I OSK 575/23Oddalenie skargi kasacyjnej wywłaszczenie nieruchomości 8
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuNaczelny Sąd Administracyjny rozpoznał skargę kasacyjną A.A. i innych od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie, który uchylił decyzję Wojewody Mazowieckiego z dnia 31 sierpnia 2020 r. Decyzja ta dotyczyła rozliczenia zwaloryzowanego odszkodowania za wywłaszczenie części nieruchomości w 1979 r. oraz zobowiązania spadkobierców do zwrotu kwoty odszkodowania. WSA uchylił decyzję Wojewody, uznając naruszenie zasady reformationis in peius (art. 139 k.p.a.) oraz brak wyjaśnienia kwestii waloryzacji i przedawnienia. Skarżący kasacyjnie zarzucili WSA naruszenie art. 134 i 135 p.p.s.a. poprzez nieuchylenie również decyzji organu I instancji (Prezydenta Miasta Stołecznego Warszawy) oraz brak zajęcia stanowiska w sprawie przedawnienia. NSA oddalił skargę kasacyjną. Sąd uznał, że WSA prawidłowo rozpoznał sprawę w granicach skargi i nie naruszył art. 134 p.p.s.a. Stwierdził również, że uchylenie decyzji organu I instancji nie było niezbędne do końcowego załatwienia sprawy, co wykluczyło naruszenie art. 135 p.p.s.a. W kwestii przedawnienia, NSA uznał, że zarzut nie był wystarczająco skonkretyzowany. W konsekwencji, skarga kasacyjna została oddalona.
Przeanalizuj tę sprawę w pełnym kontekście orzecznictwa.
Analiza orzecznictwa · odpowiedzi na pytania · badanie przepisów · drafting pism.
Wartość praktyczna
Siła precedensu: ŚredniaInterpretacja przepisów dotyczących granic rozpoznania sprawy przez sąd administracyjny (art. 134 p.p.s.a.), zakresu stosowania art. 135 p.p.s.a. oraz zasady reformationis in peius (art. 139 k.p.a.) w kontekście uchylania decyzji organów administracji.
Sprawa dotyczy specyficznego stanu faktycznego związanego z wywłaszczeniem nieruchomości i rozliczeniem odszkodowania z lat 70., co może ograniczać jej bezpośrednie zastosowanie do innych spraw. Kluczowe jest wykazanie 'niezbędności' uchylenia decyzji organu I instancji.
Zagadnienia prawne (3)
Czy sąd administracyjny, uchylając decyzję organu odwoławczego, ma obowiązek uchylić również poprzedzającą ją decyzję organu pierwszej instancji, jeśli uchybienia dotyczą obu decyzji?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Nie, sąd nie ma takiego obowiązku, jeśli uchylenie decyzji organu pierwszej instancji nie jest niezbędne do końcowego załatwienia sprawy.
Uzasadnienie
NSA uznał, że WSA prawidłowo uchylił decyzję Wojewody, ale nie wykazał, aby uchylenie decyzji Prezydenta było konieczne do końcowego załatwienia sprawy. Skarżący kasacyjnie nie udowodnili takiej konieczności.
Czy sąd administracyjny jest zobowiązany do zajęcia wiążącego stanowiska w kwestii przedawnienia roszczenia, jeśli nie zostało to wyraźnie wskazane w zarzutach skargi kasacyjnej?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Nie, jeśli zarzut dotyczący przedawnienia nie wskazuje na konkretne przepisy prawa, które miałyby zostać naruszone, nie może on odnieść skutku.
Uzasadnienie
NSA stwierdził, że zarzut dotyczący niezajęcia przez WSA stanowiska w kwestii przedawnienia nie był wystarczająco skonkretyzowany, ponieważ nie wskazano na naruszone przepisy prawa.
Czy decyzja organu odwoławczego może nałożyć na stronę obowiązek fiskalny zmieniający wysokość ustalonego wcześniej odszkodowania, jeśli decyzja organu pierwszej instancji nie rażąco naruszała prawo lub interes społeczny?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Nie, zgodnie z zasadą reformationis in peius (art. 139 k.p.a.), organ odwoławczy nie może wydać decyzji na niekorzyść strony odwołującej się, chyba że zachodzą szczególne przesłanki.
Uzasadnienie
WSA uchylił decyzję Wojewody, uznając, że nałożony nią obowiązek zwrotu zwaloryzowanego odszkodowania stanowił zmianę na niekorzyść strony, bez wykazania rażącego naruszenia prawa lub interesu społecznego przez decyzję organu I instancji.
Rozstrzygnięcie
Przepisy (13)
Główne
p.p.s.a. art. 134 § 1
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną, z zastrzeżeniem art. 57a. Sąd nie może wydać orzeczenia na niekorzyść skarżącego, chyba że stwierdzi naruszenie prawa skutkujące stwierdzeniem nieważności zaskarżonego aktu lub czynności.
p.p.s.a. art. 135
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Sąd stosuje przewidziane ustawą środki w celu usunięcia naruszenia prawa w stosunku do aktów lub czynności wydanych lub podjętych we wszystkich postępowaniach prowadzonych w granicach sprawy, jeżeli jest to niezbędne dla końcowego jej załatwienia.
p.p.s.a. art. 145 § 1
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Sąd uwzględnia skargę w przypadku naruszenia prawa materialnego lub naruszenia przepisów postępowania, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy.
p.p.s.a. art. 183 § 1
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, bierze jednak z urzędu pod rozwagę nieważność postępowania.
p.p.s.a. art. 184
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
W przypadku nieuwzględnienia skargi kasacyjnej, sąd oddala skargę.
k.p.a. art. 139
Kodeks postępowania administracyjnego
Organ odwoławczy nie może wydać decyzji na niekorzyść strony odwołującej się, chyba że zaskarżona decyzja rażąco narusza prawo lub rażąco narusza interes społeczny.
u.g.n. art. 132 § 3a
Ustawa z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami
Dotyczy rozliczenia związanego z wywłaszczeniem nieruchomości.
u.g.n. art. 140 § 2
Ustawa z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami
Dotyczy wartości rynkowej wywłaszczonej nieruchomości.
Dz.U. 2026 poz 143 art. 184
Pomocnicze
k.p.a. art. 107 § 3
Kodeks postępowania administracyjnego
Uzasadnienie decyzji powinno zawierać wyjaśnienie podstawy prawnej z przytoczeniem przepisów prawa.
k.p.a. art. 7
Kodeks postępowania administracyjnego
Organ obowiązany jest do działania w celu zrealizowania obowiązku w sposób prawem przewidziany.
k.p.a. art. 77
Kodeks postępowania administracyjnego
Organ obowiązany jest do wyczerpującego zebrania i rozpatrzenia materiału dowodowego.
k.p.a. art. 80
Kodeks postępowania administracyjnego
Organ obowiązany jest do oceny na podstawie materiału dowodowego, czy zostały udowodnione fakty istotne dla rozstrzygnięcia sprawy.
Argumenty
Skuteczne argumenty
WSA prawidłowo uchylił decyzję Wojewody Mazowieckiego z uwagi na naruszenie art. 139 k.p.a. (zasada reformationis in peius).
Odrzucone argumenty
Zarzut naruszenia art. 134 p.p.s.a. przez WSA poprzez nieuchylenie decyzji organu I instancji. • Zarzut naruszenia art. 135 p.p.s.a. przez WSA poprzez nieuchylenie decyzji organu I instancji. • Niewystarczająco skonkretyzowany zarzut dotyczący braku zajęcia przez WSA wiążącego stanowiska w kwestii przedawnienia.
Godne uwagi sformułowania
Sąd nie może wydać orzeczenia na niekorzyść skarżącego, chyba że stwierdzi naruszenie prawa skutkujące stwierdzeniem nieważności zaskarżonego aktu lub czynności. • Przepis art. 135 p.p.s.a. wyznacza zakres kompetencji orzeczniczych sądu, uzależniając uruchomienie przewidzianych przez ustawę środków od "niezbędności" końcowego załatwienia sprawy. • Przepis art. 139 k.p.a., ustanawiający zasadę reformationis in peius, służy ochronie interesów strony, która odwołała się od decyzji organu I instancji.
Skład orzekający
Jolanta Górska
sprawozdawca
Krzysztof Sobieralski
członek
Piotr Przybysz
przewodniczący
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Średnia
Powoływalne dla: "Interpretacja przepisów dotyczących granic rozpoznania sprawy przez sąd administracyjny (art. 134 p.p.s.a.), zakresu stosowania art. 135 p.p.s.a. oraz zasady reformationis in peius (art. 139 k.p.a.) w kontekście uchylania decyzji organów administracji."
Ograniczenia: Sprawa dotyczy specyficznego stanu faktycznego związanego z wywłaszczeniem nieruchomości i rozliczeniem odszkodowania z lat 70., co może ograniczać jej bezpośrednie zastosowanie do innych spraw. Kluczowe jest wykazanie 'niezbędności' uchylenia decyzji organu I instancji.
Wartość merytoryczna
Ocena: 5/10
Sprawa dotyczy ważnego zagadnienia proceduralnego w prawie administracyjnym, jakim jest zakres kognicji sądu przy uchylaniu decyzji oraz stosowanie zasady zakazu reformationis in peius. Jest to interesujące dla prawników procesowych.
“Czy sąd musi uchylić wszystkie wadliwe decyzje? NSA wyjaśnia granice kontroli sądowej w sprawach administracyjnych.”
Sektor
nieruchomości
Twój asystent do analizy prawnej.
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka polskie orzecznictwo i aktualne akty prawne.
- Analiza orzecznictwa i przepisów
- Drafting pism i dokumentów
- Odpowiedzi na pytania prawne
- Pogłębiona analiza z doktryny
Powiązane przepisy
Powiązane tematy
Pełny tekst orzeczenia
Oryginalna treść postanowienia (niezmieniona). Otwiera się jako osobna strona.