I KZP 1/26Odmowa uchwały sędzia delegowany sąd najwyższy

Sąd Najwyższy w składzie trzech sędziów, na posiedzeniu w dniu 17 września 2026 r., rozpoznał zagadnienie prawne wniesione przez Sąd Okręgowy w Rzeszowie. Pytanie dotyczyło tego, czy udział w składzie sądu okręgowego, rozpoznającego środek odwoławczy od orzeczenia sądu rejonowego, sędziego sądu rejonowego delegowanego przez Ministra Sprawiedliwości, prowadzi do naruszenia art. 45 ust. 1 Konstytucji RP, art. 6 ust. 1 EKPC, art. 47 Karty Praw Podstawowych UE, a w konsekwencji skutkuje nienależytą obsadą sądu (art. 439 § 1 pkt 2 k.p.k.). Sąd Okręgowy w Rzeszowie, formułując pytanie, powołał się na wątpliwości dotyczące zasady „sądu ustanowionego ustawą”, potencjalnego naruszenia niezawisłości sędziowskiej przez delegowanie przez organ władzy wykonawczej oraz na orzecznictwo TSUE i ETPCz. Podkreślono, że możliwość arbitralnego odwołania sędziego z delegacji może podważać jego niezawisłość. Prokurator Prokuratury Krajowej wniósł o odmowę podjęcia uchwały, wskazując na brak spełnienia wymogów formalnych, w szczególności na fakt, że postanowienie Sądu Okręgowego zostało wydane w składzie jednoosobowym, a nie trzyosobowym, jak wymaga tego procedura dla tego typu pytań. Merytorycznie prokurator stwierdził, że delegowanie sędziego za jego zgodą nie jest samo w sobie wadą, a nowelizacja przepisów z 2025 r. zwiększyła transparentność i precyzję procedury delegowania. Sąd Najwyższy, analizując przedstawione zagadnienie, uznał, że nie zostały spełnione warunki do podjęcia uchwały w trybie art. 441 § 1 k.p.k. Głównym powodem była wadliwość formalna – pytanie prawne zostało sformułowane przez sąd okręgowy w składzie jednoosobowym, podczas gdy dla tego typu zagadnień wymagany jest skład trzyosobowy. Sąd Najwyższy podkreślił, że zagadnienie musi być zidentyfikowane i sformułowane przez sąd w pełnym, właściwym dla danej sprawy składzie orzekającym. Niezależnie od braków formalnych, Sąd Najwyższy zaznaczył, że nawet gdyby pytanie zostało prawidłowo sformułowane, nie byłoby możliwe uwzględnienie go ze względu na istotę zagadnienia. Utrwalone stanowisko Sądu Najwyższego oraz Trybunału Konstytucyjnego jest takie, że sama delegacja sędziego przez Ministra Sprawiedliwości, za jego zgodą, nie stanowi bezwzględnej przyczyny odwoławczej ani nienależytej obsady sądu. Nowelizacja przepisów z 2025 r. wprowadziła bardziej transparentne kryteria delegowania i odwoływania sędziów, co dodatkowo wzmacnia legitymację tej instytucji. Sąd Najwyższy wskazał, że ewentualne wadliwe udzielenie delegacji może być badane indywidualnie w konkretnej sprawie, ale nie stanowi to podstawy do abstrakcyjnego kwestionowania składu sądu.

Zagadnienia prawne (1)

Skład orzekający