I C 320/22
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuSąd Okręgowy w Olsztynie rozpoznał sprawę z powództwa K.Ł. przeciwko (...) Bank (...) S.A. o zapłatę i ustalenie nieważności umowy kredytu. Powód domagał się zasądzenia kwoty 136.481,38 zł tytułem bezpodstawnego wzbogacenia banku w związku z nieważnością umowy kredytu denominowanego we frankach szwajcarskich oraz ustalenia nieistnienia stosunku prawnego tej umowy. Sąd uznał, że umowa kredytu, mimo że spełniała podstawowe cechy umowy kredytu bankowego, zawierała niedozwolone postanowienia dotyczące sposobu ustalania kursu waluty. Postanowienia te, odsyłające do tabeli kursów banku, nie zostały indywidualnie uzgodnione z konsumentem i dawały bankowi swobodę w ustalaniu kursów, co było sprzeczne z dobrymi obyczajami i rażąco naruszało interesy konsumenta. Sąd, powołując się na orzecznictwo TSUE i SN, stwierdził, że wyeliminowanie tych klauzul uniemożliwia dalsze wykonywanie umowy zgodnie z jej istotą, co prowadzi do jej nieważności. W związku z nieważnością umowy, sąd zasądził od banku na rzecz powoda kwotę 136.481,38 zł tytułem zwrotu nienależnie pobranych świadczeń (kapitału i odsetek) oraz ustalił nieistnienie stosunku prawnego umowy kredytu. Sąd oddalił powództwo w pozostałym zakresie i zasądził od banku na rzecz powoda koszty procesu.
Przeanalizuj tę sprawę w pełnym kontekście orzecznictwa.
Analiza orzecznictwa · odpowiedzi na pytania · badanie przepisów · drafting pism.
Zagadnienia prawne (4)
Czy postanowienia umowy kredytu denominowanego we frankach szwajcarskich, dotyczące sposobu ustalania kursu waluty do przeliczeń zobowiązań, które nie zostały indywidualnie uzgodnione i pozwalają bankowi na jednostronne ustalanie kursu, mają charakter niedozwolony (abuzywny) w rozumieniu art. 385(1) k.c.?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Tak, postanowienia te mają charakter niedozwolony, ponieważ nie zostały indywidualnie uzgodnione, kształtują prawa i obowiązki konsumenta sprzecznie z dobrymi obyczajami i rażąco naruszają jego interesy, dając bankowi swobodę w ustalaniu kursów.
Uzasadnienie
Sąd uznał, że postanowienia umowy odsyłające do tabeli kursów banku, bez precyzyjnego określenia sposobu ich ustalania, nie były indywidualnie uzgodnione i dawały bankowi możliwość jednostronnego kształtowania kursów, co naruszało równowagę kontraktową i interesy konsumenta. Brak możliwości indywidualnego uzgodnienia tych klauzul oraz ich niejednoznaczność i potencjalna arbitralność prowadziły do uznania ich za abuzywne.
Jaki jest skutek uznania postanowień umowy kredytu za niedozwolone (abuzywne) w kontekście dalszego obowiązywania umowy?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Wyeliminowanie niedozwolonych postanowień, które dotyczą głównego przedmiotu umowy (kursu waluty), uniemożliwia dalsze wykonywanie umowy zgodnie z jej istotą, co prowadzi do jej nieważności.
Uzasadnienie
Sąd stwierdził, że po wyeliminowaniu klauzul dotyczących kursu waluty, umowa nie może być dalej wykonywana zgodnie z jej istotą, ponieważ brak jest precyzyjnych mechanizmów ustalania wysokości zobowiązań. Nie ma możliwości zastąpienia tych klauzul przepisami prawa o charakterze ogólnym, co skutkuje obiektywnym brakiem możliwości wykonania umowy i jej nieważnością.
Czy konsument ma interes prawny w dochodzeniu ustalenia nieistnienia stosunku prawnego umowy kredytu, jeśli może dochodzić zwrotu świadczeń?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Tak, konsument ma interes prawny w ustaleniu nieistnienia stosunku prawnego, ponieważ pozwala to na definitywne usunięcie niepewności prawnej co do istnienia lub treści umowy, co jest szerszym celem niż tylko zwrot świadczeń.
Uzasadnienie
Sąd uznał, że żądanie ustalenia nieważności umowy daje szerszą ochronę prawną niż samo żądanie zwrotu świadczeń, ponieważ definitywnie usuwa niepewność prawną dotyczącą istnienia lub treści stosunku umownego, zwłaszcza w przypadku umów długoterminowych.
Czy bank może powołać się na zarzut zatrzymania, uzależniając zwrot świadczeń od konsumenta od zwrotu świadczeń przez konsumenta, w sytuacji nieważności umowy kredytu?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Nie, bank nie może powołać się na zarzut zatrzymania w takiej sytuacji, zgodnie z wykładnią prawa unijnego.
Uzasadnienie
Sąd, opierając się na wyroku TSUE, stwierdził, że prawo zatrzymania przedsiębiorcy w sytuacji nieważności umowy kredytu konsumenckiego, które uzależnia zwrot świadczeń od konsumenta od zwrotu świadczeń przez konsumenta, stoi w sprzeczności z prawem UE, ponieważ pozbawia konsumenta prawa do odsetek za opóźnienie.
Strony
| Nazwa | Typ | Rola |
|---|---|---|
| K. Ł. | osoba_fizyczna | powód |
| (...) Bank (...) S.A. | spółka | pozwany |
Przepisy (14)
Główne
k.c. art. 405
Kodeks cywilny
Podstawa do zasądzenia zwrotu świadczenia nienależnego.
k.c. art. 410
Kodeks cywilny
Podstawa do zasądzenia zwrotu świadczenia nienależnego w związku z nieważną czynnością prawną.
k.c. art. 385¹ § 1
Kodeks cywilny
Definicja i skutki klauzul niedozwolonych (abuzywnych) w umowach z konsumentami.
k.c. art. 58 § 1
Kodeks cywilny
Nieważność czynności prawnej sprzecznej z ustawą.
pr. bank. art. 69
Prawo bankowe
Definicja umowy kredytu bankowego.
k.p.c. art. 189
Kodeks postępowania cywilnego
Podstawa do żądania ustalenia istnienia lub nieistnienia stosunku prawnego.
Pomocnicze
k.c. art. 358 § 1
Kodeks cywilny
Wyrażanie zobowiązań pieniężnych w walucie polskiej (w brzmieniu obowiązującym w dacie zawarcia umowy).
pr. dewiz. art. 3 § 1
Prawo dewizowe
Dozwoloność obrotu dewizowego przez banki.
k.c. art. 22¹
Kodeks cywilny
Definicja konsumenta.
k.c. art. 353¹
Kodeks cywilny
Zasada swobody umów.
k.c. art. 385¹ § 3
Kodeks cywilny
Definicja postanowień nieuzgodnionych indywidualnie.
k.c. art. 385²
Kodeks cywilny
Okoliczności uwzględniane przy ocenie abuzywności postanowień.
k.p.c. art. 100
Kodeks postępowania cywilnego
Rozstrzygnięcie o kosztach procesu.
k.c. art. 481 § 1
Kodeks cywilny
Zasądzenie odsetek za opóźnienie.
Skład orzekający
Juliusz Ciejek
przewodniczący
Informacje dodatkowe
Dane finansowe
WPS: 136 481,38 PLN
zwrot bezpodstawnego wzbogacenia: 136 481,38 PLN
zwrot kosztów procesu: 11 817 PLN
Twój asystent do analizy prawnej.
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
- Analiza orzecznictwa i przepisów
- Drafting pism i dokumentów
- Odpowiedzi na pytania prawne
- Pogłębiona analiza z doktryny
Pełny tekst orzeczenia
Oryginalna treść postanowienia (niezmieniona). Otwiera się jako osobna strona.