II CA 1637/18
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuSprawa dotyczyła sporu o zwrot opłat pobranych przez pozwanego ubezpieczyciela w ramach umowy ubezpieczenia na życie z ubezpieczeniowym funduszem kapitałowym. Powódka kwestionowała opłatę za koszty wstępne oraz opłatę administracyjną, uznając je za niedozwolone postanowienia umowne (klauzule abuzywne). Sąd pierwszej instancji uwzględnił powództwo jedynie w zakresie opłaty administracyjnej, oddalając je co do opłaty za koszty wstępne. Sąd Okręgowy, rozpoznając apelacje obu stron, uznał je za niezasadne i oddalił obie. W odniesieniu do apelacji powódki, sąd odwoławczy stwierdził, że zarzuty naruszenia przepisów prawa materialnego i procesowego są bezzasadne. W szczególności oddalono zarzut naruszenia art. 233 § 1 kpc dotyczący swobodnej oceny dowodów, wskazując na brak wykazania przez powódkę uchybień sądu w tym zakresie. Sąd odwoławczy podkreślił, że wartość wykupu, będąca przedmiotem głównego świadczenia pozwanego, nie podlega kontroli w oparciu o przepisy o niedozwolonych postanowieniach umownych. Opłata za koszty wstępne została uznana za element wynagrodzenia pozwanego za świadczenie ochrony ubezpieczeniowej, niebędący klauzulą abuzywną, a jej wysokość (średnio ok. 16 zł miesięcznie) nie była wygórowana. Apelacja pozwanego dotyczyła zasądzenia kwoty 1044,60 zł z tytułu opłaty administracyjnej. Sąd Okręgowy uznał, że pomniejszanie wartości wykupu o opłatę administracyjną było bezprawne, a postanowienia OWU dotyczące tej opłaty miały charakter niedozwolony, rażąco naruszając interesy konsumenta. Sąd odwoławczy oddalił również zarzut przedawnienia roszczenia, wskazując na mieszany charakter umowy (ubezpieczeniowy i inwestycyjny) i dziesięcioletni termin przedawnienia dla roszczeń kapitałowych. W konsekwencji obie apelacje zostały oddalone, a koszty postępowania wzajemnie zniesione.
Przeanalizuj tę sprawę w pełnym kontekście orzecznictwa.
Analiza orzecznictwa · odpowiedzi na pytania · badanie przepisów · drafting pism.
Wartość praktyczna
Siła precedensu: WysokaInterpretacja przepisów o niedozwolonych postanowieniach umownych w umowach ubezpieczenia na życie z UFK, w szczególności dotyczących opłat za koszty wstępne i administracyjne oraz charakteru prawnego wartości wykupu.
Orzeczenie dotyczy specyficznego rodzaju umowy i konkretnych zapisów OWU. Wartość wykupu jako świadczenie główne wymaga indywidualnej oceny.
Zagadnienia prawne (4)
Czy opłata za koszty wstępne w umowie ubezpieczenia na życie z ubezpieczeniowym funduszem kapitałowym stanowi niedozwolone postanowienie umowne?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Nie, opłata za koszty wstępne nie stanowi niedozwolonego postanowienia umownego, gdyż jest elementem wynagrodzenia ubezpieczyciela za świadczenie ochrony ubezpieczeniowej i nie jest wygórowana.
Uzasadnienie
Opłata za koszty wstępne jest elementem wynagrodzenia pozwanego za zapewnianie ochrony ubezpieczeniowej, a jej wysokość (średnio ok. 16 zł miesięcznie) nie jest wygórowana i nie narusza rażąco interesów konsumenta ani dobrych obyczajów.
Czy opłata administracyjna w umowie ubezpieczenia na życie z ubezpieczeniowym funduszem kapitałowym stanowi niedozwolone postanowienie umowne?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Tak, opłata administracyjna stanowi niedozwolone postanowienie umowne, ponieważ jej pobieranie było bezprawne i rażąco naruszało interesy konsumenta.
Uzasadnienie
Strona pozwana, wykorzystując pozycję profesjonalisty, ukształtowała wzorzec umowy w sposób prowadzący do pokrzywdzenia konsumenta. Opłata administracyjna była arbitralnie narzucona, nieadekwatna do rzeczywistych wydatków pozwanego, a jej mechanizm ustalania był nieczytelny, co naruszało dobre obyczaje i rażąco interesy powoda.
Czy wartość wykupu w umowie ubezpieczenia na życie z ubezpieczeniowym funduszem kapitałowym może być uznana za świadczenie główne i tym samym wyłączona spod kontroli abuzywności?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Tak, wartość wykupu może być uznana za świadczenie główne, jeśli wynika to z indywidualnej oceny wzorca umownego i jest przedmiotem głównego świadczenia pozwanego.
Uzasadnienie
Sąd Najwyższy w postanowieniu III CZP 87/15 wskazał na potrzebę indywidualnej oceny wzorców umownych w kontekście uznania wartości wykupu za świadczenie główne. W niniejszej sprawie sposób wyliczenia wartości wykupu był precyzyjnie określony w OWU, a powódka nie kwestionowała jego wysokości, lecz samą zasadę odliczenia kosztów wstępnych.
Jaki jest termin przedawnienia roszczeń wynikających z umowy ubezpieczenia na życie z elementem inwestycyjnym?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Roszczenia o charakterze typowo ubezpieczeniowym przedawniają się z upływem trzech lat, natomiast roszczenia wynikające z inwestycyjnego aspektu umowy przedawniają się z upływem lat dziesięciu.
Uzasadnienie
Umowa o charakterze mieszanym (ubezpieczeniowym i inwestycyjnym) skutkuje dwojakim charakterem przysługujących roszczeń, co przekłada się na różne terminy przedawnienia.
Strony
| Nazwa | Typ | Rola |
|---|---|---|
| A. J. | osoba_fizyczna | powódka |
| (...) | spółka | pozwany |
Przepisy (12)
Główne
k.c. art. 385 § 1 §1
Kodeks cywilny
Dotyczy kontroli postanowień umownych pod kątem abuzywności. Świadczenie główne nie podlega tej kontroli.
Pomocnicze
k.p.c. art. 505 § 13 §2
Kodeks postępowania cywilnego
k.c. art. 385 § 2
Kodeks cywilny
k.c. art. 233 § 1
Kodeks cywilny
Zarzut naruszenia art. 233 § 1 kpc uwzględniany tylko w przypadku wykazania uchybienia podstawowym regułom oceny dowodów (logika, doświadczenie życiowe).
k.c. art. 328 § 2
Kodeks cywilny
k.c. art. 353 § 1
Kodeks cywilny
k.c. art. 58
Kodeks cywilny
k.c. art. 65 § 1
Kodeks cywilny
k.c. art. 805 § 1
Kodeks cywilny
u.dz.ubezp. art. 18 § 1 i 2
Ustawa z dnia 22 maja 2003 r. o działalności ubezpieczeniowej
Przepis adresowany do zakładów ubezpieczeń, nie do ubezpieczających/ubezpieczonych w kontekście rozliczeń przy rozwiązaniu umowy.
k.p.c. art. 385
Kodeks postępowania cywilnego
k.p.c. art. 100
Kodeks postępowania cywilnego
Argumenty
Skuteczne argumenty
Opłata administracyjna jako niedozwolone postanowienie umowne. • Wartość wykupu jako świadczenie główne niepodlegające kontroli abuzywności (w kontekście opłaty za koszty wstępne). • Dziesięcioletni termin przedawnienia dla roszczeń z inwestycyjnego aspektu umowy.
Odrzucone argumenty
Opłata za koszty wstępne jako niedozwolone postanowienie umowne. • Naruszenie art. 233 § 1 kpc przez wadliwą ocenę dowodów. • Naruszenie art. 328 § 2 kpc przez wadliwe uzasadnienie. • Naruszenie art. 353 § 1 w zw. z art. 58 kc przez niezastosowanie i niestwierdzenie nieważności umowy z powodu niedoręczenia OWU. • Przekroczenie przez Sąd granicy swobodnej oceny dowodów. • Błędne przyjęcie wykazania wysokości roszczenia. • Przedawnienie roszczenia. • Naruszenie art. 805 § 1 kc w zw. z art. 18 ust. 1 i 2 u.dz.ubezp.
Godne uwagi sformułowania
zarzut naruszenia art. 233 § 1 kpc mógłby być uwzględniony jedynie wówczas gdyby skarżący wykazał uchybienie podstawowym regułom służącym ocenie wiarygodności i mocy poszczególnych dowodów, tj. regułom logicznego myślenia, zasadzie doświadczenia życiowego i właściwego kojarzenia faktów • wartość wykupu jest przedmiotem głównego świadczenia pozwanego na rzecz powódki z zawartej umowy • opłata za koszty wstępne nie była odpłatnością za pewne zachowanie (świadczenie) pozwanego względem powódki, lecz była elementem wynagrodzenia pozwanego za zapewnianie usługi polegającej na świadczeniu ochrony ubezpieczeniowej • strona pozwana, wykorzystując swoją pozycję profesjonalisty, kształtuje wzorzec umowy w taki sposób, że wprowadza do niego konstrukcję prawną, która prowadzi do pokrzywdzenia drugiej ze stron stosunku prawnego - w tym wypadku konsumenta • nie można zgodzić się z pozwanym, że Sąd błędnie ustalił, iż zastosowanie w niniejszej sprawie ma OWU o numerze, OWU/ (...) obowiązujące od 22 stycznia 2007 roku. Umknęło bowiem skarżącemu, że Sąd podkreślał w uzasadnieniu, iż niezależnie od tego czy odwołamy się do warunków umowy z 2006 roku czy też tych obowiązujących w 1999 roku, to w obu wersjach należało pobierać opłatę administracyjną w trakcie trwania umowy w terminach oznaczonych w postanowieniach OWU i wysokości tam określonej.
Skład orzekający
Paweł Styrna
przewodniczący-sprawozdawca
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Wysoka
Powoływalne dla: "Interpretacja przepisów o niedozwolonych postanowieniach umownych w umowach ubezpieczenia na życie z UFK, w szczególności dotyczących opłat za koszty wstępne i administracyjne oraz charakteru prawnego wartości wykupu."
Ograniczenia: Orzeczenie dotyczy specyficznego rodzaju umowy i konkretnych zapisów OWU. Wartość wykupu jako świadczenie główne wymaga indywidualnej oceny.
Wartość merytoryczna
Ocena: 7/10
Sprawa dotyczy popularnego produktu finansowego (ubezpieczenie z UFK) i często podnoszonych zarzutów o abuzywność opłat, co jest istotne dla wielu konsumentów i prawników.
“Czy opłaty w ubezpieczeniach z funduszem kapitałowym są legalne? Sąd Okręgowy rozstrzyga spór o koszty wstępne i administracyjne.”
Dane finansowe
opłata administracyjna: 1044,6 PLN
Sektor
ubezpieczenia
Twój asystent do analizy prawnej.
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
- Analiza orzecznictwa i przepisów
- Drafting pism i dokumentów
- Odpowiedzi na pytania prawne
- Pogłębiona analiza z doktryny
Pełny tekst orzeczenia
Oryginalna treść postanowienia (niezmieniona). Otwiera się jako osobna strona.