II CSKP 1939/22Uchylenie wyroku kredyt CHF abuzywność marży
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuSąd Najwyższy rozpoznał skargę kasacyjną Banku S.A. od wyroku Sądu Apelacyjnego w Gdańsku, który uznał umowę kredytu hipotecznego indeksowanego kursem CHF za nieważną z powodu abuzywności klauzul dotyczących marży banku. Sąd Okręgowy pierwotnie zasądził część dochodzonej kwoty, uznając umowę za ważną, ale z abuzywnymi klauzulami przeliczeniowymi. Sąd Apelacyjny zmienił wyrok, uznając całą umowę za nieważną. Sąd Najwyższy, analizując zarzuty banku, uznał skargę kasacyjną za skuteczną w zakresie naruszenia prawa materialnego. Stwierdzono, że klauzula dotycząca marży banku ma charakter samodzielny i jej wyeliminowanie nie powoduje upadku całej umowy, a jedynie konieczność stosowania kursu średniego NBP. Sąd Najwyższy podkreślił, że zgodnie z orzecznictwem TSUE i SN, umowa może pozostać w mocy po wyeliminowaniu abuzywnych postanowień, jeśli jest to możliwe. W związku z tym uchylono zaskarżony wyrok i przekazano sprawę do ponownego rozpoznania Sądowi Apelacyjnemu.
Przeanalizuj tę sprawę w pełnym kontekście orzecznictwa.
Analiza orzecznictwa · odpowiedzi na pytania · badanie przepisów · drafting pism.
Wartość praktyczna
Siła precedensu: WysokaUstalenie, że usunięcie klauzuli marży banku z umowy kredytu indeksowanego kursem CHF nie powoduje nieważności całej umowy, a jedynie konieczność stosowania kursu średniego NBP. Potwierdzenie, że postanowienia dotyczące mechanizmu indeksacji i kursów walutowych mogą być uznane za abuzywne.
Dotyczy umów kredytów indeksowanych kursem CHF zawartych przed wejściem w życie ustawy antyspreadowej lub w zakresie oceny abuzywności postanowień z chwili zawarcia umowy.
Zagadnienia prawne (3)
Czy postanowienie umowne dotyczące marży banku w odniesieniu do ustalania kursu waluty obcej ma charakter samodzielny i czy jego wyeliminowanie prowadzi do nieważności całej umowy kredytu?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Nie, postanowienie dotyczące marży banku ma charakter samodzielny i jego wyeliminowanie nie powoduje nieważności całej umowy kredytu. Umowa może nadal obowiązywać z zastosowaniem kursu średniego NBP.
Uzasadnienie
Sąd Najwyższy oparł się na orzecznictwie TSUE i SN, zgodnie z którym abuzywne postanowienie może zostać wyeliminowane, a umowa pozostaje w mocy, jeśli jest to możliwe. Klauzula marży banku stanowi odrębne zobowiązanie, a jej usunięcie nie zmienia istoty umowy, która nadal może być wykonywana przy zastosowaniu kursu średniego NBP.
Czy postanowienia umowy kredytu indeksowanego kursem CHF, określające zasady przeliczenia kwoty kredytu i rat na walutę obcą, mogą być uznane za niedozwolone postanowienia umowne (abuzywne) na gruncie art. 385¹ k.c. i dyrektywy 93/13?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Tak, postanowienia umowy kredytu uprawniające bank do jednostronnego ustalania kursu waluty obcej przez odwołanie się do bliżej niesprecyzowanej w umowie marży są nietransparentne, obarczają kredytobiorcę nieprzewidywalnym ryzykiem i mają charakter niedozwolonych postanowień umownych.
Uzasadnienie
Sąd Najwyższy potwierdził, że postanowienia dotyczące mechanizmu indeksacji i sposobu ustalania kursów walutowych, jeśli pozwalają bankowi na swobodne kształtowanie kursu, są niedozwolone, nawet jeśli dotyczą głównych świadczeń stron, pod warunkiem, że nie są sformułowane w sposób jednoznaczny.
Czy naruszenie przepisów postępowania przez Sąd Apelacyjny, polegające na zmianie ustaleń faktycznych lub ocenie dowodów, może stanowić podstawę skargi kasacyjnej?
Odpowiedź sądu
Nie, zarzuty dotyczące ustalenia faktów lub oceny dowodów nie mogą stanowić podstawy skargi kasacyjnej zgodnie z art. 398³ § 3 k.p.c.
Uzasadnienie
Sąd Najwyższy stwierdził, że zarzuty naruszenia przepisów postępowania zmierzały do polemiki z oceną dowodów i ustaleniami faktycznymi Sądu Apelacyjnego, co jest niedopuszczalne na etapie postępowania kasacyjnego.
Rozstrzygnięcie
Strony
| Nazwa | Typ | Rola |
|---|---|---|
| Bank spółki akcyjnej w G. | spółka | pozwany |
| M. B. | osoba_fizyczna | powód |
| A. P.-B. | osoba_fizyczna | powód |
Przepisy (10)
Główne
k.c. art. 385¹ § § 1
Kodeks cywilny
Postanowienia umowy zawieranej z konsumentem nieuzgodnione indywidualnie nie wiążą go, jeżeli kształtują jego prawa i obowiązki w sposób sprzeczny z dobrymi obyczajami, rażąco naruszając jego interesy. Nie dotyczy to postanowień określających główne świadczenia stron, w tym cenę lub wynagrodzenie, jeżeli zostały sformułowane w sposób jednoznaczny.
Pomocnicze
k.c. art. 385 § § 2
Kodeks cywilny
Jeżeli niedozwolone postanowienie umowne nie wiąże konsumenta, strony są związane umową w pozostałym zakresie.
k.c. art. 410 § § 1
Kodeks cywilny
Przepisy dotyczące bezpodstawnego wzbogacenia stosuje się do świadczenia nienależnego.
k.c. art. 405
Kodeks cywilny
Kto bez podstawy prawnej uzyskał korzyść majątkową kosztem innej osoby, obowiązany jest do jej wydania w naturze lub przez zwrot wartości.
k.c. art. 65 § § 1 i § 2
Kodeks cywilny
Oświadczenie woli należy tak tłumaczyć, jak tego wymagają, z uwzględnieniem, przy wykładni, wszelkich okoliczności towarzyszących czynności prawnych. W szczególności należy brać pod uwagę zasady współżycia społecznego i ustalone zwyczaje.
k.p.c. art. 398¹⁵ § § 1
Kodeks postępowania cywilnego
Sąd Najwyższy, uwzględniając skargę kasacyjną, uchyla zaskarżony wyrok i przekazuje sprawę do ponownego rozpoznania sądowi, który wydał orzeczenie, lub innemu sądowi równorzędnemu.
k.p.c. art. 398³ § § 3
Kodeks postępowania cywilnego
Skarga kasacyjna nie może być oparta na zarzutach naruszenia przepisów postępowania dotyczących ustalenia faktów lub oceny dowodów.
k.p.c. art. 398¹³ § § 2
Kodeks postępowania cywilnego
Sąd Najwyższy jest związany ustaleniami faktycznymi stanowiącymi podstawę zaskarżonego orzeczenia.
pr.bank. art. 69 § ust. 1 i 2
Prawo bankowe
Reguluje umowę kredytu bankowego.
pr.bank. art. 69 § ust. 3
Prawo bankowe
Wprowadza możliwość zmiany postanowień umowy co do sposobu waloryzacji niespłaconych rat na przyszłość.
Argumenty
Skuteczne argumenty
Usunięcie klauzuli marży banku nie powoduje nieważności całej umowy kredytu. • Umowa kredytu może nadal obowiązywać z zastosowaniem kursu średniego NBP po wyeliminowaniu abuzywnych postanowień. • Zarzuty naruszenia przepisów postępowania są niedopuszczalne w skardze kasacyjnej.
Odrzucone argumenty
Zarzuty naruszenia przepisów postępowania dotyczące oceny dowodów i ustaleń faktycznych. • Całkowita nieważność umowy kredytu z powodu abuzywności klauzul indeksacyjnych.
Godne uwagi sformułowania
nie można rozstrzygać o abuzywności na podstawie podziału umowy na jednostki redakcyjne • niedozwolony charakter przypisać można takiemu fragmentowi umowy, który wyraża odrębną treść normatywną • nie ma przeszkód, by sąd krajowy usunął jedynie nieuczciwy element warunku umowy • nieuczciwe warunki w umowach zawieranych przez sprzedawców lub dostawców z konsumentami nie będą wiążące dla konsumenta, a umowa w pozostałej części będzie nadal obowiązywała strony, jeżeli jest to możliwe po wyłączeniu z niej nieuczciwych warunków
Skład orzekający
Joanna Misztal-Konecka
przewodniczący
Agnieszka Jurkowska-Chocyk
członek
Krzysztof Wesołowski
sprawozdawca
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Wysoka
Powoływalne dla: "Ustalenie, że usunięcie klauzuli marży banku z umowy kredytu indeksowanego kursem CHF nie powoduje nieważności całej umowy, a jedynie konieczność stosowania kursu średniego NBP. Potwierdzenie, że postanowienia dotyczące mechanizmu indeksacji i kursów walutowych mogą być uznane za abuzywne."
Ograniczenia: Dotyczy umów kredytów indeksowanych kursem CHF zawartych przed wejściem w życie ustawy antyspreadowej lub w zakresie oceny abuzywności postanowień z chwili zawarcia umowy.
Wartość merytoryczna
Ocena: 8/10
Sprawa dotyczy powszechnego problemu kredytów frankowych i abuzywności klauzul bankowych, z istotnym rozstrzygnięciem Sądu Najwyższego dotyczącym skutków prawnych takich klauzul dla ważności całej umowy.
“Kredyt CHF nie musi oznaczać nieważności całej umowy – Sąd Najwyższy wyjaśnia skutki abuzywnych klauzul!”
Sektor
bankowość
Twój asystent do analizy prawnej.
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka polskie orzecznictwo i aktualne akty prawne.
- Analiza orzecznictwa i przepisów
- Drafting pism i dokumentów
- Odpowiedzi na pytania prawne
- Pogłębiona analiza z doktryny
Cytowane w odpowiedziach
Ta sprawa stanowi część linii orzeczniczej omawianej w naszych syntezach.
Powiązane przepisy
Powiązane tematy
Pełny tekst orzeczenia
Oryginalna treść postanowienia (niezmieniona). Otwiera się jako osobna strona.