II FSK 1685/17Opodatkowanie wynagrodzenia za bezumowne korzystanie z nieruchomości 3
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuSprawa dotyczyła opodatkowania wynagrodzenia za bezumowne korzystanie z nieruchomości, które skarżący R.O. otrzymał na podstawie wyroku sądowego od T. S.A. Skarżący domagał się zwolnienia tego świadczenia, odsetek oraz kosztów procesu z podatku dochodowego od osób fizycznych, argumentując, że wynagrodzenie ma charakter odszkodowawczy i powinno być zwolnione na podstawie art. 21 ust. 1 pkt 3, 3b, 120 lit. a) oraz 120a ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych (u.p.d.o.f.). Sąd pierwszej instancji (WSA w Gliwicach) oddalił skargę, uznając, że wynagrodzenie za bezumowne korzystanie z rzeczy, przyznane na podstawie art. 224 § 2 i art. 225 Kodeksu cywilnego (k.c.), nie jest odszkodowaniem w rozumieniu przepisów podatkowych. Sąd podkreślił, że przepisy te odróżniają wynagrodzenie za korzystanie od odszkodowania, a wynagrodzenie to stanowi zapłatę za korzystanie z rzeczy, a nie naprawienie szkody. Dodatkowo, sąd wskazał, że świadczenie nie było związane z ustanowieniem służebności gruntowej ani przesyłu, co wykluczało zastosowanie zwolnień z art. 21 ust. 1 pkt 120 lit. a) i 120a u.p.d.o.f. WSA uznał również za zgodne z prawem stanowisko organu co do opodatkowania odsetek i kosztów procesu. Naczelny Sąd Administracyjny (NSA) w wyroku z dnia 6 czerwca 2019 r. oddalił skargę kasacyjną skarżącego. NSA podzielił argumentację sądu pierwszej instancji, podkreślając, że wynagrodzenie za bezumowne korzystanie z rzeczy, uregulowane w art. 224 § 2 i 225 k.c., jest odrębnym roszczeniem, które nie jest tożsame z odszkodowaniem ani zadośćuczynieniem. NSA zaznaczył, że przepisy dotyczące zwolnień podatkowych muszą być interpretowane ściśle. Sąd nie dopatrzył się również naruszenia przepisów Konstytucji RP ani Konwencji o Ochronie Praw Człowieka i Podstawowych Wolności, wskazując na brak uzasadnienia zarzutów w tym zakresie. Rozstrzygnięcie o kosztach postępowania nastąpiło na podstawie przepisów procesowych.
Przeanalizuj tę sprawę w pełnym kontekście orzecznictwa.
Analiza orzecznictwa · odpowiedzi na pytania · badanie przepisów · drafting pism.
Wartość praktyczna
Siła precedensu: WysokaPotwierdzenie ścisłej interpretacji przepisów o zwolnieniach podatkowych oraz rozróżnienia między wynagrodzeniem za bezumowne korzystanie a odszkodowaniem lub świadczeniem z tytułu ustanowienia służebności.
Orzeczenie dotyczy specyficznego stanu faktycznego i przepisów ustawy o PIT, ale jego zasady interpretacyjne mają szersze zastosowanie.
Zagadnienia prawne (3)
Czy wynagrodzenie za bezumowne korzystanie z nieruchomości, zasądzone na podstawie wyroku sądowego, podlega zwolnieniu od podatku dochodowego od osób fizycznych jako odszkodowanie?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Nie, wynagrodzenie za bezumowne korzystanie z nieruchomości, oparte na przepisach Kodeksu cywilnego, nie jest odszkodowaniem w rozumieniu przepisów podatkowych i podlega opodatkowaniu.
Uzasadnienie
Sąd uznał, że wynagrodzenie za bezumowne korzystanie z rzeczy, uregulowane w art. 224 § 2 i 225 k.c., jest odrębnym roszczeniem cywilnym, które nie stanowi naprawienia szkody ani zadośćuczynienia. Przepisy podatkowe dotyczące zwolnień odszkodowawczych nie obejmują tego typu świadczeń, a interpretacja przepisów o zwolnieniach podatkowych powinna być ścisła.
Czy odsetki od wynagrodzenia za bezumowne korzystanie z nieruchomości oraz zasądzone koszty procesu podlegają zwolnieniu od podatku dochodowego od osób fizycznych?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Nie, odsetki podlegają opodatkowaniu, a koszty procesu nie stanowią przychodu podlegającego opodatkowaniu, ponieważ są jedynie zwrotem poniesionych wydatków.
Uzasadnienie
Sąd podzielił stanowisko organu interpretacyjnego i sądu pierwszej instancji, że odsetki od wynagrodzenia za bezumowne korzystanie nie korzystają ze zwolnienia podatkowego, gdyż ustawa podatkowa w tym zakresie milczy, co należy interpretować jako utrzymanie zasady ogólnej opodatkowania. Koszty procesu, jako zwrot wydatków, nie stanowią przysporzenia majątkowego i tym samym nie podlegają opodatkowaniu.
Czy wynagrodzenie za bezumowne korzystanie z nieruchomości może korzystać ze zwolnienia podatkowego na podstawie przepisów dotyczących służebności gruntowej lub przesyłu?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Nie, wynagrodzenie za bezumowne korzystanie z nieruchomości nie jest związane z ustanowieniem służebności gruntowej lub przesyłu i dlatego nie może korzystać ze zwolnień przewidzianych dla takich przypadków.
Uzasadnienie
Sąd podkreślił, że wynagrodzenie za bezumowne korzystanie z nieruchomości (na podstawie art. 224 i 225 k.c.) jest instytucją odrębną od jednorazowego wynagrodzenia za ustanowienie służebności gruntowej lub przesyłu (na podstawie art. 305¹ i nast. k.c.). Różnice w charakterze tych świadczeń uzasadniają odmienne traktowanie w sferze stosowania zwolnień podatkowych.
Rozstrzygnięcie
Przepisy (12)
Główne
k.c. art. 224 § 2
Kodeks cywilny
Normuje roszczenia uzupełniające roszczenie windykacyjne, w tym wynagrodzenie za bezumowne korzystanie z rzeczy.
k.c. art. 225
Kodeks cywilny
Określa obowiązki samoistnego posiadacza w złej wierze, w tym wynagrodzenie za korzystanie z rzeczy.
k.c. art. 352 § 2
Kodeks cywilny
Dotyczy skutków posiadania bez tytułu prawnego, w tym obowiązku wynagrodzenia.
k.c. art. 230
Kodeks cywilny
Stosuje przepisy dotyczące posiadacza samoistnego do posiadacza zależnego.
Pomocnicze
u.p.d.o.f. art. 21 § 1
Ustawa o podatku dochodowym od osób fizycznych
Przepisy dotyczące zwolnień podatkowych, w tym odszkodowań, muszą być interpretowane ściśle, bez wykładni rozszerzającej.
u.p.d.o.f. art. 21 § 1
Ustawa o podatku dochodowym od osób fizycznych
Wynagrodzenie za bezumowne korzystanie z nieruchomości nie jest odszkodowaniem ani zadośćuczynieniem w rozumieniu art. 21 ust. 1 pkt 3 i 3b.
u.p.d.o.f. art. 21 § 1
Ustawa o podatku dochodowym od osób fizycznych
Wynagrodzenie za bezumowne korzystanie z nieruchomości nie jest związane z ustanowieniem służebności gruntowej ani przesyłu, co wyklucza zastosowanie zwolnień z art. 21 ust. 1 pkt 120 lit. a) i 120a.
u.p.d.o.f. art. 21 § 1
Ustawa o podatku dochodowym od osób fizycznych
Odsetki od wynagrodzenia za bezumowne korzystanie z nieruchomości podlegają opodatkowaniu, gdyż brak jest wyraźnego przepisu o zwolnieniu.
k.c. art. 305
Kodeks cywilny
Dotyczy ustanowienia służebności przesyłu.
p.p.s.a. art. 183 § 1
Ustawa Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
NSA rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej.
p.p.s.a. art. 141 § 4
Ustawa Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Wymogi dotyczące uzasadnienia wyroku.
k.p.c. art. 98 § 1
Kodeks postępowania cywilnego
Zasady zwrotu kosztów procesu.
Argumenty
Skuteczne argumenty
Wynagrodzenie za bezumowne korzystanie z nieruchomości nie jest odszkodowaniem w rozumieniu przepisów podatkowych. • Przepisy o zwolnieniach podatkowych dotyczących odszkodowań i służebności nie obejmują wynagrodzenia za bezumowne korzystanie. • Odsetki od wynagrodzenia podlegają opodatkowaniu. • Koszty procesu stanowią zwrot wydatków i nie podlegają opodatkowaniu.
Odrzucone argumenty
Wynagrodzenie za bezumowne korzystanie z nieruchomości ma charakter odszkodowawczy i powinno być zwolnione z podatku. • Odsetki od wynagrodzenia i koszty procesu powinny być zwolnione z podatku. • Wynagrodzenie za bezumowne korzystanie powinno być traktowane na równi ze świadczeniem z tytułu ustanowienia służebności przesyłu.
Godne uwagi sformułowania
wynagrodzenie za bezumowne korzystanie z rzeczy nie jest odszkodowaniem • przepisy o zwolnieniach muszą być interpretowane ściśle • dwie odrębne od siebie instytucje prawa cywilnego
Skład orzekający
Sławomir Presnarowicz
przewodniczący
Andrzej Jagiełło
sprawozdawca
Jerzy Płusa
członek
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Wysoka
Powoływalne dla: "Potwierdzenie ścisłej interpretacji przepisów o zwolnieniach podatkowych oraz rozróżnienia między wynagrodzeniem za bezumowne korzystanie a odszkodowaniem lub świadczeniem z tytułu ustanowienia służebności."
Ograniczenia: Orzeczenie dotyczy specyficznego stanu faktycznego i przepisów ustawy o PIT, ale jego zasady interpretacyjne mają szersze zastosowanie.
Wartość merytoryczna
Ocena: 6/10
Sprawa dotyczy powszechnego problemu opodatkowania świadczeń związanych z nieruchomościami, a rozróżnienie między wynagrodzeniem a odszkodowaniem jest kluczowe dla wielu podatników.
“Czy dostajesz pieniądze za korzystanie z Twojej nieruchomości? Sprawdź, czy musisz zapłacić od tego podatek!”
Dane finansowe
WPS: 780 246,6 PLN
Twój asystent do analizy prawnej.
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka polskie orzecznictwo i aktualne akty prawne.
- Analiza orzecznictwa i przepisów
- Drafting pism i dokumentów
- Odpowiedzi na pytania prawne
- Pogłębiona analiza z doktryny
Powiązane przepisy
Powiązane tematy
Pełny tekst orzeczenia
Oryginalna treść postanowienia (niezmieniona). Otwiera się jako osobna strona.