I C 634/25Nieważność kredytu frankowego abuzywne klauzule bank
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuSprawa dotyczyła powództwa A.W. i N.W. przeciwko (...) Bankowi (...) S.A. o zapłatę kwoty 228.653,82 zł oraz o ustalenie nieważności umowy kredytu mieszkaniowego hipotecznego nr (...) z dnia 23 lipca 2008 r., denominowanego we frankach szwajcarskich. Powodowie argumentowali, że umowa jest nieważna z powodu zawarcia w niej postanowień abuzywnych, w szczególności dotyczących mechanizmu waloryzacji świadczeń i nieograniczonego ryzyka kursowego. Pozwany bank wniósł o oddalenie powództwa. Sąd Okręgowy w Toruniu, po przeprowadzeniu postępowania, ustalił stan faktyczny, zgodnie z którym powodowie, jako konsumenci, nie zostali należycie poinformowani o ryzyku kursowym związanym z umową. Sąd uznał klauzule dotyczące denominacji i kursów walut za abuzywne w rozumieniu art. 385¹ k.c., ponieważ nie były one jednoznaczne, naruszały dobre obyczaje i rażąco naruszały interesy konsumentów, a także nie zostały indywidualnie uzgodnione. W szczególności podkreślono, że bank jednostronnie ustalał kursy walut, a ryzyko kursowe ponoszone przez kredytobiorców było nieograniczone. W związku z abuzywnością tych postanowień, które dotyczyły głównych świadczeń stron, Sąd stwierdził nieważność całej umowy kredytu. Na podstawie przepisów o bezpodstawnym wzbogaceniu (art. 410 k.c. w zw. z art. 405 k.c.), Sąd zasądził od banku na rzecz powodów zwrot wszystkich świadczeń uiszczonych na podstawie nieważnej umowy, w łącznej kwocie 228.556,82 zł wraz z odsetkami. Powództwo o zapłatę w pozostałym zakresie oddalono. Sąd ustalił również nieistnienie stosunku prawnego wynikającego z umowy kredytu. Rozstrzygnięcie o kosztach postępowania nastąpiło na zasadach odpowiedzialności za wynik procesu.
Przeanalizuj tę sprawę w pełnym kontekście orzecznictwa.
Analiza orzecznictwa · odpowiedzi na pytania · badanie przepisów · drafting pism.
Wartość praktyczna
Siła precedensu: WysokaPotwierdzenie nieważności umów kredytów frankowych z powodu abuzywności klauzul waloryzacyjnych i ryzyka kursowego, zasada zwrotu świadczeń po stwierdzeniu nieważności umowy.
Orzeczenie dotyczy konkretnych postanowień umowy i okoliczności jej zawarcia. Interpretacja przepisów o abuzywności i skutkach nieważności umowy jest zgodna z dominującym orzecznictwem TSUE i SN w sprawach kredytów frankowych.
Zagadnienia prawne (4)
Czy postanowienia umowy kredytu denominowanego we frankach szwajcarskich dotyczące mechanizmu waloryzacji i kursów walut są abuzywne w rozumieniu art. 385¹ k.c.?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Tak, postanowienia te są abuzywne, ponieważ nie były indywidualnie uzgodnione, nie były jednoznaczne, naruszały dobre obyczaje i rażąco naruszały interesy konsumentów, a także nakładały na kredytobiorcę nieograniczone ryzyko kursowe.
Uzasadnienie
Sąd uznał, że klauzule denominacyjne nie były jednoznaczne, ponieważ sposób ustalania kursów walut przez bank był nieprzejrzysty i jednostronny. Ponadto, naruszały one dobre obyczaje i rażąco interesy konsumentów, gdyż bank jednostronnie ustalał kursy, a ryzyko kursowe było nieograniczone dla kredytobiorcy, co jest sprzeczne z zasadami uczciwego obrotu i obowiązkami informacyjnymi banku.
Jaki jest skutek stwierdzenia abuzywności postanowień dotyczących głównych świadczeń stron w umowie kredytu konsumenckiego?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Skutkiem stwierdzenia abuzywności postanowień dotyczących głównych świadczeń stron jest nieważność całej umowy, o ile konsument wyraża taką wolę i nie ma możliwości zastąpienia zakwestionowanego postanowienia przepisami dyspozytywnymi bez naruszenia celu dyrektywy UE.
Uzasadnienie
Sąd, powołując się na orzecznictwo TSUE, stwierdził, że eliminacja abuzywnych klauzul dotyczących głównych świadczeń prowadzi do nieważności całej umowy, ponieważ nie można ich zastąpić przepisami krajowymi bez naruszenia celu dyrektywy 93/13/EWG, jakim jest odstraszanie przedsiębiorców od stosowania nieuczciwych warunków. Konsument wyraził wolę unieważnienia umowy.
Czy sąd może zastąpić abuzywne postanowienia umowy kredytu przepisami prawa krajowego, np. kursem średnim NBP?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Nie, sąd nie może zastąpić abuzywnych postanowień umowy kredytu przepisami prawa krajowego, jeśli miałoby to na celu uzupełnienie luki w umowie i naruszałoby cel dyrektywy 93/13/EWG, jakim jest odstraszanie przedsiębiorców od stosowania nieuczciwych warunków.
Uzasadnienie
TSUE wielokrotnie podkreślał, że sądy krajowe nie mogą uzupełniać umów poprzez zmianę treści nieuczciwych warunków, gdyż mogłoby to osłabić odstraszający skutek dyrektywy. Zastąpienie kursu bankowego kursem średnim NBP byłoby zmianą istoty warunku i naruszyłoby cel dyrektywy.
Czy powodowie mają interes prawny w ustaleniu nieistnienia stosunku prawnego wynikającego z umowy kredytu?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Tak, powodowie mają interes prawny w ustaleniu nieistnienia stosunku prawnego, ponieważ wyrok ustalający usunie niepewność co do stanu prawnego i obowiązków stron wynikających z nieważnej umowy.
Uzasadnienie
Interes prawny w rozumieniu art. 189 k.p.c. polega na obiektywnej potrzebie ochrony prawnej wynikającej z naruszenia lub zagrożenia sfery prawnej. W przypadku nieważnej umowy kredytu, wyrok ustalający jej nieistnienie jest niezbędny do usunięcia niepewności prawnej.
Rozstrzygnięcie
Strony
| Nazwa | Typ | Rola |
|---|---|---|
| A. W. | osoba_fizyczna | powód |
| N. W. | osoba_fizyczna | powód |
| (...) Bank (...) spółka akcyjna | spółka | pozwany |
Przepisy (13)
Główne
k.c. art. 385¹ § § 1
Kodeks cywilny
Postanowienia umowy zawieranej z konsumentem nieuzgodnione indywidualnie nie wiążą go, jeżeli kształtują jego prawa i obowiązki w sposób sprzeczny z dobrymi obyczajami, rażąco naruszając jego interesy (niedozwolone postanowienia umowne). Nie dotyczy to postanowień określających główne świadczenia stron, w tym cenę lub wynagrodzenie, jeżeli zostały sformułowane w sposób jednoznaczny.
k.c. art. 410 § § 1 i 2
Kodeks cywilny
Przepisy o bezpodstawnym wzbogaceniu stosuje się również do zwrotu świadczeń nienależnych.
k.c. art. 405
Kodeks cywilny
Kto bez podstawy prawnej uzyskał korzyść majątkową kosztem innej osoby, obowiązany jest do jej zwrotu w granicach bezpodstawnego wzbogacenia.
k.c. art. 189
Kodeks cywilny
Powód może żądać ustalenia przez sąd istnienia lub nieistnienia stosunku prawnego lub prawa, gdy ma w tym interes prawny.
Pomocnicze
k.c. art. 385¹ § § 2
Kodeks cywilny
Cywilnoprawną sankcją ustalenia abuzywności postanowienia umowy jest brak związania nim konsumenta.
k.c. art. 385¹ § § 4
Kodeks cywilny
Ciężar dowodu, że postanowienie zostało uzgodnione indywidualnie, spoczywa na tym, kto się na to powołuje.
k.c. art. 58
Kodeks cywilny
Czynność prawna dotknięta nieważnością z mocy ustawy albo mająca na celu obejście ustawy jest nieważna.
k.p.c. art. 243 § 2
Kodeks postępowania cywilnego
Dokumenty znajdujące się w aktach sprawy lub do nich dołączone stanowią dowody bez wydawania odrębnego postanowienia.
k.p.c. art. 98 § § 1, 11 i 3
Kodeks postępowania cywilnego
Strona przegrywająca sprawę obowiązana jest zwrócić przeciwnikowi na jego żądanie koszty niezbędne do celowego dochodzenia praw i celowej obrony.
k.p.c. art. 99
Kodeks postępowania cywilnego
Do niezbędnych kosztów procesu zalicza się koszty sądowe oraz koszty zastępstwa procesowego.
k.c. art. 358 § § 2
Kodeks cywilny
Wartość waluty obcej określa się według kursu średniego ogłaszanego przez Narodowy Bank Polski z dnia wymagalności roszczenia, chyba że ustawa, orzeczenie sądowe lub czynność prawna zastrzega inaczej.
k.c. art. 56
Kodeks cywilny
Czynność prawna wywołuje nie tylko skutki w niej wyrażone, ale również te, które wynikają z ustawy, zasad współżycia społecznego i ustalonych zwyczajów.
k.c. art. 354
Kodeks cywilny
Dłużnik powinien wykonać zobowiązanie zgodnie z jego treścią i w sposób odpowiadający jego celowi społecznemu oraz zasadom współżycia społecznego i ustalonym zwyczajom.
Argumenty
Skuteczne argumenty
Umowa zawiera postanowienia abuzywne dotyczące mechanizmu waloryzacji i kursów walut. • Bank nie poinformował konsumentów o nieograniczonym ryzyku kursowym. • Postanowienia dotyczące kursów walut nie były indywidualnie uzgodnione i nie były jednoznaczne. • Naruszenie dobrych obyczajów i rażące naruszenie interesów konsumentów. • Nieważność całej umowy kredytu w związku z abuzywnością głównych świadczeń.
Odrzucone argumenty
Pozwany bank zaprzeczył zarzutom dotyczącym nieważności umowy.
Godne uwagi sformułowania
ryzyko kursowe związane z oferowaną umową jest nieograniczone • nie rozumieli oni ani nie zostało im wyjaśnione na czym polega mechanizm działania kredytu denominowanego • postanowienia dotyczące metody oznaczenia kwoty kredytu, przeliczenia wypłaconej kredytobiorcy kwoty na walutę obcą i określenia wysokości rat (§ 4 ust. 2, § 22 ust. 2 części ogólnej umowy) określały główne świadczenia stron • dobre obyczaje oznaczają szszacunek do kontrahenta, wskutek czego sprzeczne z nimi są działania wykorzystujące m.in. niewiedzę, brak doświadczenia drugiej strony, naruszenie zasady równorzędności stron • rażące naruszenie interesów konsumenta oznacza nieusprawiedliwioną dysproporcję, na niekorzyść konsumenta praw i obowiązków wynikających z umowy • nie tylko jednostronne ukształtowanie kursu walut koniecznego do ustalenia wartości waluty denominacji ale również nałożenie na kredytobiorcę nieograniczonego ryzyka kursowego świadczą o niedozwolonym charakterze wskazanych postanowień • skutkiem abuzywności jest zatem nieważność całej umowy
Skład orzekający
Joanna Grzempka
przewodnicząca
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Wysoka
Powoływalne dla: "Potwierdzenie nieważności umów kredytów frankowych z powodu abuzywności klauzul waloryzacyjnych i ryzyka kursowego, zasada zwrotu świadczeń po stwierdzeniu nieważności umowy."
Ograniczenia: Orzeczenie dotyczy konkretnych postanowień umowy i okoliczności jej zawarcia. Interpretacja przepisów o abuzywności i skutkach nieważności umowy jest zgodna z dominującym orzecznictwem TSUE i SN w sprawach kredytów frankowych.
Wartość merytoryczna
Ocena: 8/10
Sprawa dotyczy popularnego problemu kredytów frankowych i ich nieważności z powodu abuzywnych klauzul, co jest tematem budzącym duże zainteresowanie wśród konsumentów i prawników.
“Bank przegrał sprawę o kredyt frankowy! Sąd uznał umowę za nieważną i nakazał zwrot pieniędzy.”
Dane finansowe
WPS: 228 653,82 PLN
zwrot świadczeń: 228 556,82 PLN
zwrot kosztów procesu: 11 817 PLN
Sektor
bankowość
Twój asystent do analizy prawnej.
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka polskie orzecznictwo i aktualne akty prawne.
- Analiza orzecznictwa i przepisów
- Drafting pism i dokumentów
- Odpowiedzi na pytania prawne
- Pogłębiona analiza z doktryny
Powiązane przepisy
Powiązane tematy
Pełny tekst orzeczenia
Oryginalna treść postanowienia (niezmieniona). Otwiera się jako osobna strona.