I FZ 114/26Przywrócenie terminu rażące niedbalstwo pełnomocnika
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuSprawa dotyczyła zażalenia spółki G. Sp. k. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu, które odrzuciło wniosek o przywrócenie terminu do złożenia wniosku o sporządzenie uzasadnienia wyroku. WSA pierwotnie odmówił sporządzenia uzasadnienia z powodu złożenia wniosku po terminie, a następnie odrzucił wniosek o przywrócenie terminu, uznając, że nie zachodzą wyjątkowe okoliczności. Naczelny Sąd Administracyjny (NSA) w poprzednim postępowaniu uchylił postanowienie WSA, wskazując na rażące niedbalstwo i ukrywanie stanu sprawy przez pełnomocnika spółki. Po ponownym rozpoznaniu sprawy, WSA ponownie odrzucił wniosek, tym razem z powodu złożenia drugiego wniosku o przywrócenie terminu. NSA uchylił to postanowienie, stwierdzając, że WSA naruszył art. 190 p.p.s.a. poprzez nieuwzględnienie wiążącej wykładni NSA z poprzedniego postępowania. Sąd wskazał, że choć co do zasady błędy pełnomocnika obciążają stronę, to celowe działanie pełnomocnika na szkodę mocodawcy może uzasadniać przywrócenie terminu. NSA zauważył, że sąd pierwszej instancji nie dysponował pełną wiedzą o wszystkich istotnych okolicznościach faktycznych (np. postanowienie prokuratury o odmowie wszczęcia śledztwa), co uzasadniało zmianę stanu faktycznego i potrzebę ponownej oceny sprawy przez WSA, bez związania się poprzednią wykładnią NSA.
Przeanalizuj tę sprawę w pełnym kontekście orzecznictwa.
Analiza orzecznictwa · odpowiedzi na pytania · badanie przepisów · drafting pism.
Wartość praktyczna
Siła precedensu: WysokaInterpretacja art. 190 p.p.s.a. w kontekście zmiany stanu faktycznego oraz zasady ponoszenia przez stronę ryzyka błędów pełnomocnika w przypadku celowego działania pełnomocnika na szkodę mocodawcy.
Każda sprawa wymaga indywidualnej oceny, zwłaszcza w kontekście dowodów dotyczących działań pełnomocnika i wyników postępowań karnych/dyscyplinarnych.
Zagadnienia prawne (3)
Czy sąd pierwszej instancji, odrzucając wniosek o przywrócenie terminu do złożenia wniosku o sporządzenie uzasadnienia wyroku, naruszył art. 190 p.p.s.a. poprzez nieuwzględnienie wiążącej wykładni Naczelnego Sądu Administracyjnego?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Tak, sąd pierwszej instancji naruszył art. 190 p.p.s.a., ponieważ odrzucił wniosek spółki, mimo że NSA w poprzednim postanowieniu uznał, że wniosek zasługuje na uwzględnienie, a sąd pierwszej instancji nie miał podstaw do stwierdzenia niedopuszczalności wniosku.
Uzasadnienie
NSA stwierdził, że sąd pierwszej instancji błędnie odrzucił wniosek o przywrócenie terminu, ignorując wiążącą wykładnię NSA z poprzedniego postępowania. Sąd pierwszej instancji nie miał podstaw do stwierdzenia niedopuszczalności wniosku, a nowo ujawnione okoliczności faktyczne (dotyczące postępowania karnego i dyscyplinarnego wobec pełnomocnika) uzasadniały potrzebę ponownej oceny sprawy, bez związania się poprzednią wykładnią NSA.
Czy rażące niedbalstwo i celowe działanie pełnomocnika na szkodę mocodawcy, polegające na ukrywaniu informacji o uchybieniu terminowi, uzasadnia przywrócenie terminu do dokonania czynności procesowej, mimo że co do zasady błędy pełnomocnika obciążają stronę?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Tak, w wyjątkowych sytuacjach, gdy pełnomocnik działał celowo na szkodę mocodawcy, można odstąpić od zasady ponoszenia przez mocodawcę ryzyka niedbałości pełnomocnika i przywrócić termin.
Uzasadnienie
NSA uznał, że choć generalnie błędy pełnomocnika obciążają stronę, to w sytuacji, gdy pełnomocnik dopuścił się rażącego niedbalstwa, a następnie oszustwa poprzez ukrywanie skutków tego niedbalstwa przed mocodawcą i działanie na jego szkodę, można uznać brak winy strony w uchybieniu terminu. Ocena ta wymaga jednak ponownego zbadania przez sąd pierwszej instancji, zwłaszcza w świetle wyników postępowań karnych i dyscyplinarnych.
Czy sąd administracyjny jest właściwy do oceny, czy zachowanie pełnomocnika wypełnia znamiona czynu zabronionego lub podlega odpowiedzialności dyscyplinarnej?
Odpowiedź sądu
Nie, sąd administracyjny nie jest organem właściwym do oceny znamion czynu zabronionego ani zasadności pociągnięcia do odpowiedzialności dyscyplinarnej, ale może uwzględnić wyniki takich postępowań przy ocenie przesłanek przywrócenia terminu.
Uzasadnienie
Sąd administracyjny rozstrzyga o przywróceniu terminu i ocenie braku winy strony, ale ocena czynów zabronionych i odpowiedzialności dyscyplinarnej należy do właściwych organów. Niemniej jednak, wyniki tych postępowań mogą mieć znaczenie dla oceny celowości działania pełnomocnika na szkodę strony.
Rozstrzygnięcie
Przepisy (29)
Główne
p.p.s.a. art. 86 § § 1
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Dotyczy przesłanek przywrócenia terminu.
p.p.s.a. art. 87 § § 1, 2, 5
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Dotyczy przesłanek przywrócenia terminu i oceny braku winy.
p.p.s.a. art. 88
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Dotyczy odrzucenia wniosku o przywrócenie terminu.
p.p.s.a. art. 190
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Sąd związany wykładnią prawa dokonaną przez NSA.
p.p.s.a. art. 185 § § 1
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Uchylenie postanowienia i przekazanie do ponownego rozpoznania.
Pomocnicze
p.p.s.a. art. 197 § § 2
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Stosowanie art. 190 do postępowania zażaleniowego.
p.p.s.a. art. 170
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Moc wiążąca orzeczenia NSA.
p.p.s.a. art. 171
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Powaga rzeczy osądzonej.
p.p.s.a. art. 133 § § 1
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Podstawa zarzutu naruszenia przepisów postępowania.
p.p.s.a. art. 134 § § 1
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Podstawa zarzutu naruszenia przepisów postępowania.
p.p.s.a. art. 141 § § 4
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Podstawa zarzutu naruszenia przepisów postępowania.
p.p.s.a. art. 166
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Podstawa zarzutu naruszenia przepisów postępowania.
p.p.s.a. art. 168 § § 1
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Podstawa zarzutu naruszenia przepisów postępowania.
p.p.s.a. art. 183 § § 1
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Zakres rozpoznania zażalenia.
p.p.s.a. art. 197 § § 2
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Stosowanie art. 190 do postępowania zażaleniowego.
p.p.s.a. art. 31 § ust. 3
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Podstawa zarzutu naruszenia prawa materialnego (Konstytucja).
Konstytucja RP art. 45 § ust. 1
Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej
Prawo do sądu.
Konstytucja RP art. 176 § ust. 1
Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej
Podstawa zarzutu naruszenia prawa materialnego (Konstytucja).
KPP art. 47
Karta Praw Podstawowych Unii Europejskiej
Prawo do skutecznego środka prawnego i dostępu do bezstronnego sądu.
KPP art. 52 § ust. 1
Karta Praw Podstawowych Unii Europejskiej
Podstawa zarzutu naruszenia prawa materialnego (KPP).
EKPC art. 6 § ust. 1
Konwencja o Ochronie Praw Człowieka i Podstawowych Wolności
Prawo do sprawiedliwego procesu.
u.d.p. art. 36 § pkt 1
Ustawa z dnia 5 lipca 1996 r. o doradztwie podatkowym
Obowiązki doradcy podatkowego.
Zasady Etyki Doradców Podatkowych art. 3
Obowiązki doradcy podatkowego.
Zasady Etyki Doradców Podatkowych art. 12 § ust. 1
Obowiązki doradcy podatkowego.
Zasady Etyki Doradców Podatkowych art. 14 § ust. 1
Obowiązki doradcy podatkowego.
k.k. art. 286 § § 1
Kodeks karny
Oszustwo.
k.k. art. 296 § § 1
Kodeks karny
Nadużycie zaufania w obrocie gospodarczym.
p.p.s.a. art. 188
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Rozstrzygnięcie reformatoryjne NSA.
p.p.s.a. art. 232 § § 1 pkt 2
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Zwrot wpisu od zażalenia.
Argumenty
Skuteczne argumenty
Sąd pierwszej instancji naruszył art. 190 p.p.s.a. poprzez nieuwzględnienie wiążącej wykładni NSA. • Nowe okoliczności faktyczne (postępowanie karne, dyscyplinarne) uzasadniają ponowną ocenę sprawy. • Celowe działanie pełnomocnika na szkodę mocodawcy może uzasadniać przywrócenie terminu.
Odrzucone argumenty
Sąd pierwszej instancji prawidłowo odrzucił wniosek jako niedopuszczalny (drugi wniosek o przywrócenie terminu). • Stan faktyczny nie uległ zmianie od czasu poprzedniego postanowienia NSA. • Ocena działań pełnomocnika jest możliwa tylko po postępowaniu karnym.
Godne uwagi sformułowania
sąd pierwszej instancji pominął rażące niedbalstwo pełnomocnika i ukrywanie stanu sprawy przed spółką • przedstawione przez spółkę dowody w pełni uzasadniają wystąpienie wyjątkowych okoliczności dotyczących dopuszczenia się przez doradcę podatkowego rażącego niedbalstwa, a następnie oszustwa przez jego ukrywanie przed mocodawcą i działania przez to na jego szkodę • ocena działań pełnomocnika naruszającego w rażący sposób zasady etyki zawodu (...) jest możliwa tylko po przeprowadzeniu postępowania karnego • stan faktyczny sprawy ustalony w wyniku ponownego jej rozpoznania uległ tak zasadniczej zmianie, że ocena stanu faktycznego dokonana w postanowieniu z dnia 4 listopada 2025 r. (...) straciła aktualność • celowe działanie pełnomocnika na niekorzyść strony nie może być akceptowane przez sąd administracyjny poprzez obciążanie jej skutkami nadużycia jej zaufania przez pełnomocnika
Skład orzekający
Sylwester Marciniak
przewodniczący sprawozdawca
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Wysoka
Powoływalne dla: "Interpretacja art. 190 p.p.s.a. w kontekście zmiany stanu faktycznego oraz zasady ponoszenia przez stronę ryzyka błędów pełnomocnika w przypadku celowego działania pełnomocnika na szkodę mocodawcy."
Ograniczenia: Każda sprawa wymaga indywidualnej oceny, zwłaszcza w kontekście dowodów dotyczących działań pełnomocnika i wyników postępowań karnych/dyscyplinarnych.
Wartość merytoryczna
Ocena: 8/10
Sprawa pokazuje złożoność sytuacji, gdy profesjonalny pełnomocnik działa na szkodę klienta, a sąd musi wyważyć zasady procesowe z ochroną prawa do sądu. Dotyczy ważnych kwestii odpowiedzialności zawodowej i zaufania.
“Pełnomocnik oszukał klienta? Sąd Najwyższy bada, czy można przywrócić termin po rażącym niedbalstwie i ukrywaniu prawdy.”
Dane finansowe
WPS: 67 476 973 PLN
Twój asystent do analizy prawnej.
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka polskie orzecznictwo i aktualne akty prawne.
- Analiza orzecznictwa i przepisów
- Drafting pism i dokumentów
- Odpowiedzi na pytania prawne
- Pogłębiona analiza z doktryny
Powiązane przepisy
Powiązane tematy
Pełny tekst orzeczenia
Oryginalna treść postanowienia (niezmieniona). Otwiera się jako osobna strona.