I OSK 559/23Oddalenie skargi kasacyjnej wywłaszczenie nieruchomości 11
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuSprawa dotyczyła skargi kasacyjnej wniesionej od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie, który oddalił skargę na decyzję Ministra Rozwoju, Pracy i Technologii. Decyzja Ministra odmówiła stwierdzenia nieważności orzeczenia Prezydium Wojewódzkiej Rady Narodowej z 1951 r. w części dotyczącej przyznania odszkodowania za wywłaszczone nieruchomości. Skarżący kasacyjnie podnosili szereg zarzutów, w tym naruszenie przepisów postępowania (m.in. art. 151, 145 § 1 pkt 1 lit. c, art. 7, 77 § 1, 80, 81a § 1 k.p.a., art. 135 p.p.s.a.) oraz prawa materialnego (m.in. art. 44 i 47 § 1 rozporządzenia o postępowaniu administracyjnym, art. 9, 30 ust. 1, 33 ust. 2, 37 ust. 1 dekretu z 26 kwietnia 1949 r., art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a., art. 75 rozporządzenia o postępowaniu administracyjnym, art. 2 i 7 Konstytucji RP). Główne argumenty skarżących dotyczyły rzekomego braku przeprowadzenia obligatoryjnej rozprawy odszkodowawczej, niezaoferowania nieruchomości zamiennej, wydania orzeczenia przez osobę nieposiadającą upoważnienia oraz skierowania orzeczenia do osoby zmarłej. Naczelny Sąd Administracyjny, rozpoznając sprawę w granicach skargi kasacyjnej, uznał wszystkie zarzuty za niezasadne. Sąd podkreślił, że postępowanie w przedmiocie stwierdzenia nieważności decyzji ma charakter procesowy i polega na ocenie legalności decyzji wydanej w postępowaniu zwykłym, a nie na ponownym merytorycznym rozpoznaniu sprawy. NSA stwierdził, że Sąd I instancji prawidłowo ocenił postępowanie Ministra, a zebrany materiał dowodowy, mimo upływu czasu i braków w dokumentacji archiwalnej, był wystarczający do wydania rozstrzygnięcia. Sąd uznał, że nie doszło do rażącego naruszenia prawa przy wydaniu orzeczenia z 1951 r., a zarzucane uchybienia, takie jak omyłka w imieniu adresata czy brak zachowania dokumentu potwierdzającego upoważnienie, nie stanowiły podstaw do stwierdzenia nieważności decyzji. W konsekwencji, NSA oddalił skargę kasacyjną.
Przeanalizuj tę sprawę w pełnym kontekście orzecznictwa.
Analiza orzecznictwa · odpowiedzi na pytania · badanie przepisów · drafting pism.
Wartość praktyczna
Siła precedensu: ŚredniaInterpretacja przepisów dotyczących stwierdzania nieważności decyzji administracyjnych, zwłaszcza wydanych w odległej przeszłości, oraz ocena postępowania dowodowego w takich sprawach.
Orzeczenie dotyczy specyficznego stanu faktycznego i prawnego związanego z wywłaszczeniami w okresie PRL oraz postępowaniem w trybie nadzwyczajnym.
Zagadnienia prawne (3)
Czy odmowa stwierdzenia nieważności decyzji z 1951 r. w przedmiocie odszkodowania za wywłaszczoną nieruchomość, wydanej w okresie PRL, była uzasadniona w świetle zarzutów o rażącym naruszeniu prawa?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Nie, odmowa stwierdzenia nieważności była uzasadniona, ponieważ Sąd I instancji prawidłowo ocenił, że nie doszło do rażącego naruszenia prawa przy wydaniu decyzji z 1951 r.
Uzasadnienie
NSA uznał, że zarzuty dotyczące braku rozprawy odszkodowawczej, niezaoferowania nieruchomości zamiennej, wydania decyzji przez osobę nieuprawnioną oraz skierowania jej do osoby zmarłej nie stanowiły podstaw do stwierdzenia nieważności decyzji z 1951 r. Sąd podkreślił, że postępowanie w przedmiocie stwierdzenia nieważności ma charakter procesowy i nie pozwala na ponowne merytoryczne rozpoznanie sprawy, a zebrany materiał dowodowy był wystarczający do oceny legalności decyzji.
Czy naruszenie przepisów postępowania administracyjnego, w tym brak należytego zebrania materiału dowodowego i nieprawidłowe ustalenie stanu faktycznego, stanowi podstawę do stwierdzenia nieważności decyzji wydanej w 1951 r.?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Nie, w postępowaniu o stwierdzenie nieważności decyzji, nawet przy pewnych brakach dowodowych spowodowanych upływem czasu, nie stwierdzono rażącego naruszenia prawa, które uzasadniałoby nieważność.
Uzasadnienie
NSA uznał, że Sąd I instancji prawidłowo ocenił, iż Minister zebrał materiał dowodowy wystarczający do wydania decyzji w trybie nadzwyczajnym, a zasada rozstrzygania wątpliwości na korzyść strony (art. 81a § 1 k.p.a.) nie została naruszona, gdyż nie było dowodów na istnienie niedających się usunąć wątpliwości. Brak dokumentacji archiwalnej nie jest dowodem na nieprzeprowadzenie czynności procesowych.
Czy wydanie orzeczenia odszkodowawczego z 1951 r. przez Kierownika Wydziału, działającego na podstawie uchwały Rady Ministrów, stanowiło rażące naruszenie prawa, uzasadniające stwierdzenie nieważności decyzji?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Nie, wydanie orzeczenia przez Kierownika Wydziału, który mógł być upoważniony do wydawania decyzji, nie stanowiło rażącego naruszenia prawa.
Uzasadnienie
NSA uznał, że zgodnie z przepisami z 1950 r., przewodniczący prezydium rady narodowej mogli upoważnić kierowników wydziałów do wydawania orzeczeń. Brak zachowania dokumentu upoważnienia w aktach archiwalnych nie jest dowodem na jego brak, a jedynie na brak dowodu w aktach.
Rozstrzygnięcie
Przepisy (28)
Główne
p.p.s.a. art. 184
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Dz.U. 2026 poz 143 art. 184
Pomocnicze
p.p.s.a. art. 151
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
p.p.s.a. art. 3 § § 1
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
p.u.s.a. art. 1 § § 1 i § 2
Ustawa z dnia 25 lipca 2002 roku - Prawo o ustroju sadów administracyjnych
p.p.s.a. art. 145 § § 1 pkt 1 lit. c)
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
p.p.s.a. art. 145 § § 1 pkt 1 lit. a)
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
p.p.s.a. art. 135
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
k.p.a. art. 7
Kodeks postępowania administracyjnego
k.p.a. art. 77 § § 1
Kodeks postępowania administracyjnego
k.p.a. art. 80
Kodeks postępowania administracyjnego
k.p.a. art. 81a § § 1
Kodeks postępowania administracyjnego
k.p.a. art. 156 § § 1 pkt 2
Kodeks postępowania administracyjnego
dekret z dnia 26 kwietnia 1949 r. art. 33 § ust. 2
Dekret z dnia 26 kwietnia 1949 r. o nabywaniu i przekazywaniu nieruchomości niezbędnych dla realizacji narodowych planów gospodarczych
dekret z dnia 26 kwietnia 1949 r. art. 30 § ust. 1
Dekret z dnia 26 kwietnia 1949 r. o nabywaniu i przekazywaniu nieruchomości niezbędnych dla realizacji narodowych planów gospodarczych
k.p.a. art. 107 § § 3
Kodeks postępowania administracyjnego
k.p.a. art. 11
Kodeks postępowania administracyjnego
rozporządzenie o postępowaniu administracyjnym art. 44
Rozporządzenie Prezydenta Rzeczypospolitej Polskiej z dnia 22 marca 1928 roku o postępowaniu administracyjnem
rozporządzenie o postępowaniu administracyjnym art. 47 § § 1
Rozporządzenie Prezydenta Rzeczypospolitej Polskiej z dnia 22 marca 1928 roku o postępowaniu administracyjnem
dekret z dnia 26 kwietnia 1949 r. art. 9
Dekret z dnia 26 kwietnia 1949 r. o nabywaniu i przekazywaniu nieruchomości niezbędnych dla realizacji narodowych planów gospodarczych
dekret z dnia 26 kwietnia 1949 r. art. 37 § ust. 1
Dekret z dnia 26 kwietnia 1949 r. o nabywaniu i przekazywaniu nieruchomości niezbędnych dla realizacji narodowych planów gospodarczych
rozporządzenie o postępowaniu administracyjnym art. 75
Rozporządzenie Prezydenta Rzeczypospolitej Polskiej z dnia 22 marca 1928 roku o postępowaniu administracyjnem
Konstytucja RP art. 2
Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej
Konstytucja RP art. 7
Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej
dekret z dnia 26 kwietnia 1949 r. art. 30 § ust. 3
Dekret z dnia 26 kwietnia 1949 r. o nabywaniu i przekazywaniu nieruchomości niezbędnych dla realizacji narodowych planów gospodarczych
Rozporządzenie Rady Ministrów z dnia 2 sierpnia 1949 r. w sprawie dostarczania nieruchomości zamiennych w zamian za nieruchomości niezbędne dla realizacji narodowych planów gospodarczych
Ustawa z dnia 20 marca 1950 r. o terenowych organach jednolitej władzy państwowej
Uchwała Rady Ministrów z dnia 17 kwietnia 1950 r. Instrukcja nr 2 w sprawie składu, podziału pracy i trybu działania prezydiów rad narodowych art. § 24 § ust. 1
Argumenty
Odrzucone argumenty
Naruszenie przepisów postępowania, w tym art. 151 p.p.s.a. w zw. z art. 3 § 1 p.p.s.a., art. 1 § 1 i § 2 p.u.s.a., art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) p.p.s.a., art. 145 § 1 pkt 1 lit. a) p.p.s.a. w związku z art. 135 p.p.s.a. • Naruszenie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) p.p.s.a. w zw. z art. 7, 77 § 1, 80, 81a § 1 k.p.a. • Naruszenie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) p.p.s.a. w zw. z art. 7 k.p.a., art. 77 § 1 k.p.a. oraz art. 80 i art. 81a § 1 k.p.a. w zw. z art. 33 ust. 2 dekretu z dnia 26 kwietnia 1949 r. w zw. z art. 156 § 1 k.p.a. • Naruszenie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) p.p.s.a w zw. z art. 7 k.p.a., art. 77 § 1 k.p.a. oraz art. 80 k.p.a. w zw. z art. 30 ust. 1 dekretu 26 kwietnia 1949 r. w zw. z art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a. • Naruszenie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) p.p.s.a. w zw. z rażącym naruszeniem art. 7 k.p.a., art. 77 § 1 k.p.a, i art. 80 k.p.a. • Naruszenie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) p.p.s.a. w zw. z art. 107 § 3 k.p.a. w zw. z art. 11 k.p.a. • Naruszenie art. 44 i art. 47 § 1 Rozporządzenia o postępowaniu administracyjnym w zw. z art. 9 dekretu z 26 kwietnia 1949 r. (w związku z art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a.) • Naruszenie art. 30 ust. 1 dekretu z 26 kwietnia 1949 r. w zw. z art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a. • Naruszenie art. 33 ust. 2 oraz art. 37 ust. 1 dekretu z 26 kwietnia 1949 r. w zw. z art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a. • Naruszenie art. 75 Rozporządzenia o postępowaniu administracyjnym w zw. z art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a. • Naruszenie art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a. • Naruszenie art. 2 Konstytucji RP, art. […]
Godne uwagi sformułowania
W postępowaniu nieważnościom, co do zasady, nie prowadzi się ponownego postępowania dowodowego, a jedynie postępowanie pod kątem przesłanek nieważności decyzji. • Brak akt archiwalnych świadczy jedynie o tym, że nie zachowały się dokumenty oraz, że na dane czynności nie ma dowodu w aktach, a nie że nie zostały one przeprowadzone. • Zasadniczy spór dotyczył w sprawie tego, czy za wywłaszczoną nieruchomość przyznano nieruchomość zamienną, czy przeprowadzono rozprawę odszkodowawczą czy orzeczenie odszkodowawcze z 29 listopada 1951 r. zostało wydane w sposób prawidłowy i podpisane przez osobę, która miała do tego stosowne upoważnienie i czy weszło do obrotu prawnego.
Skład orzekający
Piotr Niczyporuk
przewodniczący sprawozdawca
Karol Kiczka
sędzia
Maria Grzymisławska-Cybulska
sędzia del. WSA
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Średnia
Powoływalne dla: "Interpretacja przepisów dotyczących stwierdzania nieważności decyzji administracyjnych, zwłaszcza wydanych w odległej przeszłości, oraz ocena postępowania dowodowego w takich sprawach."
Ograniczenia: Orzeczenie dotyczy specyficznego stanu faktycznego i prawnego związanego z wywłaszczeniami w okresie PRL oraz postępowaniem w trybie nadzwyczajnym.
Wartość merytoryczna
Ocena: 6/10
Sprawa dotyczy historycznego wywłaszczenia i odszkodowania, co może być interesujące ze względu na kontekst historyczny i złożoność prawną związaną z oceną decyzji sprzed kilkudziesięciu lat.
“Czy decyzja sprzed 70 lat może zostać unieważniona? NSA rozstrzyga w sprawie historycznego wywłaszczenia.”
Sektor
nieruchomości
Twój asystent do analizy prawnej.
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka polskie orzecznictwo i aktualne akty prawne.
- Analiza orzecznictwa i przepisów
- Drafting pism i dokumentów
- Odpowiedzi na pytania prawne
- Pogłębiona analiza z doktryny
Powiązane przepisy
Powiązane tematy
Pełny tekst orzeczenia
Oryginalna treść postanowienia (niezmieniona). Otwiera się jako osobna strona.