II OSK 1144/22
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuSprawa dotyczyła skargi cudzoziemca na bezczynność Wojewody Śląskiego w przedmiocie zezwolenia na pobyt czasowy. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach stwierdził bezczynność organu z rażącym naruszeniem prawa, zobowiązał do wydania aktu w terminie 14 dni i zasądził odszkodowanie w wysokości 2000 zł. Wojewoda Śląski złożył skargę kasacyjną, zarzucając sądowi I instancji naruszenie przepisów postępowania. Główne argumenty skargi kasacyjnej dotyczyły usprawiedliwienia opóźnień spowodowanych pandemią, ograniczeniami w funkcjonowaniu urzędów, niedoborami kadrowymi i absencjami chorobowymi. Naczelny Sąd Administracyjny oddalił skargę kasacyjną. Sąd podkreślił, że bezczynność organu wystąpiła, ponieważ wniosek nie został załatwiony w ustawowym terminie, a okoliczności związane z pandemią nie zwalniają organu z obowiązku działania. NSA uznał, że ponad 8-miesięczny brak jakiejkolwiek czynności organu po wpłynięciu wniosku, nawet przy uwzględnieniu trudności, stanowi rażące naruszenie prawa. Sąd uznał również, że przyznanie sumy pieniężnej jako zadośćuczynienia jest uzasadnione i mieści się w granicach uznania sądu.
Przeanalizuj tę sprawę w pełnym kontekście orzecznictwa.
Analiza orzecznictwa · odpowiedzi na pytania · badanie przepisów · drafting pism.
Wartość praktyczna
Siła precedensu: WysokaUzasadnienie bezczynności organu w kontekście pandemii i ograniczeń administracyjnych; interpretacja pojęcia rażącego naruszenia prawa; zasady przyznawania zadośćuczynienia za bezczynność.
Orzeczenie dotyczy specyficznej sytuacji pandemii, ale zasady dotyczące bezczynności i rażącego naruszenia prawa mają charakter ogólny.
Zagadnienia prawne (3)
Czy okoliczności związane z pandemią COVID-19, ograniczenia w funkcjonowaniu urzędów oraz niedobory kadrowe mogą usprawiedliwiać bezczynność organu administracji publicznej w załatwieniu sprawy?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Nie, okoliczności te nie usprawiedliwiają bezczynności organu, zwłaszcza gdy przekracza ona rażąco terminy ustawowe i nie są to przyczyny niezależne od organu w rozumieniu art. 35 § 5 k.p.a.
Uzasadnienie
Sąd podkreślił, że terminy załatwiania spraw administracyjnych obowiązują, a trudności kadrowe czy pandemia nie stanowią usprawiedliwienia dla wielomiesięcznego braku działania. Wskazano, że wniosek wpłynął po upływie wielu miesięcy od ogłoszenia stanu epidemii, a organ nie podjął żadnej czynności przez ponad 8 miesięcy.
Czy stwierdzenie bezczynności organu z rażącym naruszeniem prawa jest uzasadnione w sytuacji, gdy organ przez długi czas nie podejmuje żadnych czynności, mimo istnienia okoliczności zewnętrznych (pandemia, braki kadrowe)?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Tak, rażące naruszenie prawa ma miejsce, gdy bez żadnej wątpliwości można stwierdzić naruszenie prawa, a sytuacja ta jest oczywista. Długotrwały brak działania organu, nawet w trudnych warunkach, może być uznany za rażące naruszenie.
Uzasadnienie
NSA uznał, że ponad 8-miesięczne oczekiwanie na podjęcie pierwszej czynności formalnej po wpłynięciu wniosku, bez żadnej aktywności organu, stanowi rażące naruszenie prawa, które nie może być usprawiedliwione okolicznościami podnoszonymi przez organ.
Czy sąd administracyjny może przyznać sumę pieniężną jako zadośćuczynienie za bezczynność organu, nawet jeśli skarżący nie wykazał konkretnego uszczerbku lub krzywdy?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Tak, suma pieniężna ma funkcję swoistego zadośćuczynienia i jej przyznanie leży w szerokim marginesie uznania sądu administracyjnego.
Uzasadnienie
Sąd NSA potwierdził, że przyznanie sumy pieniężnej nie jest zależne od wykazanej krzywdy, a ma charakter uznaniowy, służąc jako forma zadośćuczynienia za nieprawidłowości w postępowaniu organu.
Przepisy (31)
Główne
p.p.s.a. art. 149 § 1 pkt 3
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
p.p.s.a. art. 149 § 1 a
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
p.p.s.a. art. 149 § 2
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
p.p.s.a. art. 151
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
u.o.c. art. 230 § 2
Ustawa z dnia 12 grudnia 2013 r. o cudzoziemcach
u.o.c. art. 240 § 1
Ustawa z dnia 12 grudnia 2013 r. o cudzoziemcach
Pomocnicze
k.p.a. art. 6
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego
k.p.a. art. 7
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego
k.p.a. art. 8
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego
k.p.a. art. 9
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego
k.p.a. art. 10
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego
k.p.a. art. 11
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego
k.p.a. art. 12
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego
k.p.a. art. 35
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego
k.p.a. art. 36 § 1
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego
k.p.a. art. 37 § 1 pkt 1
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego
p.p.s.a. art. 3 § 2 pkt 8
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
p.p.s.a. art. 183 § 1
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
p.p.s.a. art. 183 § 2
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
p.p.s.a. art. 184
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
p.p.s.a. art. 182 § 2
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
p.p.s.a. art. 188
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
p.p.s.a. art. 151
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
p.p.s.a. art. 200
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
k.p.a. art. 35 § 5
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego
k.p.a. art. 61 § 3
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego
k.p.a. art. 63 § 2 – 3a
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego
k.p.a. art. 64 § 2
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego
Rozporządzenie Rady Ministrów z dnia 26 lutego 2021 r. w sprawie ustanowienia określonych ograniczeń, nakazów i zakazów w związku z wystąpieniem stanu epidemii § 21
Rozporządzenie Rady Ministrów z dnia 19 marca 2021 r. w sprawie ustanowienia określonych ograniczeń, nakazów i zakazów w związku z wystąpieniem stanu epidemii § 21
Rozporządzenie Rady Ministrów z dnia 6 maja 2021 r. w sprawie ustanowienia określonych ograniczeń, nakazów i zakazów w związku z wystąpieniem stanu epidemii § 21
Argumenty
Skuteczne argumenty
Bezczynność organu administracji publicznej w załatwieniu wniosku o zezwolenie na pobyt czasowy. • Rażące naruszenie prawa przez organ w związku z długotrwałą bezczynnością. • Uzasadnienie przyznania sumy pieniężnej jako zadośćuczynienia za bezczynność.
Odrzucone argumenty
Argumenty Wojewody o usprawiedliwieniu bezczynności przez pandemię, ograniczenia administracyjne i braki kadrowe. • Argument o braku rażącego naruszenia prawa. • Argument o braku podstaw do przyznania sumy pieniężnej z powodu braku wykazanego uszczerbku.
Godne uwagi sformułowania
Okoliczności te nie wyłączały stanu bezczynności. • Nie jest taką przyczyną ograniczenie działalności urzędów administracji publicznej podyktowane stanem epidemii. • Trudności kadrowe organu czy znaczny wpływ spraw, nadmierna absencja pracowników oraz pandemia nie stanowią usprawiedliwienia dla prowadzenia postępowania i nie stanowią przyczyny "niezależnej od organu" w rozumieniu art. 35 § 5 k.p.a. • Pojęcie "z rażącym naruszeniem prawa" [...] pozwala na pewne uogólnienia właściwe dla ich obu • Pod pojęciem rażącego naruszenia prawa ujmuje się sytuację, w której bez żadnej wątpliwości można stwierdzić, że naruszono prawo, a więc sytuację, w której to naruszenie jest oczywiste. • Brak sprecyzowania podmiotu zobowiązanego do jej wypłaty, tylko określenie ogólnie Skarbu Państwa nie wpływa na wadliwość tego uprawnienia.
Skład orzekający
Andrzej Jurkiewicz
sędzia
Anna Szymańska
sprawozdawca
Zofia Flasińska
przewodniczący
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Wysoka
Powoływalne dla: "Uzasadnienie bezczynności organu w kontekście pandemii i ograniczeń administracyjnych; interpretacja pojęcia rażącego naruszenia prawa; zasady przyznawania zadośćuczynienia za bezczynność."
Ograniczenia: Orzeczenie dotyczy specyficznej sytuacji pandemii, ale zasady dotyczące bezczynności i rażącego naruszenia prawa mają charakter ogólny.
Wartość merytoryczna
Ocena: 7/10
Sprawa pokazuje, jak sądy interpretują obowiązki organów administracji w sytuacjach kryzysowych, takich jak pandemia, i jak oceniają usprawiedliwienia dla opóźnień.
“Pandemia usprawiedliwieniem dla bezczynności urzędu? NSA: Nie zawsze!”
Sektor
administracyjne
Twój asystent do analizy prawnej.
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
- Analiza orzecznictwa i przepisów
- Drafting pism i dokumentów
- Odpowiedzi na pytania prawne
- Pogłębiona analiza z doktryny
Ta sprawa stanowi część linii orzeczniczej omawianej w naszych syntezach.
Pełny tekst orzeczenia
Oryginalna treść postanowienia (niezmieniona). Otwiera się jako osobna strona.