I OSK 424/06
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuNaczelny Sąd Administracyjny rozpoznał skargę kasacyjną T. W. od wyroku WSA w Warszawie, który oddalił skargę na decyzję Prezesa ZUS odmawiającą przyznania świadczenia w drodze wyjątku. Skarżąca argumentowała, że mimo trudnej sytuacji materialnej, nie mogła uzyskać świadczenia z powodu orzeczenia o częściowej niezdolności do pracy. Skarga kasacyjna podnosiła zarzuty naruszenia przepisów proceduralnych, w tym braku skutecznego pouczenia o możliwości ustanowienia pełnomocnika z urzędu, oraz naruszenia prawa materialnego poprzez błędną wykładnię pojęcia 'całkowitej niezdolności do pracy' i uznanie, że Prezes ZUS jest związany orzeczeniem komisji lekarskiej. NSA oddalił skargę kasacyjną. Sąd uznał, że zarzut nieważności postępowania z powodu braku pouczenia o pełnomocniku jest nieuzasadniony, gdyż skarżąca nie wnosiła o jego ustanowienie przed wszczęciem postępowania, a wniosek został uwzględniony po wydaniu wyroku. Sąd odrzucił również zarzuty dotyczące prawa materialnego, podkreślając, że świadczenie z art. 83 ustawy o emeryturach i rentach jest częścią systemu ubezpieczeń społecznych i Prezes ZUS jest związany orzeczeniem lekarskim o niezdolności do pracy. Sąd podkreślił, że choć postępowanie toczy się w trybie KPA, nie wyłącza to zastosowania przepisów ustawy emerytalnej, w tym definicji niezdolności do pracy.
Przeanalizuj tę sprawę w pełnym kontekście orzecznictwa.
Analiza orzecznictwa · odpowiedzi na pytania · badanie przepisów · drafting pism.
Wartość praktyczna
Siła precedensu: WysokaInterpretacja art. 83 ustawy o emeryturach i rentach, związanie Prezesa ZUS orzeczeniami lekarskimi, obowiązki sądu w zakresie pouczeń procesowych.
Dotyczy specyficznej sytuacji przyznawania świadczeń w drodze wyjątku i interpretacji pojęcia niezdolności do pracy w tym kontekście.
Zagadnienia prawne (3)
Czy Prezes ZUS, rozpatrując wniosek o przyznanie świadczenia w drodze wyjątku na podstawie art. 83 ust. 1 ustawy o emeryturach i rentach, jest związany orzeczeniem komisji lekarskiej ZUS w zakresie oceny zdolności do pracy?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Tak, Prezes ZUS jest związany orzeczeniem komisji lekarskiej ZUS w zakresie oceny zdolności do pracy.
Uzasadnienie
Sąd uznał, że świadczenie z art. 83 ustawy o emeryturach i rentach jest częścią systemu ubezpieczeń społecznych, a Prezes ZUS nie ma możliwości weryfikowania orzeczenia lekarza orzecznika ZUS i Komisji Lekarskiej ZUS w zakresie oceny zdolności do pracy. Choć postępowanie toczy się w trybie KPA, nie wyłącza to zastosowania przepisów ustawy emerytalnej, w tym definicji niezdolności do pracy.
Czy sąd administracyjny ma obowiązek pouczyć stronę o możliwości złożenia wniosku o ustanowienie pełnomocnika z urzędu w sposób, który gwarantuje skuteczne skorzystanie z tego prawa?
Odpowiedź sądu
Sąd ma obowiązek udzielania stronom potrzebnych wskazówek co do czynności procesowych i pouczenia o skutkach zaniedbań, ale nie ma obowiązku informowania o możliwości i zasadności złożenia wniosku o ustanowienie pełnomocnika z urzędu.
Uzasadnienie
Sąd nie ma obowiązku udzielania stronie pouczeń co do wszystkich możliwych zachowań, a obowiązek sądu odnosi się do pouczeń celowych z punktu widzenia prawidłowego przebiegu postępowania i dających stronie gwarancje prawa do obrony. Okoliczność, że prawo pomocy zostało przyznane po wydaniu wyroku, nie oznacza pozbawienia możliwości obrony na wcześniejszych etapach.
Czy pojęcie 'całkowitej niezdolności do pracy' w art. 83 ust. 1 ustawy o emeryturach i rentach powinno być interpretowane niezależnie od definicji zawartych w tej ustawie?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Nie, pojęcie 'całkowitej niezdolności do pracy' jest zdefiniowane w art. 12 ust. 2 ustawy o emeryturach i rentach i powinno być stosowane w tym kontekście.
Uzasadnienie
Sąd uznał, że świadczenie z art. 83 ustawy o emeryturach i rentach jest częścią systemu ubezpieczeń społecznych, a definicje zawarte w tej ustawie, w tym dotyczące niezdolności do pracy, mają zastosowanie.
Przepisy (16)
Główne
u.e.r.f.u.s. art. 83 § ust. 1
Ustawa z dnia 17 grudnia 1998 r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych
Pomocnicze
p.p.s.a. art. 174
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
p.p.s.a. art. 183
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
p.p.s.a. art. 6
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
p.p.s.a. art. 3
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
p.p.s.a. art. 133
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
p.p.s.a. art. 141 § § 4
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
u.e.r.f.u.s. art. 12
Ustawa z dnia 17 grudnia 1998 r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych
u.e.r.f.u.s. art. 14 § ust. 1 i 3
Ustawa z dnia 17 grudnia 1998 r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych
k.p.a. art. 7
Kodeks postępowania administracyjnego
k.p.a. art. 9
Kodeks postępowania administracyjnego
k.p.a. art. 77 § § 1
Kodeks postępowania administracyjnego
k.p.a. art. 80
Kodeks postępowania administracyjnego
k.p.a. art. 107 § § 3
Kodeks postępowania administracyjnego
p.p.s.a. art. 184
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
p.p.s.a. art. 250
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Argumenty
Skuteczne argumenty
Prezes ZUS jest związany orzeczeniem lekarskim o niezdolności do pracy. • Świadczenie z art. 83 ustawy o emeryturach i rentach jest częścią systemu ubezpieczeń społecznych i stosuje się do niego definicje z tej ustawy. • Sąd nie ma obowiązku informowania o możliwości złożenia wniosku o pełnomocnika z urzędu w sposób gwarantujący jego skuteczne ustanowienie przed wszczęciem postępowania.
Odrzucone argumenty
Nieważność postępowania z powodu niepoinformowania o możliwości ustanowienia pełnomocnika z urzędu. • Naruszenie art. 3 § 1 w zw. z art. 133 p.p.s.a. poprzez niepełne dokonanie kontroli decyzji Prezesa ZUS. • Naruszenie art. 141 § 4 w zw. z art. 3 § 1 p.p.s.a. poprzez brak wskazania podstawy prawnej wydania orzeczenia. • Naruszenie art. 83 w zw. z art. 12 ustawy o emeryturach i rentach poprzez błędną wykładnię pojęcia 'całkowitej niezdolności do pracy'. • Naruszenie art. 14 ust. 1 i 3 w zw. z art. 83 ustawy o emeryturach i rentach poprzez niewłaściwe przyjęcie, że Prezes ZUS jest związany orzeczeniem komisji lekarskiej.
Godne uwagi sformułowania
Prezes ZUS jest nią związany, co oznacza, że nie może przyznać osobie zdolnej choćby częściowo do pracy jakiegokolwiek świadczenia w trybie art. 83 ust. 1 omawianej ustawy. • Sąd nie ma obowiązku udzielania stronie pouczeń co do wszystkich możliwych zachowań, obowiązek sądu odnosi się do pouczeń celowych z punktu widzenia prawidłowego przebiegu postępowania i dających stronie gwarancje prawa do obrony. • Świadczenie z art. 83 ustawy o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych jest umiejscowione w systemie ubezpieczeń społecznych. • Związanie organu w sprawie o przyznanie świadczenia w drodze wyjątku rygorami procedury administracyjnej, w żadnym razie nie oznacza natomiast wyłączenia zastosowania przepisów ustawy o rentach i emeryturach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych.
Skład orzekający
Grażyna Pawlos - Janusz
sprawozdawca
Janina Antosiewicz
przewodniczący
Leszek Włoskiewicz
członek
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Wysoka
Powoływalne dla: "Interpretacja art. 83 ustawy o emeryturach i rentach, związanie Prezesa ZUS orzeczeniami lekarskimi, obowiązki sądu w zakresie pouczeń procesowych."
Ograniczenia: Dotyczy specyficznej sytuacji przyznawania świadczeń w drodze wyjątku i interpretacji pojęcia niezdolności do pracy w tym kontekście.
Wartość merytoryczna
Ocena: 6/10
Sprawa dotyczy ważnego zagadnienia świadczeń z ZUS w sytuacjach wyjątkowych i interpretacji pojęć kluczowych dla ubezpieczeń społecznych, co jest interesujące dla prawników specjalizujących się w tej dziedzinie.
“Czy trudna sytuacja materialna zawsze pozwala na świadczenie z ZUS w drodze wyjątku? NSA wyjaśnia.”
Sektor
ubezpieczenia społeczne
Twój asystent do analizy prawnej.
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
- Analiza orzecznictwa i przepisów
- Drafting pism i dokumentów
- Odpowiedzi na pytania prawne
- Pogłębiona analiza z doktryny
Ta sprawa stanowi część linii orzeczniczej omawianej w naszych syntezach.
Pełny tekst orzeczenia
Oryginalna treść postanowienia (niezmieniona). Otwiera się jako osobna strona.