I GSK 1731/21
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuSprawa dotyczyła skargi kasacyjnej wniesionej przez G. Sp. z o.o. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie, który oddalił skargę spółki na decyzję Prezesa Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa o zawieszeniu płatności pomocy finansowej. Spółka kwestionowała zasadność zawieszenia, podnosząc zarzuty naruszenia przepisów postępowania, w tym art. 45 Konstytucji RP i art. 15zzs⁴ ust. 3 ustawy COVID-19, dotyczące rozpoznania sprawy na posiedzeniu niejawnym bez jej zgody. Zarzucała również naruszenie prawa materialnego, w szczególności art. 115 ust. 2 Rozporządzenia Wykonawczego Komisji (UE) nr 543/2011, twierdząc, że organ nie zbadał merytorycznie wniosku o płatność i błędnie powołał się na podejrzenie popełnienia oszustwa, które nie dotyczyło wnioskowanej płatności. Naczelny Sąd Administracyjny, analizując zarzuty, odwołał się do swojej wcześniejszej wykładni przepisów dotyczących zawieszania płatności w przypadku podejrzenia oszustwa na szkodę funduszy UE (art. 60 Rozporządzenia nr 2017/891 i jego poprzednik prawny). Sąd podkreślił, że celem tych przepisów jest ochrona interesów finansowych UE, a zawieszenie płatności jest obligatoryjne w przypadku wszczęcia dochodzenia w związku z zarzutem oszustwa, niezależnie od tego, czy zarzuty postawiono konkretnym osobom (in personam), czy też postępowanie jest prowadzone w sprawie (in rem). Sąd uznał, że zarzuty spółki dotyczące naruszenia prawa materialnego opierają się na błędnej wykładni przepisów, a stan faktyczny sprawy, w tym fakt prowadzenia śledztwa przez prokuraturę, uzasadniał zawieszenie płatności. Sąd odniósł się również do zarzutów proceduralnych, w tym kwestii posiedzenia niejawnego, uznając je za niezasadne. W konsekwencji, Naczelny Sąd Administracyjny oddalił skargę kasacyjną.
Przeanalizuj tę sprawę w pełnym kontekście orzecznictwa.
Analiza orzecznictwa · odpowiedzi na pytania · badanie przepisów · drafting pism.
Wartość praktyczna
Siła precedensu: WysokaInterpretacja przepisów UE dotyczących zawieszania płatności w przypadku podejrzenia oszustwa na szkodę funduszy UE, zasady ochrony interesów finansowych UE, a także stosowanie przepisów o postępowaniu w czasie pandemii.
Orzeczenie dotyczy specyficznej regulacji UE i jej stosowania w polskim prawie administracyjnym i sądowoadministracyjnym. Wykładnia przepisów o posiedzeniach niejawnych w czasie pandemii może być ograniczona do okresu obowiązywania tych przepisów.
Zagadnienia prawne (3)
Czy zawieszenie płatności pomocy finansowej jest uzasadnione w przypadku wszczęcia postępowania karnego w związku z podejrzeniem oszustwa na szkodę funduszy UE, niezależnie od etapu postępowania karnego?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Tak, zawieszenie płatności jest obligatoryjne w przypadku wszczęcia dochodzenia w związku z zarzutem oszustwa na szkodę funduszu unijnego, niezależnie od tego, czy zarzuty postawiono konkretnym osobom (in personam), czy też postępowanie jest prowadzone w sprawie (in rem).
Uzasadnienie
Celem przepisów jest ochrona interesów finansowych UE. Zawieszenie płatności ma zapobiec powstaniu szkody w funduszu i wypłaceniu nienależnej pomocy, a nie jest karą, lecz odroczeniem wypłaty do czasu zakończenia dochodzenia.
Czy rozpoznanie sprawy na posiedzeniu niejawnym bez zgody strony, w oparciu o przepisy ustawy COVID-19, stanowi naruszenie prawa do obrony i powoduje nieważność postępowania?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Nie, w okolicznościach sprawy, biorąc pod uwagę przepisy ustawy COVID-19 oraz możliwość aktywnego udziału strony w postępowaniu, nie doszło do pozbawienia strony możliwości obrony jej praw.
Uzasadnienie
Sąd wskazał, że strona miała możliwość złożenia dalszych pism procesowych i aktywnego udziału w postępowaniu, a przepisy ustawy COVID-19 dopuszczały rozpoznanie sprawy na posiedzeniu niejawnym w określonych warunkach.
Czy organ administracji publicznej ma obowiązek merytorycznego rozpoznania wniosku o płatność, nawet jeśli istnieje podejrzenie popełnienia oszustwa?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Nie, w przypadku podejrzenia oszustwa i wszczęcia postępowania karnego, organ ma prawo (a w pewnych sytuacjach obowiązek) zawiesić płatność do czasu wyjaśnienia sprawy.
Uzasadnienie
Przepisy unijne dotyczące ochrony interesów finansowych UE dopuszczają zawieszenie płatności w celu zapobieżenia szkodzie, co oznacza, że merytoryczne rozpoznanie wniosku może zostać odroczone.
Przepisy (24)
Główne
Rozporządzenie wykonawcze art. 115 § 2
Rozporządzenie wykonawcze Komisji (UE) nr 543/2011
Podstawa prawna zawieszenia płatności pomocy finansowej w przypadku podejrzenia popełnienia oszustwa.
Rozporządzenie delegowane Komisji (UE) 2017/891 art. 60 § 1
Rozporządzenie delegowane Komisji (UE) 2017/891
Obowiązek zawieszenia płatności w przypadku dochodzenia w związku z zarzutem oszustwa.
Pomocnicze
Konstytucja RP art. 45 § 1 i 2
Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej
Zarzut naruszenia przepisu dotyczącego prawa do rzetelnego procesu, w kontekście rozpoznania sprawy na posiedzeniu niejawnym.
ustawa COVID art. 15zzs⁴ § 3
Ustawa o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych
Przepis umożliwiający rozpoznanie sprawy na posiedzeniu niejawnym.
p.p.s.a. art. 183 § 1 pkt 5
Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Nieważność postępowania w przypadku pozbawienia strony możliwości obrony jej praw.
p.p.s.a. art. 151 a contrario
Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Zarzut nieuzasadnionego oddalenia skargi.
p.p.s.a. art. 145 § 1 pkt 1 lit. a i c
Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Podstawa uwzględnienia skargi w przypadku naruszenia prawa materialnego lub postępowania.
k.p.a. art. 138 § 1 pkt 1
Kodeks postępowania administracyjnego
Utrzymanie w mocy decyzji organu I instancji.
p.p.s.a. art. 134 § 1
Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Zakres kontroli sądu administracyjnego.
p.p.s.a. art. 141 § 4
Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Wymogi uzasadnienia wyroku.
k.p.a. art. 7
Kodeks postępowania administracyjnego
Zasada prawdy obiektywnej i legalizmu.
k.p.a. art. 77 § 1
Kodeks postępowania administracyjnego
Obowiązek zebrania i rozpatrzenia materiału dowodowego.
k.p.a. art. 75 § 1
Kodeks postępowania administracyjnego
Dopuszczalność dowodów.
k.p.a. art. 80
Kodeks postępowania administracyjnego
Swobodna ocena dowodów.
k.p.a. art. 107 § 3
Kodeks postępowania administracyjnego
Elementy uzasadnienia decyzji.
k.p.a. art. 10
Kodeks postępowania administracyjnego
Zasada czynnego udziału strony w postępowaniu.
p.p.s.a. art. 183 § 2 pkt 5
Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Nieważność postępowania w przypadku pozbawienia strony możności obrony swych praw.
p.p.s.a. art. 170
Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Moc wiążąca prawomocnego orzeczenia.
p.p.s.a. art. 171
Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Powaga rzeczy osądzonej.
Rozporządzenie Rady (WE) nr 1234/2007
Rozporządzenie Rady (WE) nr 1234/2007
Ogólne rozporządzenie dotyczące wspólnej organizacji rynków rolnych.
Rozporządzenie (WE) nr 1848/2006
Rozporządzenie (WE) nr 1848/2006
Dotyczące nieprawidłowości i odzyskiwania kwot niesłusznie wypłaconych w związku z finansowaniem wspólnej polityki rolnej.
Konwencja w sprawie ochrony interesów finansowych Wspólnot Europejskich
Definicja nadużycia finansowego.
Rozporządzenie Rady nr 2988/95
Rozporządzenie Rady nr 2988/95
Ochrona interesów finansowych Wspólnot Europejskich, w tym zasady przedawnienia.
UKC art. 103 § 2
Kodeks celny
Przedłużenie okresu przedawnienia długu celnego w przypadku czynu podlegającego postępowaniu karnemu.
Argumenty
Skuteczne argumenty
Podejrzenie popełnienia oszustwa w odniesieniu do pomocy objętej rozporządzeniem UE uzasadnia zawieszenie płatności, niezależnie od etapu postępowania karnego. • Ochrona interesów finansowych UE jest nadrzędna i wymaga zapobiegania wypłacie nienależnej pomocy.
Odrzucone argumenty
Naruszenie prawa do obrony poprzez rozpoznanie sprawy na posiedzeniu niejawnym bez zgody strony. • Brak merytorycznego rozpoznania wniosku o płatność. • Błędna wykładnia i niewłaściwe zastosowanie art. 115 ust. 2 Rozporządzenia Wykonawczego Komisji (UE) nr 543/2011.
Godne uwagi sformułowania
Celem tym jest zaś - co słusznie wyartykułował Sąd I instancji - zapewnienie skutecznej ochrony interesów finansowych UE. • W tym kontekście zwrot "(...) są przedmiotem dochodzenia (...) w związku z zarzutem oszustwa w odniesieniu do pomocy (...), dopóki zarzut nie zostanie ustalony" należy rozumieć jako sam obiektywny fakt prowadzenia dochodzenia w sprawie popełnienia oszustwa na szkodę funduszu unijnego, a zawieszenie (a więc tylko czasowe wstrzymanie) płatności do czasu zakończenia tegoż dochodzenia ma właśnie zapobiec powstaniu szkody w tym funduszu i wypłaceniu nienależnej pomocy. • Zawieszenie płatności nie jest tożsame z odmową wypłaty środków z funduszu unijnego, lecz odroczeniem niejako w czasie tej wypłaty, tak aby nie narażać funduszu na straty, które przykładowo z uwagi na sytuację uprawionego lub ustanie jego bytu nie będą mogły być odwrócone. • Płatność podlega bowiem zawieszeniu do czasu gdy zarzut oszustwa nie zostanie ustalony.
Skład orzekający
Joanna Wegner
przewodniczący
Henryk Wach
sprawozdawca
Dariusz Dudra
członek
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Wysoka
Powoływalne dla: "Interpretacja przepisów UE dotyczących zawieszania płatności w przypadku podejrzenia oszustwa na szkodę funduszy UE, zasady ochrony interesów finansowych UE, a także stosowanie przepisów o postępowaniu w czasie pandemii."
Ograniczenia: Orzeczenie dotyczy specyficznej regulacji UE i jej stosowania w polskim prawie administracyjnym i sądowoadministracyjnym. Wykładnia przepisów o posiedzeniach niejawnych w czasie pandemii może być ograniczona do okresu obowiązywania tych przepisów.
Wartość merytoryczna
Ocena: 7/10
Sprawa dotyczy ważnych kwestii związanych z ochroną funduszy unijnych i potencjalnymi oszustwami, co ma znaczenie dla beneficjentów pomocy finansowej. Wykładnia przepisów UE przez NSA jest istotna dla praktyki.
“Oszustwo na fundusze UE? NSA wyjaśnia, kiedy płatności mogą zostać zawieszone.”
Sektor
rolnictwo
Twój asystent do analizy prawnej.
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
- Analiza orzecznictwa i przepisów
- Drafting pism i dokumentów
- Odpowiedzi na pytania prawne
- Pogłębiona analiza z doktryny
Pełny tekst orzeczenia
Oryginalna treść postanowienia (niezmieniona). Otwiera się jako osobna strona.