Orzeczenie · 2025-06-03

I USKP 184/24

Sąd
Sąd Najwyższy
Data
2025-06-03
SNubezpieczenia społeczneemerytury i rentyWysokanajwyższy
wyłączenie sędziegoSąd Najwyższyniezawiłość sędziowskapraworządnośćKonstytucja RPprawo europejskieKRSemerytura policyjnarenta inwalidzka

Wniosek o wyłączenie sędziego Sądu Najwyższego Renaty Żywickiej został złożony przez pełnomocnika ubezpieczonego, który powołał się na art. 49 § 1 k.p.c. oraz art. 48 § 1 pkt 1 k.p.c. jako podstawę wniosku. Jako uzasadnienie wskazano sposób powołania sędziego na stanowisko sędziego Sądu Najwyższego, kwestionując jego zgodność z prawem w świetle rekomendacji Krajowej Rady Sądownictwa ukształtowanej ustawą z dnia 8 grudnia 2017 r. Wnioskodawca odwołał się również do orzecznictwa Europejskiego Trybunału Praw Człowieka, Trybunału Sprawiedliwości Unii Europejskiej oraz Sądu Najwyższego. Sąd Najwyższy zauważył, że w sprawie złożono dwa zbieżne wnioski, z których drugi, złożony później, został już prawomocnie oddalony postanowieniem z dnia 9 kwietnia 2025 r. w sprawie I NWW 299/24. Obecne postanowienie dotyczy pierwszego, wcześniejszego wniosku. Sąd podkreślił, że zgodnie z art. 29 § 3 ustawy o Sądzie Najwyższym, niedopuszczalne jest ustalanie lub ocena przez Sąd Najwyższy zgodności z prawem powołania sędziego. Powołano się na orzecznictwo Trybunału Konstytucyjnego, które stwierdziło niezgodność przepisów k.p.k. i k.p.c. dotyczących wyłączenia sędziego z powodu wadliwości powołania z Konstytucją RP. Sąd wskazał, że polskie prawo, zgodne z Konstytucją, decyduje w kwestii ustroju i postępowania przed sądami, a sędziowie podlegają tylko Konstytucji i ustawom. Wartość prawa europejskiego nie może prowadzić do pominięcia orzecznictwa polskiego Trybunału Konstytucyjnego w przypadku konfliktu.

Asystent · analiza prawna

Przeanalizuj tę sprawę w pełnym kontekście orzecznictwa.

Analiza orzecznictwa · odpowiedzi na pytania · badanie przepisów · drafting pism.

Wypróbuj Asystenta

Wartość praktyczna

Siła precedensu: Wysoka
Do czego można powołać

Uzasadnienie wniosków o wyłączenie sędziego, interpretacja przepisów dotyczących niezawisłości sędziowskiej i hierarchii źródeł prawa.

Ograniczenia stosowania

Dotyczy specyficznej sytuacji prawnej związanej z powołaniem sędziów w Polsce po zmianach legislacyjnych.

Zagadnienia prawne (2)

Czy wniosek o wyłączenie sędziego może być oparty na zarzutach dotyczących wadliwości procedury powołania sędziego?Ratio decidendi

Odpowiedź sądu

Nie, wniosek o wyłączenie sędziego nie może być oparty na zarzutach dotyczących wadliwości procedury powołania sędziego, gdyż ocena taka jest niedopuszczalna w postępowaniu o wyłączenie.

Uzasadnienie

Sąd Najwyższy powołał się na przepisy ustawy o Sądzie Najwyższym oraz orzecznictwo Trybunału Konstytucyjnego, które jednoznacznie wykluczają możliwość badania zgodności z prawem powołania sędziego w ramach postępowania o jego wyłączenie. Podkreślono prymat polskiego prawa konstytucyjnego i ustawowego nad prawem europejskim w tym zakresie.

Jaki jest status prawny orzecznictwa ETPC, TSUE i SN w kontekście krajowych przepisów konstytucyjnych i ustawowych dotyczących powołania sędziów?Ratio decidendi

Odpowiedź sądu

Polskie prawo konstytucyjne i ustawowe, zgodne z Konstytucją RP, ma pierwszeństwo przed orzecznictwem ponadnarodowym w kwestii powołania sędziów.

Uzasadnienie

Sąd Najwyższy wskazał, że w przypadku konfliktu między prawem polskim a ponadnarodowym, pierwszeństwo powinno mieć orzeczenie polskiego Trybunału Konstytucyjnego. Powołanie sędziego jest wyłączną kompetencją Prezydenta RP na wniosek KRS, a ocena tej procedury nie leży w gestii Sądu Najwyższego w postępowaniu o wyłączenie.

Rozstrzygnięcie
Decyzja
Oddalenie wniosku
Strona wygrywająca
Sąd Najwyższy

Strony

NazwaTypRola
S. K.osoba_fizycznaodwołujący się
Dyrektor Zakładu Emerytalno-Rentowego Ministerstwa Spraw Wewnętrznych i Administracji w Warszawieorgan_państwowyorgan rentowy

Przepisy (17)

Główne

k.p.c. art. 49 § § 1

Kodeks postępowania cywilnego

Przepis ten, w zakresie w jakim za przesłankę mogącą wywołać uzasadnioną wątpliwość co do bezstronności sędziego uznaje jakąkolwiek okoliczność odnoszącą się do procedury powoływania tego sędziego, jest niezgodny z Konstytucją RP.

u.SN art. 29 § § 3

Ustawa o Sądzie Najwyższym

Niedopuszczalne jest ustalanie lub ocena przez Sąd Najwyższy zgodności z prawem powołania sędziego lub wynikającego z tego uprawnienia do wykonywania zadań z zakresu wymiaru sprawiedliwości.

Konstytucja RP art. 176 § ust. 2

Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej

Konstytucja RP art. 178 § ust. 1

Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej

Konstytucja RP art. 179

Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej

Konstytucja RP art. 144 § ust. 3 pkt 17

Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej

Konstytucja RP art. 45 § ust. 1

Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej

Pomocnicze

k.p.c. art. 48 § § 1 pkt 1

Kodeks postępowania cywilnego

u.SN art. 1

Ustawa o Sądzie Najwyższym

Wyraża dbałość o jednolitość orzecznictwa.

k.p.c. art. 53¹ § § 1 pkt 2

Kodeks postępowania cywilnego

k.p.c. art. 53¹ § § 2

Kodeks postępowania cywilnego

k.p.k. art. 41 § § 1

Kodeks postępowania karnego

u.r.p. art. 74 § 1 pkt 1

Ustawa o radcach prawnych

u.KRS art. 9a

Ustawa o Krajowej Radzie Sądownictwa

Konstytucja RP art. 93

Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej

Konstytucja RP art. 92

Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej

Konstytucja RP art. 87

Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej

Argumenty

Skuteczne argumenty

Niedopuszczalność oceny zgodności z prawem powołania sędziego w postępowaniu o jego wyłączenie. • Prymat polskiego prawa konstytucyjnego i ustawowego nad prawem europejskim w kwestii powołania sędziego. • Samodzielność rozpatrywania każdego wniosku o wyłączenie. • Prawomocne oddalenie wcześniejszego, zbieżnego wniosku.

Odrzucone argumenty

Zarzuty dotyczące wadliwości procedury powołania sędziego. • Odwołanie się do orzecznictwa ETPC, TSUE i SN jako podstawy do wyłączenia sędziego.

Godne uwagi sformułowania

Niedopuszczalne jest ustalanie lub ocena przez Sąd Najwyższy [...] zgodności z prawem powołania sędziego • polskie prawo decyduje w tym zakresie, co potwierdził Trybunał Konstytucyjny • wyłączenie sędziego jest ściśle określone w ustawie, a zatem nie może być dowolne • dla sądu polskiego pierwszeństwo powinno mieć orzeczenie polskiego Trybunału Konstytucyjnego

Skład orzekający

Robert Stefanicki

sędzia

Renata Żywicka

sędzia

Oktawian Nawrot

sędzia

Informacje dodatkowe

Wartość precedensowa

Siła: Wysoka

Powoływalne dla: "Uzasadnienie wniosków o wyłączenie sędziego, interpretacja przepisów dotyczących niezawisłości sędziowskiej i hierarchii źródeł prawa."

Ograniczenia: Dotyczy specyficznej sytuacji prawnej związanej z powołaniem sędziów w Polsce po zmianach legislacyjnych.

Wartość merytoryczna

Ocena: 7/10

Sprawa dotyczy fundamentalnych kwestii praworządności i niezawisłości sędziowskiej, odwołując się do orzecznictwa Trybunału Konstytucyjnego i prawa europejskiego, co czyni ją interesującą dla prawników i osób zainteresowanych ustrojem sądownictwa.

Czy wadliwe powołanie sędziego może być podstawą do jego wyłączenia? Sąd Najwyższy odpowiada.

Asystent AI dla prawników

Twój asystent do analizy prawnej.

Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.

  • Analiza orzecznictwa i przepisów
  • Drafting pism i dokumentów
  • Odpowiedzi na pytania prawne
  • Pogłębiona analiza z doktryny
Wypróbuj Asystenta AI za darmo
Powiązane przepisy
Powiązane tematy

Pełny tekst orzeczenia

Oryginalna treść postanowienia (niezmieniona). Otwiera się jako osobna strona.

Przeczytaj pełny tekst