I SA/Gl 1304/24Przedawnienie kosztów egzekucyjnych odpowiedzialność osoby trzeciej
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuPrzedmiotem kontroli Sądu był spór dotyczący przedawnienia kosztów egzekucyjnych powstałych w postępowaniu egzekucyjnym dotyczącym należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne, gdzie egzekucja prowadzona była na podstawie decyzji o odpowiedzialności osoby trzeciej. Skarżąca K. T. domagała się umorzenia postępowania egzekucyjnego w zakresie kosztów, argumentując ich przedawnienie na podstawie art. 65a ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (u.p.e.a.). Organy administracji (ZUS i Dyrektor Izby Administracji Skarbowej) odmówiły umorzenia, stosując przepisy obowiązujące przed nowelizacją u.p.e.a. oraz przepisy ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych (u.s.s.), wskazując na zawieszenie biegu terminu przedawnienia. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach uznał skargę za zasadną. Sąd stwierdził, że organy błędnie zastosowały przepisy prawa materialnego, nieprawidłowo oceniając kwestię przedawnienia kosztów egzekucyjnych w kontekście odrębnego charakteru obowiązku wynikającego z decyzji o odpowiedzialności osoby trzeciej. Sąd podkreślił, że dla oceny przedawnienia spornych kosztów egzekucyjnych nie można było sięgać do przepisów dotyczących przedawnienia należności z tytułu składek (art. 24 ust. 2, 4, 5b u.s.s.) poprzez art. 6 ust. 3 noweli lipcowej. Wskazano, że organy naruszyły zasady postępowania administracyjnego, prowadząc postępowanie w sposób niebudzący zaufania i nieprzekonujący. W konsekwencji Sąd uchylił zaskarżone postanowienia organów obu instancji i nakazał ponowne rozpatrzenie sprawy z uwzględnieniem wykładni prawnej sądu, w tym porównanie zastosowania przepisów Ordynacji podatkowej oraz art. 65a u.p.e.a. do oceny przedawnienia kosztów egzekucyjnych.
Przeanalizuj tę sprawę w pełnym kontekście orzecznictwa.
Analiza orzecznictwa · odpowiedzi na pytania · badanie przepisów · drafting pism.
Wartość praktyczna
Siła precedensu: WysokaInterpretacja przepisów dotyczących przedawnienia kosztów egzekucyjnych w kontekście odpowiedzialności osoby trzeciej za składki na ubezpieczenia społeczne oraz stosowania przepisów przejściowych.
Dotyczy specyficznej sytuacji odpowiedzialności osoby trzeciej za składki, gdzie egzekucja kosztów następuje po wygaśnięciu należności głównej.
Zagadnienia prawne (2)
Czy koszty egzekucyjne powstałe w postępowaniu egzekucyjnym dotyczącym należności z tytułu składek, prowadzonym na podstawie decyzji o odpowiedzialności osoby trzeciej, podlegają przedawnieniu na podstawie przepisów o kosztach egzekucyjnych czy przepisów dotyczących należności z tytułu składek?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Koszty egzekucyjne powstałe przy egzekucji obowiązku wynikającego z decyzji o odpowiedzialności osoby trzeciej za należności z tytułu składek nie są tożsame z kosztami egzekucyjnymi stanowiącymi część należności z tytułu składek w rozumieniu art. 24 ust. 2 ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych, a zatem nie można do nich stosować przepisów dotyczących przedawnienia tych należności.
Uzasadnienie
Sąd uznał, że decyzja o odpowiedzialności osoby trzeciej tworzy odrębny obowiązek, a koszty egzekucyjne powstałe przy jej egzekucji nie podlegają tym samym regułom przedawnienia co koszty egzekucyjne dochodzone w ramach pierwotnej należności składkowej. Organy błędnie zastosowały przepisy przejściowe i przepisy ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych do oceny przedawnienia tych kosztów.
Jaki reżim prawny (przepisy dotychczasowe czy nowe) ma zastosowanie do oceny przedawnienia kosztów egzekucyjnych w postępowaniu egzekucyjnym wszczętym przed wejściem w życie nowelizacji ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
W przypadku kosztów egzekucyjnych powstałych przy egzekucji obowiązku wynikającego z decyzji o odpowiedzialności osoby trzeciej, należy stosować przepisy dotychczasowe, a nie przepisy nowej regulacji (art. 65a u.p.e.a.) ani przepisy dotyczące przedawnienia należności z tytułu składek.
Uzasadnienie
Sąd powołując się na art. 6 ust. 3 noweli lipcowej stwierdził, że przepis ten nie obejmuje kosztów egzekucyjnych powstałych przy egzekucji odrębnych należności wynikających z decyzji o odpowiedzialności osoby trzeciej, co oznacza, że do oceny ich przedawnienia nie można sięgać do przepisów art. 24 ust. 2, 4, 5b u.s.s.
Rozstrzygnięcie
Przepisy (37)
Główne
u.p.e.a. art. 59 § 1 pkt 2
Ustawa o postępowaniu egzekucyjnym w administracji
Postępowanie egzekucyjne umarza się m.in. jeżeli obowiązek wygasł z innego powodu, co obejmuje przedawnienie.
u.p.e.a. art. 65a § 1
Ustawa o postępowaniu egzekucyjnym w administracji
Obowiązek zapłaty kosztów egzekucyjnych przedawnia się z upływem 3 lat, licząc od końca roku kalendarzowego, w którym wygasł egzekwowany obowiązek. (Przepis wprowadzony nowelą z 4 lipca 2019 r., obowiązujący od 20 lutego 2021 r.)
Pomocnicze
nowela lipcowa art. 6 § 1
Ustawa z dnia 4 lipca 2019 r. o zmianie ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji oraz niektórych innych ustaw
Do postępowań egzekucyjnych wszczętych i niezakończonych przed dniem wejścia w życie niniejszej ustawy stosuje się przepisy dotychczasowe.
nowela lipcowa art. 6 § 2 pkt 3 lit. a
Ustawa z dnia 4 lipca 2019 r. o zmianie ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji oraz niektórych innych ustaw
W postępowaniu egzekucyjnym wszczętym i niezakończonym przed dniem wejścia w życie niniejszej ustawy stosuje się art. 65a ustawy zmienianej w art. 1, jeżeli jest on korzystniejszy dla zobowiązanego.
nowela lipcowa art. 6 § 3
Ustawa z dnia 4 lipca 2019 r. o zmianie ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji oraz niektórych innych ustaw
Do przedawnienia kosztów egzekucyjnych i kosztów upomnienia, o których mowa w art. 24 ust. 2 ustawy z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych, których obowiązek zapłaty powstał przed dniem wejścia w życie niniejszej ustawy, stosuje się przepisy dotychczasowe.
u.s.s. art. 24 § 2
Ustawa z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych
Przez należności z tytułu składek rozumie się składki oraz odsetki za zwłokę, koszty egzekucyjne, koszty upomnienia i dodatkową opłatę.
u.s.s. art. 24 § 5b
Ustawa z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych
Bieg terminu przedawnienia kosztów egzekucyjnych powstałych przy dochodzeniu składek na ubezpieczenie społeczne zostaje zawieszony od dnia podjęcia pierwszej czynności zmierzającej do wyegzekwowania należności z tytułu składek, o której dłużnik został zawiadomiony, do dnia zakończenia postępowania egzekucyjnego.
u.s.s. art. 24 § 5d
Ustawa z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych
Dotyczy przedawnienia należności wynikających z decyzji o odpowiedzialności osoby trzeciej.
k.p.a. art. 138 § 1 pkt 1
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego
Organ odwoławczy utrzymuje w mocy postanowienie organu pierwszej instancji.
k.p.a. art. 8 § 1
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego
Zasada prowadzenia postępowania w sposób budzący zaufanie do organów.
k.p.a. art. 11
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego
Zasada przekonywania.
u.p.e.a. art. 18
Ustawa z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji
Postępowanie egzekucyjne prowadzi się w sposób budzący zaufanie do organów.
u.p.e.a. art. 59 § 1 pkt 3
Ustawa z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji
Podstawa umorzenia postępowania egzekucyjnego: obowiązek nie wynika bezpośrednio z przepisu prawa.
u.p.e.a. art. 59 § 1 pkt 5
Ustawa z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji
Podstawa umorzenia postępowania egzekucyjnego: egzekucja jest niedopuszczalna.
u.p.e.a. art. 59 § 1 pkt 7
Ustawa z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji
Podstawa umorzenia postępowania egzekucyjnego: obowiązek został umorzony lub wygasł.
u.p.e.a. art. 64ca
Ustawa z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji
Umorzenie postępowania egzekucyjnego co do należności głównej nie dezaktualizuje obowiązku zapłaty kosztów egzekucyjnych.
k.p.a. art. 138 § 1
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego
Organ odwoławczy może utrzymać w mocy postanowienie organu pierwszej instancji.
k.p.a. art. 144
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego
Organ odwoławczy może uchylić postanowienie organu pierwszej instancji.
k.p.a. art. 126
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego
Organ odwoławczy może uchylić postanowienie organu pierwszej instancji.
k.p.a. art. 113 § 3
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego
Uzasadnienie postanowienia.
u.p.e.a. art. 17 § 1
Ustawa z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji
Podstawy umorzenia postępowania egzekucyjnego.
u.p.e.a. art. 59 § 5
Ustawa z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji
Podstawa umorzenia postępowania egzekucyjnego.
k.p.a. art. 3 § 2 pkt 3
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego
Kontrola postanowień organów administracji przez sądy administracyjne.
p.u.s.a. art. 1 § 1 i 2
Ustawa z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych
Zakres kontroli sądów administracyjnych.
p.p.s.a. art. 134 § 1
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Zakres rozpoznania sprawy przez sąd.
p.p.s.a. art. 135
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Środki stosowane przez sąd w celu usunięcia naruszenia prawa.
o.p. art. 70 § 1
Ustawa z dnia 13 października 1998 r. Ordynacja podatkowa
Przedawnienie zobowiązania podatkowego.
o.p. art. 59 § 1 pkt 9
Ustawa z dnia 13 października 1998 r. Ordynacja podatkowa
Wygaszenie zobowiązania podatkowego przez przedawnienie.
o.p. art. 107 § 3
Ustawa z dnia 13 października 1998 r. Ordynacja podatkowa
Odpowiedzialność solidarna osoby trzeciej z podatnikiem.
o.p. art. 31
Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa
Odpowiedzialność osoby trzeciej za należności składkowe (odpowiednie stosowanie przepisów Ordynacji podatkowej).
o.p. art. 70 § 2-7
Ustawa z dnia 13 października 1998 r. Ordynacja podatkowa
Okoliczności zawieszające lub przerywające bieg terminu przedawnienia.
o.p. art. 60
Ustawa z dnia 13 października 1998 r. Ordynacja podatkowa
Koszty egzekucyjne jako niepodatkowe należności budżetowe.
o.p. art. 67 § 1
Ustawa z dnia 13 października 1998 r. Ordynacja podatkowa
Odpowiednie stosowanie przepisów działu III Ordynacji podatkowej do należności, o których mowa w art. 60.
p.p.s.a. art. 200
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Orzekanie o kosztach postępowania.
p.p.s.a. art. 205 § 2
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Zasądzenie kosztów postępowania.
rozp. MS ws. opłat art. 14 § 1 pkt 1 lit. c
Rozporządzenie Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych
Stawka minimalna wynagrodzenia radcy prawnego.
p.p.s.a. art. 239 § 1 pkt 1 lit. e
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Zwolnienie z obowiązku uiszczenia wpisu od skargi.
Argumenty
Skuteczne argumenty
Koszty egzekucyjne powstałe przy egzekucji obowiązku wynikającego z decyzji o odpowiedzialności osoby trzeciej nie podlegają tym samym regułom przedawnienia co koszty egzekucyjne dochodzone w ramach pierwotnej należności składkowej. • Organy błędnie zastosowały przepisy przejściowe i przepisy ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych do oceny przedawnienia tych kosztów. • Organy naruszyły zasady postępowania administracyjnego.
Odrzucone argumenty
Organy administracji argumentowały, że koszty egzekucyjne podlegają przepisom ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych i bieg ich przedawnienia jest zawieszony. • Organy stosowały przepisy sprzed nowelizacji ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji, powołując się na przepisy dotychczasowe.
Godne uwagi sformułowania
Osią sporu w sprawie jest to, czy nadal istnieją nieściągnięte koszty egzekucyjne powstałe w toku postępowania egzekucyjnego obejmującego wygasły obowiązek wynikający z decyzji o odpowiedzialności osoby trzeciej za składki na ubezpieczenia społeczne. • Sąd wyjaśnia, że decyzja o odpowiedzialności osoby trzeciej za należności składkowej ma charakter konstytutywny i tworzy odrębny obowiązek spoczywający na jej adresacie. • Organy administracji naruszyły tym samym art. 6 ust. 2 pkt 3 lit. a) noweli lipcowej poprzez jego niezastosowanie, co przejawiało się w odrzuceniu możliwości analizy zastosowania z korzyścią dla strony starych albo nowych przepisów dotyczących przedawnienia kosztów egzekucyjnych naliczonych w egzekucji administracyjnej mającej za przedmiot wynikający z decyzji obowiązek zapłaty przez osobę trzecią należności z tytułu składek. • Znamienna jest, na co zwróciła uwagę strona skarżąca, pewna niekonsekwencja organów administracji.
Skład orzekający
Monika Krywow
przewodniczący
Mikołaj Darmosz
sprawozdawca
Katarzyna Stuła-Marcela
członek
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Wysoka
Powoływalne dla: "Interpretacja przepisów dotyczących przedawnienia kosztów egzekucyjnych w kontekście odpowiedzialności osoby trzeciej za składki na ubezpieczenia społeczne oraz stosowania przepisów przejściowych."
Ograniczenia: Dotyczy specyficznej sytuacji odpowiedzialności osoby trzeciej za składki, gdzie egzekucja kosztów następuje po wygaśnięciu należności głównej.
Wartość merytoryczna
Ocena: 7.5/10
Sprawa dotyczy złożonej kwestii przedawnienia kosztów egzekucyjnych w specyficznym kontekście odpowiedzialności osoby trzeciej, co jest istotne dla praktyków prawa administracyjnego i ubezpieczeń społecznych. Wyrok pokazuje błędy proceduralne organów i wskazuje na potrzebę precyzyjnej interpretacji przepisów.
“Czy koszty egzekucyjne mogą się przedawnić? Sąd wyjaśnia zawiłości odpowiedzialności osoby trzeciej za składki.”
Sektor
ubezpieczenia społeczne
Twój asystent do analizy prawnej.
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka polskie orzecznictwo i aktualne akty prawne.
- Analiza orzecznictwa i przepisów
- Drafting pism i dokumentów
- Odpowiedzi na pytania prawne
- Pogłębiona analiza z doktryny
Powiązane tematy
Pełny tekst orzeczenia
Oryginalna treść postanowienia (niezmieniona). Otwiera się jako osobna strona.