II CSK 325/17
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuSąd Najwyższy rozpoznał skargi kasacyjne obu stron od wyroku Sądu Apelacyjnego, który zmienił wyrok Sądu Okręgowego w P. Sąd Apelacyjny zasądził od pozwanego G. Sp. z o.o. na rzecz Syndyka Masy Upadłości M. Sp. z o.o. kwotę ponad 3,7 mln zł z odsetkami tytułem bezpodstawnego wzbogacenia, wynikającego z wykonania przez spółkę M. robót dodatkowych. Sąd Apelacyjny uznał, że strony łączyła umowa o roboty budowlane z wynagrodzeniem ryczałtowym, jednakże konieczność wykonania prac stabilizacyjnych gruntu, nieprzewidzianych na etapie zawierania umowy, stanowiła korzyść majątkową podlegającą zwrotowi na podstawie art. 405 k.c. Sąd Najwyższy, analizując skargę kasacyjną pozwanego, stwierdził, że Sąd Apelacyjny naruszył art. 65 § 1 i 2 k.c., błędnie interpretując postanowienia umowy i protokołu negocjacji przedkontraktowych. Sąd Najwyższy podkreślił, że wynagrodzenie ryczałtowe obciąża wykonawcę ryzykiem nieprzewidzianego wzrostu rozmiaru lub kosztów prac, chyba że wystąpi nadzwyczajna zmiana stosunków w rozumieniu art. 632 § 2 k.c. Sąd Najwyższy wskazał, że Sąd Apelacyjny nie ustalił wszystkich okoliczności, które mogłyby uzasadniać zastosowanie art. 632 § 2 k.c., w tym charakteru odkrytych warunków geologiczno-gruntowych. Z uwagi na pominięcie przez Sąd Apelacyjny istotnych postanowień umowy i analizy ryzyka związanego z wynagrodzeniem ryczałtowym, Sąd Najwyższy uchylił zaskarżony wyrok i przekazał sprawę do ponownego rozpoznania.
Przeanalizuj tę sprawę w pełnym kontekście orzecznictwa.
Analiza orzecznictwa · odpowiedzi na pytania · badanie przepisów · drafting pism.
Wartość praktyczna
Siła precedensu: WysokaInterpretacja przepisów dotyczących wynagrodzenia ryczałtowego w umowach o roboty budowlane, ryzyka kontraktowego, nadzwyczajnej zmiany stosunków (art. 632 § 2 k.c.) oraz wykładni umów w kontekście prac dodatkowych.
Orzeczenie dotyczy specyficznych okoliczności faktycznych związanych z umową i protokołem negocjacji, a także z odkrytymi warunkami geologiczno-gruntowymi. Konieczność ponownego rozpoznania sprawy oznacza, że ostateczne rozstrzygnięcie może się różnić.
Zagadnienia prawne (3)
Czy prace wykonane w ramach umowy o roboty budowlane z wynagrodzeniem ryczałtowym, które nie były przewidziane na etapie zawierania umowy z powodu nieodkrytych wcześniej warunków geologiczno-gruntowych, mogą stanowić podstawę do żądania zapłaty na podstawie przepisów o bezpodstawnym wzbogaceniu?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Sąd Najwyższy uchylił wyrok Sądu Apelacyjnego, wskazując na konieczność ponownego rozpoznania sprawy z uwzględnieniem prawidłowej wykładni umowy i analizy ryzyka związanego z wynagrodzeniem ryczałtowym oraz możliwości zastosowania art. 632 § 2 k.c. (nadzwyczajna zmiana stosunków).
Uzasadnienie
Sąd Najwyższy uznał, że Sąd Apelacyjny błędnie zinterpretował umowę i protokół negocjacji, pomijając kluczowe postanowienia dotyczące przedmiotu umowy i wynagrodzenia ryczałtowego. Podkreślono, że wynagrodzenie ryczałtowe obciąża wykonawcę ryzykiem nieprzewidzianego wzrostu prac, chyba że wystąpi nadzwyczajna zmiana stosunków. Brak wystarczających ustaleń faktycznych co do charakteru tych zmian uniemożliwił prawidłowe rozstrzygnięcie.
Jak należy interpretować postanowienia umowy o roboty budowlane z wynagrodzeniem ryczałtowym, w szczególności w kontekście prac dodatkowych i ryzyka wykonawcy?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Sąd Najwyższy wskazał na potrzebę dokładnej wykładni umowy i protokołu negocjacji, uwzględniając zasady dotyczące wynagrodzenia ryczałtowego i ryzyka kontraktowego.
Uzasadnienie
Sąd Najwyższy zwrócił uwagę na § 2 ust. 1 i 2 umowy oraz postanowienia protokołu negocjacji, które szczegółowo określały przedmiot umowy i wynagrodzenie ryczałtowe, w tym uwzględnienie wszystkich koniecznych prac w cenie. Podkreślono, że wykonawca ponosi ryzyko nieuwzględnienia wszystkich prac w cenie ryczałtowej.
Czy odkrycie w trakcie robót znacząco odmiennych warunków geologiczno-gruntowych, nieprzewidzianych w dokumentacji, może stanowić nadzwyczajną zmianę stosunków w rozumieniu art. 632 § 2 k.c. w przypadku umowy o roboty budowlane z wynagrodzeniem ryczałtowym?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Sąd Najwyższy zasugerował, że takie zdarzenie, jeśli było nadzwyczajne i nieprzewidywalne, może podlegać kwalifikacji jako nadzwyczajna zmiana stosunków, nawet jeśli dotyczy indywidualnej sytuacji stron, a nie tylko zdarzeń powszechnych.
Uzasadnienie
Sąd Najwyższy powołał się na własne orzecznictwo (IV CSK 733/13), wskazując, że art. 632 § 2 k.c. dotyczy przypadków wykraczających poza zwykłe ryzyko umowne i może obejmować zdarzenia nadzwyczajne i nieprzewidywalne dotyczące indywidualnej sytuacji stron.
Strony
| Nazwa | Typ | Rola |
|---|---|---|
| Syndyk Masy Upadłości M. Spółki z ograniczoną odpowiedzialnością w upadłości likwidacyjnej | spółka | powód |
| G. Spółka z ograniczoną odpowiedzialnością | spółka | pozwany |
Przepisy (17)
Główne
k.c. art. 405
Kodeks cywilny
k.c. art. 65 § § 1 i 2
Kodeks cywilny
k.c. art. 632 § § 1
Kodeks cywilny
k.c. art. 632 § § 2
Kodeks cywilny
Pomocnicze
k.c. art. 647
Kodeks cywilny
k.c. art. 410 § § 1
Kodeks cywilny
k.c. art. 627
Kodeks cywilny
k.p.c. art. 382
Kodeks postępowania cywilnego
k.p.c. art. 378 § § 1
Kodeks postępowania cywilnego
k.p.c. art. 479 § 12 § 1
Kodeks postępowania cywilnego
k.p.c. art. 391 § § 1
Kodeks postępowania cywilnego
k.p.c. art. 278 § § 1
Kodeks postępowania cywilnego
k.p.c. art. 236
Kodeks postępowania cywilnego
k.p.c. art. 328 § § 2
Kodeks postępowania cywilnego
k.p.c. art. 321 § § 1
Kodeks postępowania cywilnego
k.p.c. art. 187 § § 1
Kodeks postępowania cywilnego
Konst. art. 45 § ust. 1
Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej
Argumenty
Skuteczne argumenty
Sąd Apelacyjny naruszył art. 65 § 1 i 2 k.c. poprzez błędną wykładnię umowy i protokołu negocjacji, nie uwzględniając, że prace dodatkowe były objęte umową ryczałtową. • Sąd Apelacyjny pominął analizę ryzyka związanego z wynagrodzeniem ryczałtowym i nie zbadał, czy wystąpiła nadzwyczajna zmiana stosunków w rozumieniu art. 632 § 2 k.c.
Godne uwagi sformułowania
Istota zarzutów skargi kasacyjnej pozwanego sprowadza się do twierdzenia, że Sąd z naruszeniem art. 65 § 1 i 2 k.c. błędnie przyjął, iż stron nie łączył stosunek umowny o uzgodnionym wynagrodzeniu ryczałtowym w zakresie wykonanych prac, określonych jako dodatkowe... • Z charakteru wynagrodzenia powoda określonego w umowie jako ryczałtowe, w rozumieniu art. 632 § 1 k.c., wynika, iż należy się ono w umówionej wysokości i wykonawca w zasadzie nie może żądać jego podwyższenia, chociażby w czasie zawarcia umowy nie można było przewidzieć rozmiaru lub kosztów prac. • Odkrycie w trakcie robót znacząco odmiennych warunków geologiczno - gruntowych, nie przewidzianych w żadnych badaniach podłoża lub innej dokumentacji, którego koniecznością było przeprowadzenie prac określonych na kwotę 3.788.535,61 zł netto, tj. ok. ½ wartości umówionego wynagrodzenia, odbiegających od pierwotnie ujętych w projektach, na podstawie których kalkulowana była cena ofertowa, byłoby zdarzeniem nadzwyczajnym i nieprzewidywalnym odnoszącym się do indywidualnej sytuacji stron, stanowiącym nadzwyczajną zmianę stosunków w rozumieniu art. 632 § 2 k.c.
Skład orzekający
Marian Kocon
przewodniczący, sprawozdawca
Mirosław Bączyk
członek
Bogumiła Ustjanicz
członek
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Wysoka
Powoływalne dla: "Interpretacja przepisów dotyczących wynagrodzenia ryczałtowego w umowach o roboty budowlane, ryzyka kontraktowego, nadzwyczajnej zmiany stosunków (art. 632 § 2 k.c.) oraz wykładni umów w kontekście prac dodatkowych."
Ograniczenia: Orzeczenie dotyczy specyficznych okoliczności faktycznych związanych z umową i protokołem negocjacji, a także z odkrytymi warunkami geologiczno-gruntowymi. Konieczność ponownego rozpoznania sprawy oznacza, że ostateczne rozstrzygnięcie może się różnić.
Wartość merytoryczna
Ocena: 7/10
Sprawa dotyczy dużej kwoty i fundamentalnych zasad prawa kontraktowego w budownictwie, w tym ryzyka wykonawcy i interpretacji umów ryczałtowych. Uchylenie wyroku przez Sąd Najwyższy wskazuje na istotne błędy prawne popełnione przez sądy niższych instancji.
“Czy prace dodatkowe w budowie to zawsze dodatkowe pieniądze? Sąd Najwyższy analizuje ryzyko ryczałtu.”
Dane finansowe
WPS: 3 788 535,61 PLN
bezpodstawne wzbogacenie: 3 788 535,61 PLN
Sektor
budownictwo
Twój asystent do analizy prawnej.
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
- Analiza orzecznictwa i przepisów
- Drafting pism i dokumentów
- Odpowiedzi na pytania prawne
- Pogłębiona analiza z doktryny
Pełny tekst orzeczenia
Oryginalna treść postanowienia (niezmieniona). Otwiera się jako osobna strona.