I OSK 880/23
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuWojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie uchylił postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Tarnobrzegu oraz postanowienie Burmistrza P. odmawiające wszczęcia postępowania rozgraniczeniowego. Skarżący wskazywali na spór graniczny wynikający z fizycznego zajęcia części ich działki przez ogrodzenie sąsiada oraz na nieprawidłowości w dokumentacji geodezyjnej. Organy administracji odmówiły wszczęcia postępowania, uznając, że granice zostały prawnie ustalone na podstawie wcześniejszego podziału działki i opracowania geodezyjnego, a ewentualny spór o ogrodzenie ma charakter cywilnoprawny. WSA uznał, że organy przeprowadziły czynności wyjaśniające i analizy bez formalnego wszczęcia postępowania, co narusza przepisy k.p.a. i P.g.k. Podkreślono, że odmowa wszczęcia postępowania może nastąpić tylko w sytuacjach oczywistych, a nie po wielomiesięcznych ustaleniach. Naczelny Sąd Administracyjny oddalił skargę kasacyjną SKO, podzielając stanowisko WSA. NSA podkreślił, że odmowa wszczęcia postępowania na podstawie art. 61a § 1 k.p.a. wymaga oczywistych przeszkód, a nie szczegółowych analiz i ustaleń faktycznych przeprowadzonych poza formalnym postępowaniem. Wskazano, że organy administracji nie mogą prowadzić postępowania wyjaśniającego bez formalnego wszczęcia postępowania i zapewnienia stronom udziału w czynnościach procesowych.
Przeanalizuj tę sprawę w pełnym kontekście orzecznictwa.
Analiza orzecznictwa · odpowiedzi na pytania · badanie przepisów · drafting pism.
Wartość praktyczna
Siła precedensu: WysokaUstalenie zasad stosowania art. 61a § 1 k.p.a. w kontekście odmowy wszczęcia postępowania administracyjnego, zwłaszcza w sprawach rozgraniczeniowych, gdzie organy nie mogą prowadzić rozbudowanych postępowań wyjaśniających przed formalnym wszczęciem postępowania.
Orzeczenie dotyczy specyfiki postępowań rozgraniczeniowych i stosowania art. 61a k.p.a., co może ograniczać jego bezpośrednie zastosowanie w innych rodzajach spraw administracyjnych, choć ogólne zasady interpretacji art. 61a k.p.a. są uniwersalne.
Zagadnienia prawne (2)
Czy organ administracji publicznej może odmówić wszczęcia postępowania rozgraniczeniowego na podstawie art. 61a § 1 k.p.a. po przeprowadzeniu wielomiesięcznych ustaleń i analiz, czy też odmowa taka może nastąpić jedynie w sytuacjach oczywistych, niewymagających postępowania wyjaśniającego?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Odmowa wszczęcia postępowania na podstawie art. 61a § 1 k.p.a. może nastąpić jedynie w sytuacjach oczywistych, niewymagających analizy sprawy i przeprowadzenia dowodów. Przyczyny te muszą być dostrzegalne prima facie. W innych przypadkach organ winien wszcząć postępowanie administracyjne, gdyż nie powinien prowadzić postępowania wyjaśniającego bez możliwości zagwarantowania wnioskodawcy udziału w czynnościach procesowych.
Uzasadnienie
NSA podkreślił, że odmowa wszczęcia postępowania administracyjnego na podstawie art. 61a § 1 k.p.a. jest możliwa tylko w przypadkach oczywistych, gdy przeszkoda jest widoczna od razu. Przeprowadzanie wielomiesięcznych ustaleń, analiz i ocen przez organ przed wydaniem postanowienia o odmowie wszczęcia postępowania narusza przepisy k.p.a. i P.g.k., ponieważ organ nie może prowadzić postępowania wyjaśniającego poza formalnymi ramami postępowania i bez zapewnienia stronom ich uprawnień procesowych.
Czy decyzja podziałowa działki lub protokół z jej podziału, sporządzony przed laty, może stanowić podstawę do odmowy wszczęcia postępowania rozgraniczeniowego, jeśli istnieje spór co do faktycznego przebiegu granic?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Decyzja podziałowa oraz protokół z podziału działki sprzed lat, nawet jeśli podpisany przez strony, nie stanowią podstawy do odmowy wszczęcia postępowania rozgraniczeniowego, jeśli istnieje spór co do faktycznego przebiegu granic, a wcześniejsze dokumenty nie usuwają tego stanu spornego.
Uzasadnienie
Sąd I instancji nie zgodził się ze stanowiskiem organów, że decyzja podziałowa sprzed niemal 20 lat, która nie dotyczyła rozgraniczenia a jedynie podziału działki, stanowi podstawę do stwierdzenia powagi rzeczy osądzonej lub braku sporu granicznego. Podobnie, modernizacja ewidencji gruntów i budynków, która nie usunęła stanu spornego, nie może być podstawą do odmowy wszczęcia postępowania rozgraniczeniowego.
Przepisy (22)
Główne
p.p.s.a. art. 184
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
k.p.a. art. 61a § 1
Kodeks postępowania administracyjnego
P.g.k. art. 30 § 4
Ustawa z dnia 17 maja 1989 r. Prawo geodezyjne i kartograficzne
Pomocnicze
p.p.s.a. art. 145 § 1 pkt 1 lit. c
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
p.p.s.a. art. 151
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
k.p.a. art. 7
Kodeks postępowania administracyjnego
k.p.a. art. 77 § 1
Kodeks postępowania administracyjnego
k.p.a. art. 80
Kodeks postępowania administracyjnego
k.p.a. art. 107 § 3
Kodeks postępowania administracyjnego
P.g.k. art. 29 § 1 i 2
Ustawa z dnia 17 maja 1989 r. Prawo geodezyjne i kartograficzne
rozporządzenie e.g.i.b. art. 46 § 3
Rozporządzenie Ministra Rozwoju, Pracy i Technologii z dnia 27 lipca 2021 r. w sprawie ewidencji gruntów i budynków
p.p.s.a. art. 141 § 4
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
p.p.s.a. art. 3 § 2 pkt 2
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
p.p.s.a. art. 135
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
p.p.s.a. art. 183 § 1
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
p.p.s.a. art. 183 § 2
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
p.p.s.a. art. 189
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
p.p.s.a. art. 204 § 2
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
p.p.s.a. art. 205 § 2
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
p.p.s.a. art. 182 § 2
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
k.p.a. art. 156 § 1 pkt 3
Kodeks postępowania administracyjnego
k.p.a. art. 105 § 1
Kodeks postępowania administracyjnego
Argumenty
Skuteczne argumenty
Odmowa wszczęcia postępowania rozgraniczeniowego na podstawie art. 61a § 1 k.p.a. może nastąpić tylko w sytuacjach oczywistych, a nie po wielomiesięcznych analizach organu. • Organ administracji nie może prowadzić postępowania wyjaśniającego poza formalnymi ramami postępowania i bez zapewnienia stronom ich uprawnień procesowych. • Wcześniejsze decyzje podziałowe lub modernizacyjne nie wyłączają możliwości wszczęcia postępowania rozgraniczeniowego, jeśli istnieje spór graniczny.
Odrzucone argumenty
Postanowienie o odmowie wszczęcia postępowania było prawidłowe, gdyż granice nieruchomości zostały prawnie ustalone, a spór dotyczył ogrodzenia. • Organ I instancji prawidłowo przeprowadził czynności wyjaśniające przed wydaniem postanowienia o odmowie wszczęcia postępowania. • WSA błędnie uchylił postanowienia organów, naruszając przepisy k.p.a. i P.g.k.
Godne uwagi sformułowania
odmowa wszczęcia postępowania [...] może mieć miejsce jedynie w sytuacjach oczywistych, niewymagających analizy sprawy i przeprowadzenia dowodów. • Przyczyny, o których mowa w art. 61a § 1 k.p.a., muszą być dostrzegalne prima facie, a zatem ich ustalenie i podanie nie wymaga prowadzenia postępowania wyjaśniającego ze strony organu. • Gromadzenie materiału dowodowego i dokonywanie jego oceny poza formalnymi ramami postępowania administracyjnego i wbrew uprawnieniom procesowym strony postępowania, prowadzi do naruszenia [...] k.p.a.
Skład orzekający
Jolanta Rudnicka
przewodniczący
Marian Wolanin
sędzia
Arkadiusz Blewązka
sprawozdawca
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Wysoka
Powoływalne dla: "Ustalenie zasad stosowania art. 61a § 1 k.p.a. w kontekście odmowy wszczęcia postępowania administracyjnego, zwłaszcza w sprawach rozgraniczeniowych, gdzie organy nie mogą prowadzić rozbudowanych postępowań wyjaśniających przed formalnym wszczęciem postępowania."
Ograniczenia: Orzeczenie dotyczy specyfiki postępowań rozgraniczeniowych i stosowania art. 61a k.p.a., co może ograniczać jego bezpośrednie zastosowanie w innych rodzajach spraw administracyjnych, choć ogólne zasady interpretacji art. 61a k.p.a. są uniwersalne.
Wartość merytoryczna
Ocena: 7/10
Sprawa wyjaśnia kluczowe zasady proceduralne dotyczące odmowy wszczęcia postępowania administracyjnego, co jest istotne dla praktyków. Pokazuje, jak ważne jest przestrzeganie formalnych ram postępowania, nawet w sprawach pozornie prostych.
“Kiedy organ może odmówić wszczęcia postępowania? NSA wyjaśnia granice art. 61a k.p.a.”
Sektor
nieruchomości
Twój asystent do analizy prawnej.
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
- Analiza orzecznictwa i przepisów
- Drafting pism i dokumentów
- Odpowiedzi na pytania prawne
- Pogłębiona analiza z doktryny
Pełny tekst orzeczenia
Oryginalna treść postanowienia (niezmieniona). Otwiera się jako osobna strona.