I PKN 293/99Zmiana obowiązków pracownika że wzgledu na stan zdrowia
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuPowód, Andrzej M., domagał się przywrócenia do pracy w charakterze wartownika z bronią palną oraz odszkodowania i wyrównania wynagrodzenia. Pracodawca, Narodowy Bank Polski, odsunął go od pracy z bronią palną z powodu stanu zdrowia, powierzając mu inne obowiązki. Sąd Rejonowy i Okręgowy oddaliły powództwo, uznając, że pracodawca miał prawo dostosować stanowisko i obowiązki pracownika do jego stanu zdrowia, co potwierdziły orzeczenia lekarskie, bez konieczności wypowiadania warunków pracy. Sąd Najwyższy oddalił kasację powoda, stwierdzając, że przepisy dotyczące wypowiedzenia warunków pracy (art. 42 § 1 KP) nie zostały naruszone, ponieważ zmiana obowiązków nie wynikała z potrzeb pracodawcy, a z przyczyn leżących po stronie pracownika (stan zdrowia). Sąd uznał również, że art. 42 § 4 KP, dotyczący powierzania innej pracy na okres do 3 miesięcy, nie miał zastosowania, gdyż pracodawca nie powoływał się na ten przepis, a zmiana była trwała i uzasadniona stanem zdrowia. Kasacja dotycząca naruszenia przepisów postępowania (art. 379 pkt 5 KPC, art. 149 § 2 KPC, art. 214 KPC) również została oddalona, wskazując na brak podstaw do stwierdzenia nieważności postępowania i prawidłowe doręczanie pism pełnomocnikowi.
Przeanalizuj tę sprawę w pełnym kontekście orzecznictwa.
Analiza orzecznictwa · odpowiedzi na pytania · badanie przepisów · drafting pism.
Wartość praktyczna
Siła precedensu: ŚredniaInterpretacja przepisów dotyczących zmiany warunków pracy pracownika ze względu na jego stan zdrowia, w szczególności art. 42 § 1 i § 4 KP, oraz obowiązków pracodawcy w zakresie badań lekarskich.
Sprawa dotyczy specyficznej sytuacji pracownika służb ochrony (wartownik z bronią palną) i jego stanu zdrowia, co może ograniczać bezpośrednie zastosowanie w innych branżach. Kluczowe jest rozróżnienie między potrzebami pracodawcy a stanem zdrowia pracownika jako przyczyną zmiany obowiązków.
Zagadnienia prawne (4)
Czy pojęcie potrzeb pracodawcy z art. 42 § 4 KP obejmuje zmianę zakresu obowiązków pracownika z powodu stanu jego zdrowia?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Nie, pojęcie potrzeb pracodawcy z art. 42 § 4 KP nie obejmuje zmiany zakresu obowiązków pracownika z powodu stanu jego zdrowia.
Uzasadnienie
Sąd Najwyższy stwierdził, że art. 42 § 4 KP dotyczy powierzania innej pracy z powodu potrzeb zakładu pracy, a nie ze względu na stan zdrowia pracownika. W przypadku zmiany obowiązków spowodowanej stanem zdrowia pracownika, pracodawca ma prawo dostosować stanowisko i obowiązki do jego możliwości, co nie wymaga wypowiedzenia warunków pracy, jeśli nie powoduje to obniżenia wynagrodzenia i odpowiada kwalifikacjom.
Czy zmiana warunków pracy i płacy pracownika z powodu jego stanu zdrowia wymaga wypowiedzenia zmieniającego zgodnie z art. 42 § 1 KP?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Nie, jeśli zmiana obowiązków wynika ze stanu zdrowia pracownika i nie powoduje obniżenia wynagrodzenia ani nie jest związana z potrzebami zakładu pracy w rozumieniu art. 42 § 4 KP, pracodawca może dostosować stanowisko i obowiązki bez wypowiadania warunków pracy.
Uzasadnienie
Sąd Najwyższy wyjaśnił, że art. 42 § 1 KP odsyła do przepisów o wypowiedzeniu umów o pracę, ale nie rozstrzyga sam w sobie o konieczności wypowiedzenia zmieniającego. W sytuacji, gdy zmiana obowiązków pracownika jest spowodowana jego stanem zdrowia, a nie potrzebami zakładu pracy, pracodawca ma prawo powierzyć mu pracę na innym stanowisku lub o zmienionym zakresie, o ile jest to zgodne z jego kwalifikacjami i nie obniża wynagrodzenia. W tym przypadku pracodawca działał na podstawie orzeczeń lekarskich.
Czy pracodawca ma obowiązek przeprowadzenia dowodu z opinii biegłych z zakresu medycyny sądowej na okoliczność zdolności pracownika do wykonywania pracy na określonym stanowisku, jeśli posiada już orzeczenia lekarskie?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Nie, pracodawca nie ma takiego obowiązku, a orzeczenia lekarskie są wystarczające do podjęcia decyzji o dostosowaniu stanowiska pracy do stanu zdrowia pracownika.
Uzasadnienie
Sąd Najwyższy uznał, że przeprowadzenie dowodu z opinii biegłych z zakresu medycyny sądowej nie było konieczne, ponieważ kluczowe dla sprawy było ustalenie, czy pracodawca miał podstawy prawne do zmiany obowiązków pracownika, a nie sama zdolność pracownika do wykonywania pracy. Orzeczenia lekarskie stanowiły wystarczającą podstawę dla decyzji pracodawcy, a zgodnie z art. 229 § 4 KP pracodawca nie może dopuścić do pracy pracownika bez aktualnego orzeczenia lekarskiego stwierdzającego brak przeciwwskazań.
Czy nieważność postępowania przed sądem pierwszej instancji może być uwzględniona przez Sąd Najwyższy w postępowaniu kasacyjnym, jeśli nie została podniesiona jako podstawa naruszenia przepisów przez sąd drugiej instancji?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Nie, Sąd Najwyższy z urzędu bierze pod uwagę tylko nieważność wyroku zaskarżonego kasacją. Nieważność postępowania pierwszoinstancyjnego może być uwzględniona tylko wtedy, gdy kasacja wskaże odpowiedni przepis postępowania naruszony przez sąd drugiej instancji przez nieuwzględnienie tej nieważności.
Uzasadnienie
Sąd Najwyższy wyjaśnił, że zarzut nieważności postępowania dotyczył wyroku sądu pierwszej instancji, który nie był przedmiotem zaskarżenia kasacją. Nawet jeśli sąd drugiej instancji nie zbadał prawidłowo zarzutu nieważności, Sąd Najwyższy może ją uwzględnić tylko wtedy, gdy kasacja wskaże konkretny przepis naruszony przez sąd drugiej instancji w związku z nieuwzględnieniem tej nieważności. Samo powołanie art. 379 pkt 5 KPC jest niewystarczające.
Rozstrzygnięcie
Strony
| Nazwa | Typ | Rola |
|---|---|---|
| Andrzej M. | osoba_fizyczna | powód |
| Narodowy Bank Polski w B. | instytucja | pozwany |
Przepisy (17)
Główne
k.p. art. 42 § § 4
Kodeks pracy
Zezwala pracodawcy na powierzenie pracownikowi pracy innej niż określona w umowie o pracę, na okres nie przekraczający 3 miesięcy w roku kalendarzowym, jeżeli nie powoduje to obniżenia wynagrodzenia i odpowiada kwalifikacjom pracownika. Nie dotyczy zmiany obowiązków z powodu stanu zdrowia pracownika.
Pomocnicze
k.p. art. 42 § § 1
Kodeks pracy
Przepisy o wypowiedzeniu umów o pracę stosuje się odpowiednio do wypowiedzenia wynikających z umowy warunków pracy i płacy. Nie rozstrzyga problemu konieczności wypowiedzenia, jeżeli zamiarem pracodawcy jest zmiana warunków.
k.p. art. 45 § § 1
Kodeks pracy
k.p. art. 227
Kodeks pracy
Dowody dotyczące faktów mających dla rozstrzygnięcia sprawy istotne znaczenie.
k.p. art. 229 § § 4
Kodeks pracy
Pracodawca nie może dopuścić do pracy pracownika bez aktualnego orzeczenia lekarskiego stwierdzającego brak przeciwwskazań do pracy na określonym stanowisku.
KPC art. 133 § § 3
Kodeks postępowania cywilnego
W razie ustanowienia pełnomocnika procesowego pisma sądowe doręcza się temu pełnomocnikowi, a nie stronie.
KPC art. 149 § § 2
Kodeks postępowania cywilnego
KPC art. 214
Kodeks postępowania cywilnego
KPC art. 217
Kodeks postępowania cywilnego
KPC art. 227
Kodeks postępowania cywilnego
Dowody dotyczące faktów mających dla rozstrzygnięcia sprawy istotne znaczenie.
KPC art. 379 § pkt 5
Kodeks postępowania cywilnego
Nieważność postępowania z powodu pozbawienia strony możności obrony jej praw.
KPC art. 392
Kodeks postępowania cywilnego
Przedmiot zaskarżenia kasacją.
KPC art. 393 § § 3
Kodeks postępowania cywilnego
Podstawy kasacyjne i ich uzasadnienie.
KPC art. 393 § § 11
Kodeks postępowania cywilnego
Rozpoznanie sprawy w granicach kasacji.
KPC art. 393 § § 12
Kodeks postępowania cywilnego
Orzeczenie Sądu Najwyższego.
Ustawa o Straży Przemysłowej
Ustawa o Narodowym Banku Polskim
Argumenty
Skuteczne argumenty
Pracodawca miał prawo dostosować stanowisko i obowiązki pracownika do jego stanu zdrowia, co potwierdziły orzeczenia lekarskie, bez konieczności wypowiadania warunków pracy. • Zmiana obowiązków pracownika nie wynikała z potrzeb zakładu pracy, lecz z jego stanu zdrowia, co wyłącza zastosowanie art. 42 § 4 KP w kontekście wypowiedzenia zmieniającego. • Orzeczenia lekarskie były wystarczającą podstawą do podjęcia decyzji przez pracodawcę, a dowód z opinii biegłych nie był konieczny. • Zarzut nieważności postępowania dotyczył wyroku sądu pierwszej instancji, a nie zaskarżonego wyroku sądu drugiej instancji, a kasacja nie wskazała naruszenia przepisów przez sąd drugiej instancji w tym zakresie. • Powód był prawidłowo zawiadomiony o terminie rozprawy i reprezentowany przez pełnomocnika.
Odrzucone argumenty
Naruszenie art. 42 § 1 KP poprzez zmianę warunków pracy i płacy bez wypowiedzenia. • Naruszenie art. 42 § 4 KP poprzez przeniesienie powoda na nowe stanowisko pracy ponad okres 3 miesięcy i bez zachowania prawa do wynagrodzenia na poprzednim stanowisku. • Naruszenie art. 217 KPC w związku z art. 227 KPC poprzez nieprzeprowadzenie dowodu z opinii biegłych z zakresu medycyny sądowej. • Nieważność postępowania z powodu pozbawienia możności obrony praw (art. 379 pkt 5 KPC) w związku z brakiem udziału w rozprawie. • Naruszenie art. 149 § 2 i art. 214 KPC.
Godne uwagi sformułowania
Pojęcie potrzeb pracodawcy z art. 42 § 4 KP nie obejmuje zmiany zakre-su obowiązków pracownika z powodu stanu jego zdrowia. • Pracodawca miał prawo pozostawić go na stanowisku starszego wartownika z powierzeniem pracy bez broni palnej i tylko w systemie pracy dziennej bez wypowiadania dotychczasowych warunków pracy i płacy. • Utrata przez powoda prawa do pracy z bronią palną, „automatycznie uniemożliwiła wykonywanie zatrudnienia w porze nocnej, w systemie zmianowym (...) oraz przy konwojowaniu przesyłek wartościowych, za którą to pracę – i to za czas faktycznie przepracowany – przysługują dodatki. • Rzecz bowiem nie w tym, czy powód jest rzeczywiście zdolny do wykonywania pracy na stanowisku wartownika z bronią palną, lecz czy jego pracodawca miał dostateczne prawne podstawy do tego, by powierzyć mu obowiązki o zmienionym zakresie.
Skład orzekający
Jadwiga Skibińska-Adamowicz
przewodniczący
Walerian Sanetra
sprawozdawca
Barbara Wagner
członek
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Średnia
Powoływalne dla: "Interpretacja przepisów dotyczących zmiany warunków pracy pracownika ze względu na jego stan zdrowia, w szczególności art. 42 § 1 i § 4 KP, oraz obowiązków pracodawcy w zakresie badań lekarskich."
Ograniczenia: Sprawa dotyczy specyficznej sytuacji pracownika służb ochrony (wartownik z bronią palną) i jego stanu zdrowia, co może ograniczać bezpośrednie zastosowanie w innych branżach. Kluczowe jest rozróżnienie między potrzebami pracodawcy a stanem zdrowia pracownika jako przyczyną zmiany obowiązków.
Wartość merytoryczna
Ocena: 6/10
Sprawa dotyczy ważnego aspektu prawa pracy – możliwości pracodawcy do zmiany obowiązków pracownika ze względu na jego stan zdrowia, co jest częstym problemem w praktyce. Wyjaśnia granice swobody pracodawcy i prawa pracownika.
“Czy pracodawca może zmienić Twoje obowiązki, gdy zachorujesz? Sąd Najwyższy wyjaśnia.”
Sektor
praca
Twój asystent do analizy prawnej.
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka polskie orzecznictwo i aktualne akty prawne.
- Analiza orzecznictwa i przepisów
- Drafting pism i dokumentów
- Odpowiedzi na pytania prawne
- Pogłębiona analiza z doktryny
Powiązane tematy
Pełny tekst orzeczenia
Oryginalna treść postanowienia (niezmieniona). Otwiera się jako osobna strona.