I OSK 647/24
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuSprawa dotyczyła wniosku M. P. o ustalenie prawa do świadczenia pielęgnacyjnego na matkę A. A. za okres od 1 stycznia 2013 r. do 31 sierpnia 2019 r. Organy administracji kilkukrotnie wydawały decyzje w przedmiocie świadczeń opiekuńczych, w tym specjalnego zasiłku opiekuńczego i świadczenia pielęgnacyjnego, co doprowadziło do skomplikowania sytuacji prawnej. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi uchylił decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego o umorzeniu postępowania, wskazując na naruszenie przepisów proceduralnych i błędne uznanie postępowania za bezprzedmiotowe. Sąd I instancji podkreślił, że brak przesłanek do uwzględnienia wniosku nie oznacza bezprzedmiotowości postępowania, a jedynie jego bezzasadność, co powinno skutkować odmową przyznania świadczenia, a nie umorzeniem. Naczelny Sąd Administracyjny, rozpoznając skargę kasacyjną SKO, zgodził się z WSA co do konieczności merytorycznego rozpoznania sprawy, jednakże uznał, że przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego za okres od 1 stycznia 2013 r. do 31 grudnia 2018 r. było prawnie niemożliwe z uwagi na fakt, że na te same okresy skarżącemu przyznano już specjalny zasiłek opiekuńczy, a przepisy nie dopuszczają kumulacji tych świadczeń. NSA podkreślił również, że organy były związane prawomocnym wyrokiem WSA z 2021 r., który stwierdził brak możliwości przyznania świadczenia pielęgnacyjnego za okres wcześniejszy niż styczeń 2019 r. W związku z tym, NSA uchylił zaskarżony wyrok WSA i oddalił skargę, uznając, że choć postępowanie powinno być merytorycznie rozpoznane, to jego wynik (brak możliwości przyznania świadczenia za wskazany okres) byłby taki sam.
Przeanalizuj tę sprawę w pełnym kontekście orzecznictwa.
Analiza orzecznictwa · odpowiedzi na pytania · badanie przepisów · drafting pism.
Wartość praktyczna
Siła precedensu: WysokaInterpretacja pojęcia bezprzedmiotowości postępowania administracyjnego w kontekście świadczeń rodzinnych oraz zasady związania organów wyrokami sądów administracyjnych (art. 153 P.p.s.a.).
Dotyczy specyficznej sytuacji, w której wnioskodawca domaga się świadczenia za okres, na który już przyznano inne, konkurencyjne świadczenie.
Zagadnienia prawne (4)
Czy brak możliwości merytorycznego załatwienia wniosku o świadczenie pielęgnacyjne (np. z powodu przyznania innego świadczenia) czyni postępowanie administracyjne bezprzedmiotowym i uzasadnia jego umorzenie?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Nie, brak możliwości merytorycznego załatwienia wniosku nie czyni postępowania bezprzedmiotowym, a jedynie oznacza jego bezzasadność, co powinno skutkować odmową przyznania świadczenia, a nie umorzeniem.
Uzasadnienie
Bezprzedmiotowość postępowania administracyjnego oznacza brak elementu materialnego stosunku prawnego, uniemożliwiający wydanie decyzji merytorycznej. Bezzasadność wniosku, wynikająca z braku przesłanek ustawowych, nie jest tożsama z bezprzedmiotowością i wymaga rozstrzygnięcia co do istoty sprawy.
Czy organ administracji jest związany wyrokiem sądu administracyjnego stwierdzającym brak możliwości przyznania świadczenia za określony okres, nawet jeśli strona domaga się rozstrzygnięcia na podstawie obowiązujących przepisów?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Tak, organy administracji są związane prawomocnym wyrokiem sądu administracyjnego co do wykładni prawa i oceny prawnej sytuacji prawnej (art. 153 P.p.s.a.), chyba że nastąpiła zmiana stanu prawnego lub faktycznego.
Uzasadnienie
Wyrok WSA stwierdził, że świadczenie pielęgnacyjne nie może być przyznane za okres wcześniejszy niż styczeń 2019 r. Organy administracji były związane tym ustaleniem, co ograniczało możliwość merytorycznego rozpoznania wniosku o świadczenie za wcześniejszy okres.
Czy wniosek o świadczenie pielęgnacyjne złożony w trakcie postępowania o specjalny zasiłek opiekuńczy powinien zostać rozpoznany merytorycznie, jeśli strona podnosiła, że domaga się świadczenia pielęgnacyjnego?
Odpowiedź sądu
Tak, organ powinien wezwać stronę do sprecyzowania żądania i rozpoznać je zgodnie z intencją strony, a nie zakładać automatycznie, że strona wybrała specjalny zasiłek opiekuńczy.
Uzasadnienie
Organ nie może samodzielnie ustalać intencji strony ani kwalifikować wniosku. Decyduje rzeczywista treść żądania strony, a organ powinien wezwać do jego sprecyzowania, jeśli jest niejasne.
Czy przyznanie specjalnego zasiłku opiekuńczego na dany okres wyklucza możliwość przyznania świadczenia pielęgnacyjnego na ten sam okres?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Tak, przepisy nie dopuszczają kumulatywnego pobierania tych świadczeń.
Uzasadnienie
Zgodnie z przepisami, nie jest możliwe jednoczesne pobieranie specjalnego zasiłku opiekuńczego i świadczenia pielęgnacyjnego na tę samą osobę. Wniosek o świadczenie pielęgnacyjne za okres, na który przyznano już specjalny zasiłek, nie może być uwzględniony.
Przepisy (14)
Główne
k.p.a. art. 105 § § 1
Kodeks postępowania administracyjnego
P.p.s.a. art. 153
Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
u.ś.r. art. 16a
Ustawa o świadczeniach rodzinnych
Pomocnicze
k.p.a. art. 7
Kodeks postępowania administracyjnego
k.p.a. art. 12 § § 1 i § 2
Kodeks postępowania administracyjnego
k.p.a. art. 77 § § 1
Kodeks postępowania administracyjnego
k.p.a. art. 80
Kodeks postępowania administracyjnego
k.p.a. art. 107 § § 3
Kodeks postępowania administracyjnego
P.p.s.a. art. 134 § § 1
Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
P.p.s.a. art. 135
Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
P.p.s.a. art. 141 § § 4
Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
u.ś.r. art. 17 § ust. 5 pkt 5
Ustawa o świadczeniach rodzinnych
u.ś.r. art. 24 § ust. 2
Ustawa o świadczeniach rodzinnych
u.ś.r. art. 27 § ust. 5
Ustawa o świadczeniach rodzinnych
Argumenty
Skuteczne argumenty
Przyznanie specjalnego zasiłku opiekuńczego na okres od 2013 do 2018 r. wykluczało przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego za ten sam okres. • Organy były związane wyrokiem WSA z 2021 r. stwierdzającym brak możliwości przyznania świadczenia pielęgnacyjnego za okres przed 2019 r.
Odrzucone argumenty
WSA błędnie uznał, że brak możliwości merytorycznego załatwienia wniosku czyni postępowanie bezprzedmiotowym. • Organy nieprawidłowo oceniły dowody dotyczące wniosku z 2013 r. i pisma z 2014 r.
Godne uwagi sformułowania
bezprzedmiotowość postępowania administracyjnego oznacza brak któregoś z elementów materialnego stosunku prawnego, pociągającą za sobą brak możliwości wydania decyzji załatwiającej sprawę co do istoty • brak ustawowej przesłanki uwzględnienia żądania zgłoszonego we wniosku wszczynającym postępowanie administracyjne nie czyni tego postępowania bezprzedmiotowym w rozumieniu art. 105 § 1 K.p.a., lecz oznacza jedynie bezzasadność żądania strony
Skład orzekający
Agnieszka Miernik
sprawozdawca
Elżbieta Kremer
członek
Iwona Bogucka
przewodniczący
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Wysoka
Powoływalne dla: "Interpretacja pojęcia bezprzedmiotowości postępowania administracyjnego w kontekście świadczeń rodzinnych oraz zasady związania organów wyrokami sądów administracyjnych (art. 153 P.p.s.a.)."
Ograniczenia: Dotyczy specyficznej sytuacji, w której wnioskodawca domaga się świadczenia za okres, na który już przyznano inne, konkurencyjne świadczenie.
Wartość merytoryczna
Ocena: 6/10
Sprawa pokazuje złożoność postępowań w sprawach świadczeń rodzinnych i potencjalne pułapki proceduralne, z jakimi mogą się spotkać obywatele. Wyjaśnia kluczowe różnice między bezzasadnością a bezprzedmiotowością postępowania.
“Długotrwała batalia o świadczenie pielęgnacyjne: czy można dostać pieniądze za okres, gdy już pobierało się inne świadczenie?”
Twój asystent do analizy prawnej.
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
- Analiza orzecznictwa i przepisów
- Drafting pism i dokumentów
- Odpowiedzi na pytania prawne
- Pogłębiona analiza z doktryny
Pełny tekst orzeczenia
Oryginalna treść postanowienia (niezmieniona). Otwiera się jako osobna strona.