I C 968/23
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuSąd Okręgowy w Olsztynie rozpoznał sprawę z powództwa D. B. i J. B. przeciwko (...) Bank (...) S.A. o zapłatę i ustalenie. Powodowie domagali się zasądzenia od banku kwoty 127.488,81 zł tytułem zwrotu nienależnych świadczeń oraz ustalenia nieistnienia stosunku prawnego kredytu wynikającego z umowy kredytu mieszkaniowego z dnia 4 kwietnia 2005 r. Argumentowali, że umowa zawierała klauzule abuzywne dotyczące denominacji kredytu, które naruszały dobre obyczaje i prowadziły do nierównowagi kontraktowej na korzyść banku, co skutkowało bezwzględną nieważnością umowy. Pozwany bank wniósł o oddalenie powództwa, kwestionując roszczenie co do zasady i wysokości oraz podnosząc zarzut braku interesu prawnego w żądaniu ustalenia. Sąd ustalił, że umowa kredytu była wzorcem stosowanym przez bank i nie była negocjowana indywidualnie. Kluczowe postanowienia dotyczące sposobu ustalania kursu waluty, odsyłające jedynie do „Tabeli kursów” banku, zostały uznane za niedozwolone na podstawie art. 385¹ § 1 k.c. Sąd stwierdził, że postanowienia te nie były wystarczająco jednoznaczne, pozostawiały bankowi swobodę w ustalaniu kursu, naruszały dobre obyczaje i rażąco interesy konsumentów. W związku z tym, że postanowienia te dotyczyły głównego przedmiotu umowy i nie mogły zostać zastąpione innymi przepisami prawa, sąd uznał umowę za nieważną w całości na podstawie art. 58 § 1 k.c. w zw. z art. 69 Prawa bankowego. W konsekwencji, sąd zasądził od banku na rzecz powodów łączną kwotę 127.488,81 zł tytułem zwrotu nienależnych świadczeń, w tym spłat rat, prowizji i ubezpieczenia, wraz z odsetkami ustawowymi za opóźnienie. Sąd ustalił również nieistnienie stosunku prawnego kredytu. Rozstrzygnięcie o kosztach postępowania nastąpiło na zasadzie wzajemnego zniesienia, z obciążeniem pozwanego obowiązkiem zwrotu kosztów na rzecz powodów w całości, z wyjątkiem niewielkiej części dotyczącej odsetek.
Przeanalizuj tę sprawę w pełnym kontekście orzecznictwa.
Analiza orzecznictwa · odpowiedzi na pytania · badanie przepisów · drafting pism.
Zagadnienia prawne (3)
Czy postanowienia umowy kredytu denominowanego w walucie obcej, dotyczące sposobu ustalania kursu waluty, które odsyłają jedynie do tabeli kursów banku, mogą być uznane za niedozwolone postanowienia umowne (klauzule abuzywne)?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Tak, postanowienia umowy dotyczące sposobu ustalania kursu waluty, które nie zostały sformułowane jednoznacznie, nie były indywidualnie uzgodnione i pozostawiają bankowi swobodę w ustalaniu kursu, mogą być uznane za niedozwolone postanowienia umowne.
Uzasadnienie
Sąd uznał, że postanowienia umowy odsyłające do tabeli kursów banku, bez precyzyjnego określenia sposobu ustalania tych kursów, nie były wystarczająco jednoznaczne, naruszały dobre obyczaje i rażąco interesy konsumentów, co czyniło je abuzywnymi.
Jaki jest skutek uznania postanowień dotyczących kursu waluty w umowie kredytu denominowanego za niedozwolone, w sytuacji gdy postanowienia te stanowią główny przedmiot umowy?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Jeśli postanowienia dotyczące kursu waluty są uznane za niedozwolone i nie mogą być zastąpione przepisem prawa o charakterze dyspozytywnym lub uzgodnionym przez strony, a ich wyeliminowanie skutkuje niemożnością wykonania umowy zgodnie z jej istotą, umowa jako całość staje się nieważna.
Uzasadnienie
Sąd, opierając się na orzecznictwie TSUE i SN, stwierdził, że wyeliminowanie abuzywnych klauzul waloryzacyjnych, które są kluczowe dla umowy kredytu denominowanego, uniemożliwia jej wykonanie zgodnie z istotą stosunku prawnego, co prowadzi do nieważności całej umowy.
Czy powodowie mają interes prawny w żądaniu ustalenia nieistnienia stosunku prawnego kredytu, gdy jednocześnie domagają się zwrotu świadczeń?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Tak, powodowie mają interes prawny w żądaniu ustalenia nieistnienia stosunku prawnego, ponieważ pozwala to na definitywne usunięcie niepewności prawnej co do istnienia lub treści umowy, nawet jeśli dochodzą zwrotu świadczeń.
Uzasadnienie
Sąd uznał, że w przypadku umów długoterminowych, takich jak kredyt, żądanie ustalenia nieistnienia stosunku prawnego jest uzasadnione, gdyż rozstrzygnięcie o zapłacie nie zawsze eliminuje wątpliwości co do samej umowy.
Strony
| Nazwa | Typ | Rola |
|---|---|---|
| D. B. | osoba_fizyczna | powód |
| J. B. | osoba_fizyczna | powód |
| (...) Bank (...) Spółka Akcyjna | spółka | pozwany |
Przepisy (14)
Główne
k.c. art. 385¹ § § 1
Kodeks cywilny
Postanowienia umowy konsumenckiej, które nie były indywidualnie uzgodnione, kształtują prawa i obowiązki konsumenta w sposób sprzeczny z dobrymi obyczajami, rażąco naruszając jego interesy, są niedozwolone i nie wiążą konsumenta.
k.c. art. 405
Kodeks cywilny
Kto bez podstawy prawnej uzyskał korzyść majątkową kosztem innej osoby, obowiązany jest do wydania tej korzyści w naturze, a jeżeli nie może tego uczynić, obowiązany jest do zwrotu jej wartości.
k.c. art. 410
Kodeks cywilny
Przepisy o bezpodstawnym wzbogaceniu stosuje się w zakresie, w jakim świadczenie było spełnione w wykonaniu nieważnej czynności prawnej.
k.c. art. 58 § § 1
Kodeks cywilny
Czynność prawna sprzeczna z ustawą albo mająca na celu obejście ustawy jest nieważna, chyba że przepis szczególny przewiduje w takich wypadkach inny skutek, w szczególności może nakazać orzeczenie przez sąd nieważności czynności.
pr. bank. art. 69
Ustawa - Prawo bankowe
Definicja umowy kredytu bankowego, w tym wymogi dotyczące kwoty, waluty, celu, zasad spłaty i oprocentowania.
k.p.c. art. 189
Kodeks postępowania cywilnego
Powództwo o ustalenie istnienia lub nieistnienia stosunku prawnego lub prawa może być uwzględnione, jeżeli strona ma w tym interes prawny.
k.p.c. art. 100
Kodeks postępowania cywilnego
Zasada wzajemnego zniesienia lub stosunkowego rozdzielenia kosztów procesu w zależności od wyniku sprawy.
Pomocnicze
k.c. art. 385 § § 1
Kodeks cywilny
Wzorzec umowy powinien być stosowany w sposób zrozumiały i jasny dla konsumenta.
k.c. art. 358 § § 1
Kodeks cywilny
Zobowiązania pieniężne na obszarze Rzeczypospolitej Polskiej mogły być wyrażone tylko w pieniądzu polskim z zastrzeżeniem wyjątków przewidzianych w ustawie.
pr. dewiz. art. 3 § ust. 1 i 3
Ustawa - Prawo dewizowe
Dozwolony obrót dewizowy przez banki.
pr. dewiz. art. 1 § pkt 18
Ustawa - Prawo dewizowe
Definicja obrotu dewizowego.
k.c. art. 353 § ¹
Kodeks cywilny
Zasada swobody umów, o ile treść lub cel nie sprzeciwiają się ustawie ani zasadom współżycia społecznego.
k.c. art. 385 § ²
Kodeks cywilny
Ocena postanowień umowy wzorca na datę jej zawarcia.
k.c. art. 411
Kodeks cywilny
Wyjątki od obowiązku zwrotu świadczenia, w tym świadczenie spełnione w wykonaniu nieważnej czynności prawnej.
Skład orzekający
Juliusz Ciejek
przewodniczący
Informacje dodatkowe
Dane finansowe
WPS: 236 030 PLN
zwrot nienależnych świadczeń: 127 488,81 PLN
zwrot kosztów procesu: 11 834 PLN
Twój asystent do analizy prawnej.
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
- Analiza orzecznictwa i przepisów
- Drafting pism i dokumentów
- Odpowiedzi na pytania prawne
- Pogłębiona analiza z doktryny
Pełny tekst orzeczenia
Oryginalna treść postanowienia (niezmieniona). Otwiera się jako osobna strona.