II NSNc 283/23
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuSąd Najwyższy rozpoznał skargę nadzwyczajną Rzecznika Praw Obywatelskich od nakazu zapłaty wydanego przez Sąd Okręgowy w Zielonej Górze w postępowaniu nakazowym. Skarga dotyczyła nakazu zapłaty zasądzającego od pozwanych K.B. i B.B. na rzecz Niestandaryzowanego Sekurytyzacyjnego Funduszu Inwestycyjnego Zamkniętego kwotę 120 000 zł wraz z odsetkami, wynikającego z umowy kredytu mieszkaniowego zabezpieczonego hipoteką. RPO zarzucił, że sąd pierwszej instancji nie zbadał z urzędu klauzul abuzywnych w umowie kredytu, naruszając tym samym zasadę ochrony konsumenta (art. 76 Konstytucji RP) oraz prawo do rzetelnego procesu (art. 45 Konstytucji RP), a także przepisy prawa unijnego (Dyrektywa 93/13). Sąd Najwyższy podzielił te zarzuty, stwierdzając, że sąd okręgowy ograniczył się do stwierdzenia, że ważność aneksu nie podlegała badaniu, co jest błędne. Podkreślono, że sąd ma obowiązek z urzędu badać abuzywność klauzul w umowach konsumenckich, zwłaszcza w kontekście tzw. spraw frankowych. Brak takiej analizy przez sąd pierwszej instancji stanowił rażące naruszenie prawa. W związku z tym, Sąd Najwyższy uchylił zaskarżony nakaz zapłaty i przekazał sprawę do ponownego rozpoznania Sądowi Okręgowemu, który będzie musiał zbadać umowę pod kątem klauzul abuzywnych i określić ich skutki prawne.
Przeanalizuj tę sprawę w pełnym kontekście orzecznictwa.
Analiza orzecznictwa · odpowiedzi na pytania · badanie przepisów · drafting pism.
Wartość praktyczna
Siła precedensu: WysokaUzasadnienie obowiązku sądu do zbadania z urzędu klauzul abuzywnych w umowach konsumenckich, nawet w postępowaniu nakazowym, oraz podstawy do wzruszenia prawomocnych orzeczeń w trybie skargi nadzwyczajnej w celu ochrony praw konsumentów.
Dotyczy spraw z udziałem konsumentów i przedsiębiorców, gdzie występują potencjalnie abuzywne klauzule umowne, szczególnie w kontekście umów kredytowych.
Zagadnienia prawne (2)
Czy sąd w postępowaniu nakazowym ma obowiązek z urzędu badać postanowienia umowy kredytu konsumenckiego pod kątem ich abuzywności?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Tak, sąd ma obowiązek z urzędu badać postanowienia umowy kredytu konsumenckiego pod kątem ich abuzywności, nawet w postępowaniu nakazowym.
Uzasadnienie
Sąd Najwyższy podkreślił, że ochrona konsumenta przed klauzulami niedozwolonymi jest skuteczna ex lege, a sąd jest zobowiązany do zbadania z urzędu, czy warunki umowne mają nieuczciwy charakter, zgodnie z Dyrektywą 93/13 i orzecznictwem TSUE oraz SN.
Czy zaniechanie zbadania z urzędu klauzul abuzywnych w umowie kredytu konsumenckiego przez sąd pierwszej instancji stanowi rażące naruszenie prawa i uzasadnia uchylenie prawomocnego orzeczenia w trybie skargi nadzwyczajnej?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Tak, zaniechanie zbadania z urzędu klauzul abuzywnych stanowi rażące naruszenie prawa i uzasadnia uchylenie prawomocnego orzeczenia w trybie skargi nadzwyczajnej, jeśli przemawia za tym zasada proporcjonalności.
Uzasadnienie
Sąd Najwyższy uznał, że brak zbadania abuzywności klauzul w umowie kredytu konsumenckiego przez Sąd Okręgowy naruszył art. 76 Konstytucji RP i art. 45 Konstytucji RP, pozbawiając konsumentów należytej ochrony sądowej. Uchylenie prawomocnego orzeczenia jest proporcjonalnym środkiem zapewniającym zgodność z Konstytucją, mimo zasady powagi rzeczy osądzonej.
Strony
| Nazwa | Typ | Rola |
|---|---|---|
| Niestandaryzowany Sekurytyzacyjny Fundusz Inwestycyjny Zamknięty w W. | instytucja | powód |
| K. B. | osoba_fizyczna | pozwany |
| B. B. | osoba_fizyczna | pozwany |
| Rzecznik Praw Obywatelskich | organ_państwowy | skarżący |
Przepisy (16)
Główne
k.c. art. 385¹ § § 1
Kodeks cywilny
k.c. art. 385¹ § § 3
Kodeks cywilny
k.c. art. 58 § § 1
Kodeks cywilny
u.SN art. 89 § § 1
Ustawa o Sądzie Najwyższym
u.SN art. 91 § § 1
Ustawa o Sądzie Najwyższym
Konstytucja RP art. 76
Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej
Konstytucja RP art. 45 § ust. 1
Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej
Konstytucja RP art. 2
Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej
Pomocnicze
k.c. art. 720
Kodeks cywilny
pr. bank. art. 69
Ustawa Prawo bankowe
k.c. art. 509 § § 1
Kodeks cywilny
pr. bank. art. 92a § ust. 1 pkt 1
Ustawa Prawo bankowe
u.k.w.h. art. 65
Ustawa o księgach wieczystych i hipotece
u.k.w.h. art. 77
Ustawa o księgach wieczystych i hipotece
k.p.c. art. 485 § § 1 pkt 1
Kodeks postępowania cywilnego
k.p.c. art. 486 § § 1
Kodeks postępowania cywilnego
Argumenty
Skuteczne argumenty
Sąd pierwszej instancji zaniechał zbadania z urzędu klauzul abuzywnych w umowie kredytu konsumenckiego. • Niezbadanie klauzul abuzywnych narusza zasadę ochrony konsumenta (art. 76 Konstytucji RP) i prawo do rzetelnego procesu (art. 45 Konstytucji RP). • Obowiązek zbadania abuzywności klauzul wynika z prawa UE (Dyrektywa 93/13) i orzecznictwa TSUE oraz SN. • Uchylenie prawomocnego orzeczenia jest proporcjonalnym środkiem zapewniającym zgodność z Konstytucją i prawem UE.
Odrzucone argumenty
Zasada sprawiedliwości społecznej (art. 2 Konstytucji RP) nie może stanowić samoistnej podstawy skargi nadzwyczajnej w ramach pierwszej podstawy szczególnej.
Godne uwagi sformułowania
sąd ma obowiązek z urzędu badać postanowienia umowy pod kątem ich abuzywności • ochrona konsumenta przed klauzulami niedozwolonymi jest skuteczna ex lege • brak zbadania abuzywności klauzul stanowi rażące naruszenie prawa • uchylenie wyroku będzie proporcjonalnym środkiem pozwalającym zapewnić zgodność z art. 2 Konstytucji RP
Skład orzekający
Elżbieta Karska
przewodniczący-sprawozdawca
Paweł Wojciechowski
członek
Radosław Tomasz Jeż
ławnik Sądu Najwyższego
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Wysoka
Powoływalne dla: "Uzasadnienie obowiązku sądu do zbadania z urzędu klauzul abuzywnych w umowach konsumenckich, nawet w postępowaniu nakazowym, oraz podstawy do wzruszenia prawomocnych orzeczeń w trybie skargi nadzwyczajnej w celu ochrony praw konsumentów."
Ograniczenia: Dotyczy spraw z udziałem konsumentów i przedsiębiorców, gdzie występują potencjalnie abuzywne klauzule umowne, szczególnie w kontekście umów kredytowych.
Wartość merytoryczna
Ocena: 8/10
Sprawa dotyczy ważnego zagadnienia ochrony konsumentów przed nieuczciwymi klauzulami umownymi, co jest tematem aktualnym i budzącym duże zainteresowanie zarówno wśród prawników, jak i konsumentów.
“Sąd Najwyższy: Sąd musi z urzędu sprawdzać umowy kredytowe pod kątem klauzul abuzywnych!”
Dane finansowe
WPS: 120 000 PLN
kapitał kredytu: 120 000 PLN
zabezpieczenie hipoteczne (kaucyjne): 60 000 PLN
Sektor
finanse
Twój asystent do analizy prawnej.
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
- Analiza orzecznictwa i przepisów
- Drafting pism i dokumentów
- Odpowiedzi na pytania prawne
- Pogłębiona analiza z doktryny
Pełny tekst orzeczenia
Oryginalna treść postanowienia (niezmieniona). Otwiera się jako osobna strona.