II Ka 741/21
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuSąd Okręgowy w Siedlcach rozpoznał sprawę z apelacji prokuratora oraz pełnomocnika oskarżyciela posiłkowego R. M. od wyroku Sądu Rejonowego w Mińsku Mazowieckim, który uniewinnił oskarżonego I. M. od zarzutu popełnienia przestępstwa z art. 288 § 1 Kodeksu karnego (zniszczenie cudzej rzeczy). Apelujący zarzucali m.in. błąd w ustaleniach faktycznych, polegający na błędnym uznaniu, że oskarżony nie wyczerpał znamion czynu zabronionego, mimo że jego działania dotyczyły rzeczy "cudzej" (nasadzeń i trawnika na nieruchomości posiadanej przez R. M.). Podnoszono również zarzuty dotyczące naruszenia przepisów postępowania i dowolnej oceny dowodów. Sąd Okręgowy uznał obie apelacje za niezasadne. Wskazał, że stan faktyczny w zakresie posiadania nieruchomości przez R. M. i poczynienia przez niego nakładów, a także stanu prawnego nieruchomości (własność I. M.) oraz przebiegu zdarzenia, jest w zasadzie bezsporny. Istotą sporu jest odmienna interpretacja przepisów prawnych przez strony. Sąd Okręgowy podzielił stanowisko Sądu Rejonowego, że brak jest podstaw do przypisania oskarżonemu winy w zakresie występku z art. 288 § 1 kk, ponieważ jego działania nie odnosiły się do rzeczy "cudzej". Podkreślono, że nasadzenia i trawnik, dokonane przez posiadacza, stają się częścią składową nieruchomości i tym samym własnością właściciela. Ochrona posiadacza, który poczynił nakłady, przewidziana jest w przepisach Kodeksu cywilnego (art. 226 kc), a spór ten ma charakter cywilny i powinien być rozstrzygany w postępowaniu cywilnym. Sąd Okręgowy odniósł się również do zarzutów dotyczących świadomości oskarżonego co do stanu prawnego nieruchomości, wskazując, że nie zakończone postępowania cywilne nie przesądzają o jego niewiedzy, a jego prawo własności istniało na dzień zdarzenia. Podkreślono, że nawet jeśli doszło do zniszczenia roślinności, to była to własność właściciela nieruchomości, a nie posiadacza. W konsekwencji Sąd Okręgowy utrzymał w mocy zaskarżony wyrok, zasądzając od Skarbu Państwa na rzecz oskarżonego zwrot kosztów zastępstwa procesowego oraz obciążając oskarżyciela posiłkowego częścią wydatków postępowania odwoławczego.
Przeanalizuj tę sprawę w pełnym kontekście orzecznictwa.
Analiza orzecznictwa · odpowiedzi na pytania · badanie przepisów · drafting pism.
Wartość praktyczna
Siła precedensu: ŚredniaInterpretacja art. 288 § 1 kk w kontekście konfliktu między właścicielem a posiadaczem nieruchomości, rozgraniczenie między odpowiedzialnością karną a cywilną za zniszczenie nakładów na grunt.
Sprawa dotyczy specyficznego stanu faktycznego konfliktu rodzinnego i własnościowego; kluczowe znaczenie ma ustalenie statusu prawnego nieruchomości i świadomości stron.
Zagadnienia prawne (3)
Czy działania właściciela nieruchomości polegające na usunięciu nasadzeń i trawnika, dokonanych przez posiadacza, stanowią przestępstwo zniszczenia cudzej rzeczy (art. 288 § 1 kk)?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Nie, działania właściciela nieruchomości nie stanowią przestępstwa zniszczenia cudzej rzeczy, ponieważ nasadzenia i trawnik stają się częścią składową nieruchomości i tym samym własnością właściciela. Spór o nakłady ma charakter cywilny.
Uzasadnienie
Sąd uznał, że nasadzenia i trawa, dokonane przez posiadacza, stają się częścią składową nieruchomości zgodnie z art. 48 kc i art. 191 kc, a tym samym własnością właściciela. Ochrona posiadacza w zakresie poniesionych nakładów jest przewidziana w przepisach Kodeksu cywilnego (art. 226 kc), a spór ten powinien być rozstrzygany w postępowaniu cywilnym, a nie karnym.
Czy posiadacz nieruchomości, który poniósł nakłady na jej ulepszenie, może być uznany za pokrzywdzonego w rozumieniu art. 288 § 1 kk w przypadku zniszczenia tych nakładów przez właściciela?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Posiadacz może dochodzić zwrotu nakładów na drodze cywilnej, ale jego prawa nie są bezpośrednio chronione przez art. 288 § 1 kk w sytuacji, gdy zniszczenia dokonuje właściciel nieruchomości.
Uzasadnienie
Sąd podkreślił, że art. 288 § 1 kk chroni posiadanie, ale w kontekście konfliktu właściciel-posiadacz, własność jest decydująca. Posiadacz może dochodzić roszczeń cywilnych na podstawie art. 226 kc, co nie wyklucza możliwości dochodzenia odszkodowania od innych podmiotów.
Czy świadomość właściciela nieruchomości o toczącym się postępowaniu cywilnym kwestionującym jego prawo własności wpływa na ocenę jego działań jako właściciela?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Nie, świadomość o toczącym się postępowaniu cywilnym nie wpływa na ocenę prawnokarną działań właściciela, jeśli na dzień zdarzenia posiadał on prawo własności.
Uzasadnienie
Sąd uznał, że nie zakończone postępowania cywilne nie przesądzają o tym, że właściciel nie miał świadomości przysługującego mu prawa własności na dzień zdarzenia. Ocena jego działań powinna być oparta na stanie prawnym istniejącym w dacie czynu.
Strony
| Nazwa | Typ | Rola |
|---|---|---|
| I. M. | osoba_fizyczna | oskarżony |
| R. M. | osoba_fizyczna | oskarżyciel posiłkowy |
| Monika Zimnoch-Branicka | inne | prokurator |
Przepisy (13)
Główne
k.k. art. 288 § § 1
Kodeks karny
Przepis obejmuje ochroną zarówno rzeczy ruchome, jak i nieruchomości oraz ich części składowe (drzewa, krzewy, trawa od chwili zasadzenia/zasiania).
Pomocnicze
k.c. art. 48
Kodeks cywilny
Do części składowych gruntu należą m.in. drzewa i inne rośliny od chwili zasadzenia lub zasiania.
k.c. art. 191
Kodeks cywilny
Własność nieruchomości rozciąga się na rzecz ruchomą, która została połączona z nieruchomością w taki sposób, że stała się jej częścią składową.
k.c. art. 226
Kodeks cywilny
Przepis przewiduje ochronę posiadacza, który poczynił nakłady na rzecz, w tym możliwość żądania ich zwrotu.
k.p.k. art. 438
Kodeks postępowania karnego
k.p.k. art. 439
Kodeks postępowania karnego
k.p.k. art. 632
Kodeks postępowania karnego
k.p.k. art. 633
Kodeks postępowania karnego
k.p.k. art. 634
Kodeks postępowania karnego
k.p.k. art. 636
Kodeks postępowania karnego
k.p.c. art. 478
Kodeks postępowania cywilnego
Rozporządzenie Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 roku w sprawie opłat za czynności adwokackie art. 11 § ust. 2 pkt. 4
Rozporządzenie Ministra Sprawiedliwości z dnia 18 czerwca 2003 roku w sprawie wysokości i sposobu obliczania wydatków Skarbu Państwa w postępowaniu karnym art. 1
Argumenty
Skuteczne argumenty
Nasadzenia i trawnik dokonane przez posiadacza stają się częścią składową nieruchomości i tym samym własnością właściciela. • Spór o nakłady i własność ma charakter cywilny i powinien być rozstrzygany w postępowaniu cywilnym. • Właściciel nieruchomości ma prawo swobodnie rozporządzać swoją rzeczą, w tym ją zniszczyć. • Świadomość oskarżonego o toczącym się postępowaniu cywilnym nie wpływa na ocenę jego działań jako właściciela na dzień zdarzenia.
Odrzucone argumenty
Działania oskarżonego dotyczyły cudzej rzeczy (nasadzeń i trawnika). • Oskarżony zniszczył nakłady poczynione przez posiadacza w dobrej wierze. • Sąd pierwszej instancji pominął istotne dowody i okoliczności (np. zeznania świadków, postanowienie o zabezpieczeniu posiadania). • Działania oskarżonego miały charakter niszczenia, a nie porządkowania. • Oskarżony składał fałszywe zeznania w postępowaniu spadkowym.
Godne uwagi sformułowania
brak jest podstaw do przypisania oskarżonemu winy w zakresie występku z art. 288 § 1 kk., albowiem działania, których się dopuścił nie odnosiły się do rzeczy „cudzej”. • spór jaki zaistniał pomiędzy stronami, a dotyczący stanu prawnego nieruchomości, jej posiadania dokonanych na nią nakładów ma charakter stricte cywilny i powinien być rozstrzygany właśnie we właściwych postępowaniach cywilnych. • nie może być wątpliwości, że oskarżyciel posiłkowy, przynajmniej na dzień inkryminowanego zdarzenia, tych atrybutów nie posiadał, ponieważ miał świadomość stanu prawnego nieruchomości, którą od początku posiadał bez żadnego tytułu prawnego. • własność nieruchomości rozciąga się na rzecz ruchomą, która została połączona z nieruchomością w taki sposób, że stała się jej częścią składową. • Prawo własności daje właścicielowi pełne prawo do rozporządzania swoją rzeczą łącznie z jej zniszczeniem.
Skład orzekający
Dariusz Półtorak
przewodniczący
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Średnia
Powoływalne dla: "Interpretacja art. 288 § 1 kk w kontekście konfliktu między właścicielem a posiadaczem nieruchomości, rozgraniczenie między odpowiedzialnością karną a cywilną za zniszczenie nakładów na grunt."
Ograniczenia: Sprawa dotyczy specyficznego stanu faktycznego konfliktu rodzinnego i własnościowego; kluczowe znaczenie ma ustalenie statusu prawnego nieruchomości i świadomości stron.
Wartość merytoryczna
Ocena: 6/10
Sprawa pokazuje, jak spory o własność i nakłady na nieruchomości, które wydają się mieć charakter cywilny, mogą być początkowo rozpatrywane w kontekście prawa karnego, a następnie wracają do sfery cywilnej. Ilustruje to złożoność relacji między prawem karnym a cywilnym.
“Właściciel zniszczył własne drzewka? Sąd rozstrzyga, czy to przestępstwo, czy spór cywilny.”
Twój asystent do analizy prawnej.
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
- Analiza orzecznictwa i przepisów
- Drafting pism i dokumentów
- Odpowiedzi na pytania prawne
- Pogłębiona analiza z doktryny
Pełny tekst orzeczenia
Oryginalna treść postanowienia (niezmieniona). Otwiera się jako osobna strona.