II CSKP 2024/22
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuSąd Najwyższy rozpoznał skargę kasacyjną Banku S.A. od wyroku Sądu Okręgowego w Łodzi, który utrzymał w mocy wyrok Sądu Rejonowego dla Łodzi-Śródmieścia w Łodzi. Sądy niższych instancji uznały umowę kredytu mieszkaniowego denominowanego w CHF za nieważną, wskazując na abuzywność postanowień dotyczących mechanizmów przeliczeniowych kursu waluty. Sąd Najwyższy, powołując się na uchwałę pełnego składu Izby Cywilnej z 25 kwietnia 2024 r. (III CZP 25/22), jednoznacznie stwierdził, że w przypadku uznania postanowień dotyczących sposobu określania kursu waluty obcej za niedozwolone, nie można ich zastąpić innym kursem wynikającym z przepisów prawa lub zwyczajów. Brak wiążącego kursu waluty obcej w umowie kredytu indeksowanego lub denominowanego skutkuje tym, że umowa nie wiąże stron także w pozostałym zakresie. Sąd Najwyższy podkreślił, że wyeliminowanie abuzywnych klauzul przeliczeniowych nie prowadzi do utrzymania w mocy kredytu jako złotowego, a jedynie do nieważności umowy. Potwierdzono również, że przepisy ustawy antyspreadowej nie wyłączają możliwości powoływania się na abuzywność klauzul w umowach zawartych przed jej wejściem w życie. Sąd Najwyższy oddalił skargę kasacyjną banku jako bezzasadną i zasądził od banku na rzecz powoda koszty postępowania kasacyjnego.
Przeanalizuj tę sprawę w pełnym kontekście orzecznictwa.
Analiza orzecznictwa · odpowiedzi na pytania · badanie przepisów · drafting pism.
Wartość praktyczna
Siła precedensu: WysokaPotwierdzenie utrwalonej linii orzeczniczej Sądu Najwyższego dotyczącej nieważności umów kredytów denominowanych/indeksowanych w CHF z powodu abuzywnych klauzul przeliczeniowych.
Orzeczenie dotyczy specyficznego stanu prawnego i faktycznego, ale jego zasady są szeroko stosowane do podobnych umów.
Zagadnienia prawne (2)
Czy umowa kredytu denominowanego w walucie obcej, w której postanowienia dotyczące mechanizmów przeliczeniowych kursu waluty zostały uznane za abuzywne, jest nieważna w całości?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Tak, umowa kredytu denominowanego w walucie obcej, w której postanowienia dotyczące mechanizmów przeliczeniowych kursu waluty zostały uznane za abuzywne i nie wiążą konsumenta, jest nieważna w całości, jeśli brak jest możliwości ustalenia wiążącego strony kursu waluty obcej.
Uzasadnienie
Sąd Najwyższy oparł się na uchwale pełnego składu Izby Cywilnej (III CZP 25/22), zgodnie z którą wyeliminowanie abuzywnych klauzul dotyczących sposobu określania kursu waluty obcej w umowie kredytu indeksowanego lub denominowanego prowadzi do nieważności całej umowy, gdyż nie można zastąpić tych klauzul innymi przepisami prawa lub zwyczajami.
Czy prawo zatrzymania przysługuje stronie, która może potrącić swoją wierzytelność z wierzytelności drugiej strony?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Nie, prawo zatrzymania nie przysługuje stronie, która może potrącić swoją wierzytelność z wierzytelności drugiej strony.
Uzasadnienie
Sąd Najwyższy powołał się na uchwałę III CZP 31/23, która przesądza, że prawo zatrzymania nie przysługuje, gdy wierzytelności nadają się do potrącenia.
Strony
| Nazwa | Typ | Rola |
|---|---|---|
| Bank spółki akcyjnej w W. | spółka | pozwany |
| M.K. | osoba_fizyczna | powód |
Przepisy (18)
Główne
k.c. art. 58 § 1
Kodeks cywilny
p.b. art. 69 § 1
Ustawa - Prawo bankowe
k.c. art. 385 § 1
Kodeks cywilny
k.c. art. 385 § 2
Kodeks cywilny
k.p.c. art. 398 § 14
Kodeks postępowania cywilnego
Pomocnicze
k.p.c. art. 327 § 1
Kodeks postępowania cywilnego
k.p.c. art. 391 § 1
Kodeks postępowania cywilnego
k.c. art. 65 § 1 i 2
Kodeks cywilny
k.c. art. 358 § 1 i 2
Kodeks cywilny
k.c. art. 385 § 2
Kodeks cywilny
k.c. art. 405
Kodeks cywilny
k.c. art. 410 § 1 i 2
Kodeks cywilny
tzw. ustawa antyspreadowa
Ustawa z dnia 29 lipca 2011 r. o zmianie ustawy - Prawo bankowe oraz niektórych innych ustaw
k.c. art. 496
Kodeks cywilny
k.c. art. 497
Kodeks cywilny
k.p.c. art. 98 § 1, 11 i 3
Kodeks postępowania cywilnego
k.p.c. art. 398 § 21
Kodeks postępowania cywilnego
Rozporządzenie Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności adwokackie
Argumenty
Skuteczne argumenty
Abuzywność klauzul przeliczeniowych kursu waluty obcej w umowie kredytu denominowanego prowadzi do nieważności całej umowy. • Brak możliwości zastąpienia abuzywnych klauzul innymi przepisami prawa lub zwyczajami. • Prawo zatrzymania nie przysługuje, gdy wierzytelności nadają się do potrącenia.
Odrzucone argumenty
Zarzuty naruszenia art. 327¹ § 1 pkt 1 i 2 k.p.c. przez wadliwe sporządzenie uzasadnienia wyroku. • Zarzuty naruszenia prawa materialnego, w tym art. 58 § 1 k.c. w zw. z art. 69 Prawa bankowego, dotyczące błędnej wykładni umowy jako kredytu w złotych polskich, a nie w CHF, oraz braku essentialia negotii. • Zarzuty naruszenia art. 65 § 1 i 2 k.c. w zw. z art. 69 Prawa bankowego oraz art. 358¹ § 1 i 2 k.c. dotyczące błędnej wykładni klauzul przeliczeniowych jako waloryzacyjnych, a nie określających walutę zobowiązania. • Zarzuty naruszenia art. 385¹ § 1 k.c. dotyczące błędnej wykładni przesłanek 'sprzeczności z dobrymi obyczajami' i 'rażącego naruszenia interesu konsumenta' oraz niewłaściwego zastosowania poprzez zbiorową ocenę postanowień. • Zarzuty naruszenia art. 385¹ § 1 i 2 k.c., art. 385² k.c. oraz art. 6 ust. 1 Dyrektywy 93/13 przez błędną wykładnię i przyjęcie, że oceny skutków abuzywności dokonuje się na moment zawierania umowy. • Zarzuty naruszenia art. 385¹ § 2 w zw. z art. 58 § 1 k.c. i innymi przepisami, dotyczące błędnej wykładni i przyjęcia, że po wyeliminowaniu klauzul abuzywnych umowa nie może być dalej wykonywana i musi zostać unieważniona. • Zarzuty naruszenia art. 410 § 2 k.c. przez niewłaściwe zastosowanie. • Zarzuty naruszenia art. 496 w zw. z art. 497 k.c. przez nieuwzględnienie zarzutu zatrzymania.
Godne uwagi sformułowania
w obowiązującym stanie prawnym nie można przyjąć, że miejsce tego postanowienia zajmuje inny sposób określania kursu waluty obcej wynikający z przepisów prawa lub zwyczajów. • w razie niemożliwości ustalenia wiążącego strony kursu waluty obcej w umowie kredytu indeksowanego lub denominowanego umowa nie wiąże także w pozostałym zakresie. • Wyeliminowanie abuzywnych klauzul przeliczeniowych nie prowadzi zatem do utrzymania w mocy kredytu indeksowanego kursem CHF jako kredytu złotowego oprocentowanego według stawki LIBOR. • niedozwolone postanowienie umowne jest od początku, z mocy samego prawa, dotknięte bezskutecznością na korzyść konsumenta, który może udzielić następczo świadomej i wolnej zgody na to postanowienie i w ten sposób przywrócić mu skuteczność z mocą wsteczną. • Stwierdzenie nieważności umowy mieści się w zakresie sankcji, jaką Dyrektywa 93/13 przewiduje w związku z wykorzystywaniem przez przedsiębiorcę nieuczciwych postanowień umownych. • Niedopuszczalne jest zastępowanie wyeliminowanego abuzywnego postanowienia umowy innym mechanizmem wyliczenia kwoty raty kapitałowo-odsetkowej. • prawo zatrzymania (art. 496 k.c.) nie przysługuje stronie, która może potrącić swoją wierzytelność z wierzytelności drugiej strony.
Skład orzekający
Agnieszka Jurkowska-Chocyk
przewodniczący, sprawozdawca
Agnieszka Góra-Błaszczykowska
członek
Piotr Telusiewicz
członek
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Wysoka
Powoływalne dla: "Potwierdzenie utrwalonej linii orzeczniczej Sądu Najwyższego dotyczącej nieważności umów kredytów denominowanych/indeksowanych w CHF z powodu abuzywnych klauzul przeliczeniowych."
Ograniczenia: Orzeczenie dotyczy specyficznego stanu prawnego i faktycznego, ale jego zasady są szeroko stosowane do podobnych umów.
Wartość merytoryczna
Ocena: 8/10
Sprawa dotyczy powszechnego problemu kredytów frankowych i potwierdza utrwaloną linię orzeczniczą Sądu Najwyższego, co jest kluczowe dla wielu konsumentów i prawników.
“Kredyt frankowy: Sąd Najwyższy potwierdza – abuzywne klauzule oznaczają nieważność umowy!”
Dane finansowe
WPS: 50 811,17 PLN
koszty postępowania kasacyjnego: 2700 PLN
Sektor
finanse
Twój asystent do analizy prawnej.
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
- Analiza orzecznictwa i przepisów
- Drafting pism i dokumentów
- Odpowiedzi na pytania prawne
- Pogłębiona analiza z doktryny
Pełny tekst orzeczenia
Oryginalna treść postanowienia (niezmieniona). Otwiera się jako osobna strona.