I OSK 442/25Naruszenie przepisów procesowych wznowienie a niewaznosc decyzji
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuNaczelny Sąd Administracyjny rozpoznał skargę kasacyjną L. K. i J. K. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gorzowie Wielkopolskim, który oddalił ich skargę na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego. Sprawa dotyczyła odmowy stwierdzenia nieważności decyzji Burmistrza C. z marca 2022 r. w przedmiocie rozgraniczenia nieruchomości. Skarżący kasacyjnie zarzucili Sądowi I instancji naruszenie art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a. poprzez błędną wykładnię, polegającą na uznaniu, że naruszenie art. 40 § 2 k.p.a. (pozbawienie pełnomocników strony możliwości uczestniczenia w czynnościach ustalenia granic nieruchomości) było oczywiste, ale nie rażące. Wskazali również na naruszenie art. 79a § 1 w zw. z art. 8 i art. 10 § 1 k.p.a. Naczelny Sąd Administracyjny, działając w granicach skargi kasacyjnej i z urzędu badając nieważność postępowania, stwierdził brak przesłanek do stwierdzenia nieważności postępowania sądowoadministracyjnego. Sąd podkreślił, że postępowanie w trybie stwierdzenia nieważności decyzji (art. 156 k.p.a.) ma charakter nadzwyczajny i wymaga wykładni zawężającej. NSA wyjaśnił, że naruszenie przepisów proceduralnych, takie jak pozbawienie pełnomocnika strony udziału w postępowaniu bez jego winy, stanowi przesłankę do wznowienia postępowania (art. 145 § 1 pkt 4 k.p.a.), a nie do stwierdzenia nieważności decyzji. Sąd wskazał na niekonkurencyjność tych trybów, podkreślając materialnoprawny charakter wady przy stwierdzaniu nieważności i proceduralną istotę wznowienia postępowania. Wobec tego, zarzuty skargi kasacyjnej, oparte na twierdzeniu o pominięciu strony, nie mogły skutkować uwzględnieniem żądania w ramach postępowania o stwierdzenie nieważności decyzji. NSA uznał również, że zarzuty dotyczące naruszenia art. 79a § 1 w zw. z art. 8 i art. 10 § 1 k.p.a. nie zostały wystarczająco umotywowane w skardze kasacyjnej. W konsekwencji, Sąd oddalił skargę kasacyjną jako niezasadną.
Przeanalizuj tę sprawę w pełnym kontekście orzecznictwa.
Analiza orzecznictwa · odpowiedzi na pytania · badanie przepisów · drafting pism.
Wartość praktyczna
Siła precedensu: WysokaRozróżnienie między trybem stwierdzenia nieważności decyzji a trybem wznowienia postępowania w kontekście naruszeń przepisów proceduralnych.
Dotyczy spraw administracyjnych, w których podnoszone są zarzuty dotyczące wadliwości postępowania prowadzącego do wydania decyzji.
Zagadnienia prawne (2)
Czy naruszenie przepisów proceduralnych, polegające na pozbawieniu pełnomocnika strony możliwości udziału w czynnościach postępowania administracyjnego, może stanowić podstawę do stwierdzenia nieważności decyzji na podstawie art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a.?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Nie, takie naruszenie stanowi przesłankę do wznowienia postępowania (art. 145 § 1 pkt 4 k.p.a.), a nie do stwierdzenia nieważności decyzji. Tryby te są niekonkurencyjne.
Uzasadnienie
Sąd podkreślił, że postępowanie w trybie stwierdzenia nieważności ma charakter nadzwyczajny i wymaga wykładni zawężającej. Naruszenie przepisów proceduralnych, które mogło mieć wpływ na wynik sprawy, stanowi podstawę do wznowienia postępowania, a nie do stwierdzenia nieważności decyzji, gdyż wada postępowania jest proceduralna, a nie materialnoprawna tkwiąca w samej decyzji.
Czy zarzuty skargi kasacyjnej dotyczące naruszenia przepisów postępowania (art. 79a § 1 w zw. z art. 8 i art. 10 § 1 k.p.a.) zostały wystarczająco umotywowane w uzasadnieniu skargi?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Nie, skarżący kasacyjnie ograniczyli się do wymienienia przepisów i wskazania na oczywistość i rażącą postać naruszenia, bez przedstawienia szczegółowej argumentacji prawnej.
Uzasadnienie
NSA zaznaczył, że jest związany granicami skargi kasacyjnej i nie jest uprawniony do samodzielnego rekonstruowania podstaw kasacyjnych na podstawie ogólnych wywodów. Brak umotywowania zarzutu uniemożliwia jego merytoryczną ocenę.
Rozstrzygnięcie
Przepisy (13)
Główne
k.p.a. art. 156 § § 1 pkt 2
Kodeks postępowania administracyjnego
Naruszenie przepisów proceduralnych, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy, stanowi przesłankę do wznowienia postępowania, a nie do stwierdzenia nieważności decyzji, chyba że jest to wada o charakterze materialnoprawnym.
p.p.s.a. art. 184
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Podstawa oddalenia skargi kasacyjnej.
Pomocnicze
k.p.a. art. 40 § § 2
Kodeks postępowania administracyjnego
Przepis dotyczący obowiązku zawiadamiania stron i ich pełnomocników o czynnościach postępowania.
k.p.a. art. 145 § § 1 pkt 4
Kodeks postępowania administracyjnego
Przesłanka wznowienia postępowania obejmująca pozbawienie strony możliwości obrony jej praw.
k.p.a. art. 183 § § 1
Kodeks postępowania administracyjnego
Zakres rozpoznania sprawy przez NSA.
k.p.a. art. 184
Kodeks postępowania administracyjnego
Podstawa oddalenia skargi kasacyjnej.
p.p.s.a. art. 182 § § 2
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Podstawa oddalenia skargi kasacyjnej.
k.p.a. art. 79a § § 1
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego
Przepis dotyczący udziału strony w czynnościach postępowania.
k.p.a. art. 8
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego
Zasada przekonywania.
k.p.a. art. 10 § § 1
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego
Zasada czynnego udziału strony w postępowaniu.
k.p.a. art. 16 § § 1
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego
Zasada trwałości decyzji ostatecznych.
k.p.a. art. 9
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego
Zasada informowania stron.
p.g.k. art. 32 § ust. 2
Ustawa z dnia 17 maja 1989 r. Prawo Geodezyjne i Kartograficzne
Przepis dotyczący postępowania rozgraniczeniowego.
Argumenty
Skuteczne argumenty
Naruszenie przepisów proceduralnych, polegające na pozbawieniu pełnomocnika strony udziału w czynnościach postępowania, stanowi podstawę do wznowienia postępowania, a nie stwierdzenia nieważności decyzji.
Odrzucone argumenty
Naruszenie art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a. przez błędną wykładnię, polegającą na uznaniu, że naruszenie art. 40 § 2 k.p.a. było oczywiste, ale nie rażące. • Naruszenie art. 79a § 1 w zw. z art. 8 i art. 10 § 1 k.p.a.
Godne uwagi sformułowania
Wykładnia przesłanek stwierdzenia nieważności powinna mieć charakter zawężający. • Ciężkie, kwalifikowane naruszenie przepisów prawa procesowego należy objąć sankcją nieważności wówczas, gdy nie jest ono objęte sankcją wzruszalności decyzji w trybie wznowienia postępowania. • Procedura wznowieniowa – a nie nieważnościowa – służy przywróceniu stronie możliwości pełnej obrony jej praw w sytuacjach, w których w toku postępowania faktycznie doszło do naruszenia reguł procedury administracyjnej. • Nie jest dopuszczalne przyjęcie, że którakolwiek z podstaw wznowienia postępowania mogłaby zarazem stanowić jedną z przesłanek stwierdzenia nieważności decyzji. • Najważniejszą różnicą omawianych instytucji jest materialnoprawny charakter w przypadku stwierdzenia nieważności i proceduralna istota wznowienia postępowania.
Skład orzekający
Jerzy Siegień
przewodniczący
Marek Stojanowski
członek
Marian Wolanin
sprawozdawca
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Wysoka
Powoływalne dla: "Rozróżnienie między trybem stwierdzenia nieważności decyzji a trybem wznowienia postępowania w kontekście naruszeń przepisów proceduralnych."
Ograniczenia: Dotyczy spraw administracyjnych, w których podnoszone są zarzuty dotyczące wadliwości postępowania prowadzącego do wydania decyzji.
Wartość merytoryczna
Ocena: 7/10
Sprawa wyjaśnia kluczowe różnice między dwoma nadzwyczajnymi trybami postępowania administracyjnego – stwierdzeniem nieważności i wznowieniem postępowania, co jest istotne dla praktyków prawa administracyjnego.
“Nieważność czy wznowienie? Kluczowe rozróżnienie w prawie administracyjnym, które musisz znać.”
Twój asystent do analizy prawnej.
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka polskie orzecznictwo i aktualne akty prawne.
- Analiza orzecznictwa i przepisów
- Drafting pism i dokumentów
- Odpowiedzi na pytania prawne
- Pogłębiona analiza z doktryny
Powiązane tematy
Pełny tekst orzeczenia
Oryginalna treść postanowienia (niezmieniona). Otwiera się jako osobna strona.