzeżenia w Dyrektywie 2008/115/WE). Stwierdzono, że orzecznictwo TSUE nie daje podstaw do stosowania zasady rozpatrzenia ex nunc w sprawach o powroty.
Przepisy (13)
Główne
p.p.s.a. art. 185 § 1
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Pomocnicze
p.p.s.a. art. 145 § 1
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
p.p.s.a. art. 135
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
p.p.s.a. art. 141 § 4
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
p.p.s.a. art. 3 § 1
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
p.p.s.a. art. 133 § 1
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
u.o.c. art. 302 § 1
Ustawa z dnia 12 grudnia 2013 r. o cudzoziemcach
u.o.c. art. 348 § 1
Ustawa z dnia 12 grudnia 2013 r. o cudzoziemcach
u.o.c. art. 356 § 2
Ustawa z dnia 12 grudnia 2013 r. o cudzoziemcach
u.o.c. art. 330 § 1
Ustawa z dnia 12 grudnia 2013 r. o cudzoziemcach
u.o.pom.Ukr.
Ustawa z dnia 12 marca 2022 r. o pomocy obywatelom Ukrainy w związku z konfliktem zbrojnym na terytorium tego państwa
P.u.s.a.
Ustawa z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych
k.p.a.
Kodeks postępowania administracyjnego
Argumenty
Skuteczne argumenty
Sąd pierwszej instancji naruszył przepisy prawa, opierając się na okolicznościach faktycznych, które zaistniały po wydaniu zaskarżonej decyzji, podczas gdy sądy administracyjne powinny orzekać według stanu faktycznego istniejącego w chwili wydania aktu. • Przepisy prawa krajowego (art. 330 ust. 1 pkt 3 i art. 356 ust. 2 pkt 1 ustawy o cudzoziemcach) pozwalają na uwzględnienie aktualnego stanu faktycznego bez naruszania zasady orzekania według stanu z chwili wydania decyzji. • Prawo Unii Europejskiej, w szczególności Dyrektywa 2008/115/WE, nie nakłada obowiązku rozpatrywania spraw o powrót cudzoziemców ex nunc.
Odrzucone argumenty
Argumentacja WSA, że wybuch wojny w Ukrainie po wydaniu decyzji stanowił podstawę do jej uchylenia na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. b p.p.s.a. w zw. z art. 135 p.p.s.a.
Godne uwagi sformułowania
sądy administracyjne orzekają według stanu faktycznego istniejącego w chwili podjęcia zaskarżonego aktu • charakterystyczna jest różnica w sformułowaniu przepisów prawa Unii Europejskiej w zakresie zapewnienia skutecznego środka zaskarżenia w sprawach dotyczących udzielenia cudzoziemcom ochrony międzynarodowej oraz w sprawach dotyczących powrotów cudzoziemców
Skład orzekający
Zdzisław Kostka
przewodniczący sprawozdawca
Małgorzata Miron
członek
Anna Szymańska
członek
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Wysoka
Powoływalne dla: "Uzasadnienie zasady orzekania przez sądy administracyjne według stanu faktycznego istniejącego w chwili wydania zaskarżonego aktu, zwłaszcza w sprawach dotyczących cudzoziemców i decyzji o zobowiązaniu do powrotu. Wyjaśnienie relacji między prawem krajowym a unijnym w tym zakresie."
Ograniczenia: Dotyczy specyficznej sytuacji, gdy sąd pierwszej instancji oparł się na okolicznościach powstałych po wydaniu decyzji. Interpretacja przepisów o cudzoziemcach i prawa UE.
Wartość merytoryczna
Ocena: 7/10
Sprawa dotyczy ważnego zagadnienia proceduralnego w kontekście praw cudzoziemców i dynamicznie zmieniającej się sytuacji geopolitycznej (wojna w Ukrainie). Pokazuje, jak sądy interpretują zasady orzekania w obliczu nowych okoliczności.
“Wojna w Ukrainie a decyzja o powrocie: Czy sąd może uwzględnić nowe fakty po wydaniu orzeczenia?”
Sektor
administracyjne
Twój asystent do analizy prawnej.
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
- Analiza orzecznictwa i przepisów
- Drafting pism i dokumentów
- Odpowiedzi na pytania prawne
- Pogłębiona analiza z doktryny
Pełny tekst orzeczenia
Oryginalna treść postanowienia (niezmieniona). Otwiera się jako osobna strona.